جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

آغاز ماجراجویی بسیار خطرناک آنکارا در سوریه؛

آمریکا ترکیه را به پرتگاه بی ثباتی و ناامنی می کشاند

«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر معروف عرب در یادداشتی در روزنامه رای الیوم به تحلیل دخالت نظامی اخیر ترکیه در شمال سوریه پرداخت.

کد خبر: ۹۴۲۳۱
آمریکا ترکیه را به پرتگاه بی ثباتی و ناامنی می کشاند
عبدالباری عطوان حمله ترکیه به مواضع داعش در سوریه را ماجراجویی بسیار خطرناک این کشور و افتادن آن در دامی می داند که غرب برای بی ثبات کردنش پهن کرده است.

به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران:عطوان نوشت:پس از گذشت چهار روز از حمله انتحاری به شهر سوروچ که توسط یک شهروند کردتبار ترکیه انجام شد و گفته شد که وی عضو گروه تروریستی داعش است که در مراکز این گروه در عراق آموزش دیده است(در این انفجار 30 نفر که بیشتر آنها شهروندان کرد ترکیه بودند و در جشنواره جمع آوری کمک برای بازسازی شهرکردنشین«عین العرب»(کوبانی)سوریه شرکت کردند کشته شدند)دقیقا چهار روز پس از این انفجار که ترکیه و دولتش را تکان داد جنگنده های ارتش ترکیه با موشک مواضع داعش را داخل خاک سوریه برای نخستین بار از زمان آغاز بحران در این کشور و گسترش نفوذ گروه های تروریستی ،مورد حمله قرار دادند.اما برای چه ترکیه حالا به داعش حمله کرد و آیا آنکار سیاست«شبه محافظه کارانه اش»درباره بحران سوریه را تغییر داده است؟

پاسخ به این پرسش های مشروع طی تماس تلفنی دو روز پیش «باراک اوباما»رئیس جمهوری آمریکا با همتای ترک خود رجب طیب اردوغان داده شد که حکایت از توافق ترکی-آمریکایی داشت.توافقی که طی مذاکرات ژنرال«جو آلن»فرستاده اوباما به سوریه و عراق و فرماندهان ارتش ترکیه صورت گرفت و مهمترین بند آن پیوستن ترکیه با قدرت تمام به جنگ علیه داعش است که آمریکا شصت کشور را در آن هدایت می کند.

بر اساس این توافق ترکیه به هواپیماهای نظامی آمریکایی اجازه می دهد که از پایگاه هوای نظامی انجرلیک در نزدیکی مرزهای شمالی عراق و سوریه در حمله به مراکز داعش و چه بسا بعدها دمشق استفاده کند، در مقابل آمریکا به درخواست ترکیه برای ایجاد منطقه حایل و پرواز ممنوع در اراضی سوریه به طول 60 کیلومتر بین شهرهای مارع و جرابلس در شمال سوریه و در نزدیکی مرزهای ترکیه به عمق 50 کیلومتر یعنی به مساحت 4500 کیلومتر مربع یعنی نصف مساحت لبنان تقریبا (10453 کیلومتر مربع)پاسخ مثبت می دهد.

این توافق و التزام های ترکیه بر اساس آن،چه بسا خطرناکترین توافق در تاریخ ترکیه از زمان لغو میراث خلافت عثمانی توسط کمال آتاتورک تقریبا در صد سال پیش و تاسیس ترکیه«جدید»در سال 1923 ، به شمار می رود.

بیشتر توضیح می دهیم و می گوییم که خطرات آن نخست در زمان آن و دوم در پیامدهای که ممکن است در پی داشته باشد یعنی پیامدهای امنیتی و سیاسی توافق، نهفته است.

این توافق در حالی صورت می گیرد که ترکیه در آستانه«فتنه»طایفه ای و نژادی قرار دارد و دولت حزب عدالت و توسعه به دلیل شکستش در دستیابی به اکثریت در انتخابات پارلمانی در ماه گذشته برای نخستین بار طی 13 سال اخیر که بر همه قوای مقننه،مجریه و قضائیه و ریاست جمهوری و پروتوکلی نیز هم، به تدریج در حال از دست دادن زمام هدایت این کشور است.

