توافق هسته ای ایران مطمئنا تبعات ژئوپلیتیکی برای منطقه خاورمیانه به دنبال خواهد داشت.
به گزارش پایگاه خبری و اطلاعرسانی جماران، «رستم شاه محمد» در یادداشتی در روزنامه «اکسپرس تریبون» پاکستان نوشت: ایران و غرب به تازگی به توافق هسته ای در وین دست یافتند. توافق هسته ای ایران یک رویداد تاریخی است. این توافق شامل بذرهایی است که پویایی جدیدی را ایجاد خواهد کرد که می تواند ژئوپولیتیک منطقه را تغییر دهد. در مسیر دستیابی به این توافق، بسیاری از موانع رفع شد و هم ایران و هم غرب در جهت اعتماد سازی دوباره گام برداشتند.
در طول این مذاکرات طولانی و بی وقفه، که در تاریخ معاصر به عنوان طولانی ترین مذاکرات نام گرفت، چند عامل به عنوان مانع معرفی شده بود که مهمترین آن بی اعتمادی بود.
از یک جهت، ایران می توانست با این توافق، با لغو تحریم های خود مواجه شود و اموال مسدود شده آن، آزاد شود. بر اساس این توافق قرار شد طی 10 سال شمار سانتریفوژهای ایران به پنج هزار مورد کاهش یابد و ذخایر اورانیوم غنی شده این کشور کم شود و بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز بازدیدهایی از مراکز هسته ای ایران داشته باشند.
از جهت دیگر، برای آمریکا جلب موافقت مجلس این کشور کار آسانی نخواهد بود- چرا که هر دو مجلس، کنگره و سنا توسط لابی های طرفدار رژیم صهیونیستی کنترل می شود. مهمتر از آن، اسرائیل از این توفق خشمگین است و باید به این موضوع نیز توجه شود.
اما در این زمینه همگرایی های مهمی نیز وجود دارد که نباید آنها را از نظر دور نگاه داشت. هم آمریکا و هم ایران زمینه های مشترکی در مقابله با طالبان داشتند. این در حالی است که حمله آمریکا به عراق، ورق را برگرداند و ایران در مخالفت با اشغالگری آمریکا، به متحدی برای بغداد تبدیل شد. اما اخیرا شکل گیری داعش، و اقدامات این گروه تروریستی در سوریه و عراق بار دیگر لزوم همکاری با ایران را پررنگ کرده است.
چنین زمینه هایی ایجاد یک محیط مساعد برای حل و فصل پرونده هسته ای ایران را تسهیل بخشید. پس از رفع بسیاری از موانع، چه داخلی و چه خارجی، رئیس جمهور اوباما تلاش کرد تا میراثی را در سیاست خارجی خود به جا بگذارد. او پس از آنکه روابط دیپلماتیک خود را پس از نیم قرن تنش، با کشور کوبا ترمیم کرد، خواست تا با دستیابی به توافق با ایران دستاورد تاریخی دیگری را برای خود بر جا بگذارد.
واکنش عربستان سعودی و اسرائیل
اکنون سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا این توافق در جهت پیشبرد ثبات و پیشرفت اقتصادی در منطقه استفاده خواهد شد؟ نحوه برخورد با ایران پسا توافق، می تواند یک آزمون دیپلماسی و سیاسی برای قدرت های غربی محسوب شود. مهم ترین بخش از دیپلماسی پس از توافق، واکنش عربستان سعودی و اسرائیل است. شاید، مقابله با نگرانی های اسرائیل آسانتر از نگرانی های عربستان سعودی باشد. اسرائیل می داند که تعهد آمریکا به امنیت آن، ثابت و تغییرناپذیر است. علاوه بر این، این رژیم 150 کلاهک هسته ای دارد. چنین شرایطی، همراه با تضمین آمریکا در زمینه گنبد آهنین، به کابینه اسرائیل تضمین کافی برای امنیت اش را می دهد. خشم اسرائیل است بیشتر از آن جهت است که می ترسد روابط ایران و آمریکا فراتر از حد به اصطلاح «قابل قبول» این رژیم پیش رود.
نحوه برخورد با نگرانی های عربستان مشکل بزرگتری محسوب می شود؛ چرا که برخی موضوع مسابقه تسلیحاتی جدید در منطقه را در خصوص آن مطرح می کنند. عربستان سعودی ممکن است احساس کند که این کشور هم به برنامه هسته ای نیاز دارد.
لزوم برقراری روابط حسنه بین تهران و ریاض
مواجهه با چنین چالشی، تنها یک گزینه احتمالی دارد که باید بی وقفه توسط کشورهای غربی و همچنین کشورهای منطقه دنبال شود: برقراری روابط حسنه پایدار بین تهران و ریاض. این کار، یک کار به یاد ماندنی است اما غیر ممکن نیست. هیچ دلیلی وجود ندارد که حتی فرض کنیم ایران تهدیدی برای عربستان سعودی و یا هر کشور دیگری است. اختلافات در فلسطین، لبنان، یمن و سوریه همچنان چالش هایی را به دنبال خواهد داشت.
در اینجا است که کشورهای بی طرفی مانند پاکستان می توانند و باید به یک فرآیند طولانی برای مصالحه میان ایران و اعراب کمک کنند. اگر چنین آشتی صورت گیرد، خاورمیانه و منطقه می تواند در مسیر خود برای دستیابی به ثبات طولانی مدت به خوبی قرار گیرد. ایران کشوری است که می تواند به رشد اقتصادهای منطقه کمک کند و با ترویج تجارت، آموزش، سرمایه گذاری و گردشگری و از بین بردن موانع موجود در مسیر توسعه به تقویت استاندارد و کیفیت زندگی میلیون ها نفر کمک کند. این فرصتی برای پاکستان است تا نقش تاریخی در عادی سازی روابط بین ایران و جامعه بین المللی ایفا کند. چین نیز قطعا خواستار برقراری صلح و ثبات بیشتری در منطقه است. کریدور اقتصادی چین و پاکستان نیز با بازگشت ایران به جوامع جهانی شاهد رشد چشمگیری خواهد شد. اکنون نوبت چین، پاکستان و البته آمریکا است تا از این فرصت به درستی بهره گیرند.
منبع: روزنامه اکسپرس تریبون