جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

چرا رسانه های غربی وجدان خود را برای آل سعود سر بریدند؟

عربستان برای آنکه چهره خود را در جهان زیبا نشان دهد و از انتشار هر گونه خبری درباره مشکلات داخلی این کشور یا دخالت هایش در کشورهای دیگر جلوگیری کند، اقدام به تطمیع و تهدید رسانه های غربی و خبرنگاران این رسانه ها می کند.

کد خبر: ۹۴۰۱۷
چرا رسانه های غربی وجدان خود را  برای آل سعود سر بریدند؟

به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران:«اندرو هاموند»روزنامه نگار اسکاتلندی در یادداشتی درباره خریدن رسیدن رسانه ها به ویژه رسانه های غربی توسط عربستان برای آنکه اخباری علیه این کشور منتشر نکنند نوشت: اطلاعاتی که اخیرا ویکی لیکس فاش کرد،پرده از دخالت های بی پایان عربستان که در تملک آل سعود است در ریز و درشت همه مسائل کشورهای منطقه برداشت.بلکه حتی می توان گفت که این دخالت ها از حد و حدود خود نیز تا حدود زیادی فراتر رفته تا رسانه های منطقه و جهانی را به شکل یکسان شامل شود.

جهان طی چندین دهه به این دخالت های آشکار عادت کرد، دخالت هایی که رسانه های عربی به شکل تدریجی به اطاعت وا داشته شده و در خدمت عربستان در آورد،به گونه ای که چهره عربستان از نقشه اخبار داخلی و خارجی محو شد،گویی عربستان تنها مکان در جهان است که خالی از هر گونه کمبود و مشکل سیاسی و اجتماعی است و گویی عربستان تنها نظام روی کره خاکی است که خالی از هر گونه شائبه ای است.نتیجه بدیهی چنین چیزی این می شود که بی فایده است به ذهن یکی از ساکنان این کشور خطور کند که زبان به انتقاد از یکی از حاکمان«مدینه فاضله»بگشاید.(معذرت می خواهم،هم من هم بقیه می دانند که وهابیت از این اصطلاح فلسفی بدش می آید.)

اندکی درباره ابزارهایی که عربستان برای کنترل رسانه های غربی و جهانی که به دور از هر گونه استقلال و شفافیت و بی طرفی در پرداختن به مسائل و اخبار منطقه و حتی جهان است،تامل کنیم.بی شک بیشتر ساکنان کره خاکی به رسانه ها اعتماد دارند.

عربستان به رسانه های بزرگ جهانی نظیر «سی ان ان»،«بی بی سی»،«فایننشال تایمز»و «رویترز»برای خبرسازی که مناسب با نیازهایی که این کشور نیاز دارد،اهتمام زیادی می ورزد.طی سال های کاری زیادم شاهد فشارهای زیاد و شدیدی بودم که توسط عربستان برای کنترل اخبار منتشر شده بلکه و حتی فراتر از آن در نوشتن اخبار وارد می آمد.

شگفت اینجاست افرادی که با رسانه های غربی تماس مستقیم می گرفتند برای بیان سخنان شبه رسمی بسیار اندک بودند.از میان این سخنگویان غیر رسمی «نواف عبید»بود.عبید انواع و اقسام فشارها مستقیم و غیرمستقیم را برای تاثیرگذاری بر آن چه رسانه های غربی می نوشتند یا درباره عربستان نقل می کردند،به کار می برد، به طوری که به خبرگزاری رویترز فشارهایی آورد و شرط هایی برای موافقت با پذیرش خبرنگار جدید این خبرگزاری در عربستان پس از انقلاب های عربی گذاشت.انقلاب های عربی شک رهبران و نخبگان تازه به دوران رسیده در عربستان بیشتر کرد.

پرسشی که اکنون مطرح می شود این است:آیا رسانه ها در هر نوع آنها که باشند حق دارند که به این فشارهای تحمیلی و شرط هایی که به شیوه های مختلف و متغیر به آنها وارد می آید،به منظور حفظ جایگاه خود در عرصه خبری تن دهند؟پاسخ:گمان می کنم نه.