دولت رجب طیب اردوغان طی چهار سال گذشته با داعش در آرامش به سر برد و به عبارت دیگر بی طرف بود و از این گروه تروریستی به طور غیرمستقیم مانند تسهیل عبور سلاح و عناصر تروریستی برای پیوستن به آن و خرید صادرات نفتی اش و وارد نشدن به هیچ گونه جنگی با این گروه تروریستی، حمایت کرد.

احمد داوود اوغلو وزیر خارجه سابق ترکیه و نخست وزیر کنونی در گفت و گویی که با وی در 7آگوست سال 2014 انجام شد و سخنان وی را در اینجا نقل می کنیم این آتش بس را اعلام کرد.اوغلو در آن زمان گفت :«داعش گروهی از سنی های خشمگین و تحت فشار هستند.»وی پس از آنکه از اطلاق کلمه تروریسم درباره داعش خوداری کرد نوری مالکی نخست وزیر سابق عراق را مسئول افزایش نفوذ داعش دانست و گفت :« انگیزه واقعی که ترکمن ها (که اکثریت را در صفوف داعش تشکیل می دهند)،کردها و عرب های سنی را به پیوستن به داعش می کشاند حالت خشم ،فشار و به حاشیه راندن و توهین هایی است که در عراق به دست مالکی و دولتش در معرض آن هستند.»

پیوستن ترکیه به جنگ علیه داعش و نه دیگر جماعت های تندرو و تروریستی نظیر جبهه النصره و احرار الشام تحول استراتژیک در این جنگ به دلیل داشتن بیش از 900 کیلومتر مرز مشترک با سوریه است به ویژه آن مرزی که در مقابل شهر الرقه مرکز داعش و شهر موصل مرکز عملیاتی این گروه تروریستی است.ترک ها دارای مهارت بی سابقه ای در جنگ چریکی هستند که ارتش ترکیه این جنگ را به مدت بیش از 30 سال علیه عناصر حزب کارگران کردستان جدایی طلب به راه انداخته و همچنان ادامه می دهد؛مهارتی که بیشتر ارتش های منطقه اگر نگوییم همه آنها ندارند ،و چه بسا آمریکا فشارهای زیادی به اردوغان وارد آورد تا به جنگ علیه داعش به منظور استفاده از این مهارت ملحق شود.

درست است که ترکیه با داعش از در آرامش وارد شد و اظهارات اوغلو که در بالا ذکر کردیم زمانی بیان شد که داعش 49 دیپلمات ترک را گروگان گرفته بود (دیپلمات هایی که در ماه سپتامبر 2014 آزاد شدند)و مدتی بعد علیه این گروه سخت گیری را آغاز کرد و اجازه داد نیروهای پیشمرگه برای مشارکت در جنگ شهر عین العرب(کوبانی)از خاکش وارد این شهر سوریه شوند،اما این نیز درست است که دولت ترکیه از خطرات داعش در عمق خود و امنیت و ثباتش می ترسید.بر اساس آمار سازمان اطلاعات ترکیه بیش از 3هزار شهروند ترکیه با داعش همبستگی داشته یا با آن به لحاظ ایدئولوژیک در ارتباط هستند و اینها باندهای خفته ای به شمار می روند که هر آن ممکن است فعالیت خود را آغاز کنند.باندهایی که به شکل خوبی آموزش دیده و سلاح در اختیار دارند.در برخی از شبکه اجتماعی در ترکیه از عملیات انتحاری سوروچ استقبال شد زیرا قربانیان کرد بوده و ضد داعش و خواستار بازسازی عین العرب بودند؛ به گفته آنها این عملیات تروریستی بخشی از «جنگ مقدس»علیه کفار است!

خود اردوغان به شیوه«سنی»فکر می کند و سخنانی به وی منسوب شده است که پس از حمله به شهر«الریحانی»ترکیه در نزدیکی مرزهای سوریه با خودرویی بمب گذاری شده و کشته شدن 52 نفر در ماه می 2013 بیان شده است که گفت:«اینها سنی و از ما هستند»بسیاری از ناظران بر این باورند که دخالتش در سوریه به باورهای وی بر می گردد.

چه بسا پیوستن ترکیه به ائتلاف شصت گانه علیه داعش به آرام کردن کردها و توقف حملات خونین آنها باعث شود اما باعث عصبانی شدن برخی از «سنی های»ترکیه می شود و حملات هواداران داعش را برای بی ثبات کردن ترکیه به ویژه حمله به صنعت توریسم که سالانه 30 میلیارد دلار برای این کشور عایدی دارد را افزایش می دهد.برخی و حتی ما بر این باوریم که حمله به تفرجگاه گردشگری السوسه در تونس و کشتن 38 گردشگر خارجی پیامی به اردوغان از جانب داعش است که مسئولیت این حمله را به عهده گرفت.

یک مساله بسیار مهم در این بین باقی می ماند و آن موضع دولت سوریه درباره ایجاد منطقه پرواز ممنوع در عمق اراضی اش است که بارها تاکید کرده است با چنین اقدامی مخالف است زیرا می داند که مقدمه براندازی نظام حاکم است، همانند آنچه در عراق رخ داد.

«سکوت»دولت سوریه در این زمینه چه بسا به این برمی گردد آمریکا و اروپا به دمشق اطمینان داده اند که تغییری ریشه ای در اولویت های آنها به وقوع پیوسته و از هدف براندازی نظام سوریه و رئیس جمهورش عقب نشینی کرده اند.این مساله در سخنان فیلیپ هاموند وزیر خارجه انگلیس منعکس شده است که گفت اولویت مهم در حال حاضر شکست داعش است.علاوه بر آن ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه نیز دعوت به تشکیل ائتلاف چهارگانه ای برای جنگ با داعش و پایان دادن به خطری که همه را در منطقه و خارج از آنها تهدید می کند،کرد که شامل سوریه،عربستان،ترکیه و اردن می شود.

همه چیز پس از توافق هسته ای ایران و غرب جایز است،معادلات سیاسی و نظامی زیادی اکنون در منطقه تغییر می کند و با سرعت زیادی این مساله رخ می دهد،قواعد بازی و نقش بازیگران و رنگ پیراهن هایشان و از جمله ترک ها نیز تغییر می کند.

عربستان در باتلاق یمن گرفتار شده،سوریه غرق در جنگ داخلی است،عراق به لحاظ جغیرافیایی و طایفه ای دچار شکاف شده،مصر گرفتار درگیری های خونینی(در شبه جزیره سینا)و خیابان های قاهره است،لیبی کشوری ورشکسته است،پس برای چه ترکیه باثبات و پررونق بماند؟

دولت ترکیه دارد دست به ماجراجویی بسیار خطرناکی می زند که تلاش زیادی کرد که از آن دوری کند. دولت ترکیه مسئولیت هر گونه پیامدی که رضایت بخش نباشد یا حتی فاجعه بار این ماجراجویی به عهده خواهد داشت و تصمیم گیرنده اول و آخر در باره آن است زیرا طرح آمریکا در منطقه را به درستی نفهمیده و باور دارد که از پیامدهای آن که بسیاری از جمله ما نسبت به آن هشدار دادیم مصون است.

یک بار دیگر می گوییم که ترکیه با چشمان باز به پرتگاهی که عمقش مشخص نیست هدایت می شود تا به جهنمی که غرب برای این کشور می خواهد بازگردد،یعنی کشور بدهکار بی ثبات.چگونه این کشور که از ورود به اتحادیه اروپا منع شد یکی از قوی ترین بیست کشور به لحاظ اقتادی در جهان باشد این در حالی است که همسایه اش یونان ،عضو اتحادیه اروپا، از ورشکستگی رنج می برد؟

نویسنده:عبدالباری عطوان

منبع:رای الیوم

انتهای پیام

دیدگاه شما