پرداختن رسانه ای جهانی در زمان وقوع حادثه پرداختن بیهوده ای شده است.سیاست حاکم برای پوشش خبر تبدیل به این شده است «در زمان وقوع حادثه لازم است که حضو داشته باشیم،و خبر را نقل کنیم.»طی سال های اخیر اتفاقات زیادی در سراسر عربتسان به بوقوع پیوست بدون آنکه مورد توجه رسانه ها قرار گیرد:انتفاضه در منطقه الشرقیه،تحصن ها در البریداء و حتی خودسوزی افرادی که در اعتراض به شرایط معیشتی دشوار و جانکاه دست به این کار زدند.آیا رسانه های جهانی برای پوشش این حوادث تحرکی از خود نشان دادند؟نه.اخبار مربوط به عربستان مختصر به مرگ شاهزادگان عربستانی یا عزل و نصب ها در این کشور شده است.یعنی بر پوشش خبری درباره عربستان کلیشه های رسانه ای در نقل خبر حاکم شد تا برخی بتوانند پست های بالای خود و لقب ها و مراکز بالا را مثل سردبیر یک بخش در فلان رسانه در لندن یا بیروت یا خبرنگار میدانی فلان جا و غیره حفظ کنند.واقعا این افراد لیاقت چیزی که به جای دویدن دنبال پوشش خبر به دنبالش می دوند را دارند.

سخنگوی شبه رسمی دیگری مثل «جمال خاشقجی»که از دید برخی لیبرال به نظر می رسد و از دید برخی دیگر لیبرالی اخوانی به نظر می رسد،نشانه های طایفه گرایی آشکار در این شخص طی سال های اخیر کاملا بروز کرده است.با وجود این بسیاری از مطبوعات غربی سخنان وی را به شکل منظم و چه بسا به دلیل اینکه غربی ها وی را قابل اعتماد می دانند زیرا که به زبان انگلیسی به خوبی سخن می گوید،منتشر می کنند.اما آقای خاشقجی به اشتباه یا اینکه از زبانش پریده یک روز به یکی از همکاران من گفت که وی خودش را خادم عربستان می داند و حتی نزدیکی اش به اخوان المسلمین در مصر به ویژه در زمانی که قدرت در اختیار آنها بود وسیله ای برای اطلاع یافتن از اخبار آنها بود تا بتواند آن را به مسئولان بلندپایه حاکم بر عربستان منتقل کند.

همانطور که پیش از این گفتم تعداد این سخنگویان غیر رسمی اندک است و ابزارهای فشار آنها بر رسانه های غربی محدود و تکراری است و می توان آنها این گونه خلاصه است:

-روادید:هر گاه دولت از دادن روادید به خبرنگاران غربی امتناع کرد اختیارات و نقش این سخنگویان غیر رسمی بیشتر می شود و از آن فراتر اظهاراتشان ارزش و بهای بیشتری پیدا می کند و وزیر اطلاع رسانی از همه اینها به کناری می ماند.این وزیر فقط یک ویترین کم سخن و کم ارتباط است.در فرایند نامه نگاری میان نواف عبید و خبرگزاری، وزیر اطلاع رسانی کاملا به دور از همه چیز بود.در نهایت نیز برنامه تدوین شده توسط این افراد برای نوشتن خبر را دنبال کرد و اگر یکی از خبرنگاران یا روزنامه نگاران از این برنامه بنابر دلایل امانتداری حرفه ای سر باز زد قیامتی بی پایان بر پا می شد.بارانی از نامه ها و شکایت هاست که علیه این متخطی از برنامه و رویکردی که هیچ ارتباطی با واقعیت ندارد،به راه می افتاد.در نهایت نیز این مشکل این گونه حل می شود که هر کسی تلاش کند خبر را با صداقت و حرفه ای گری نقل کند برکنار می شود.

در این زمینه تجربه ای داشتم که با نوشتن مطلبی توسط من درباره اسماعیلی ها در منطقه نجران و روابط متشنج آنها با دولت وهابیت آغاز شد.نتیجه آن شد که من توسط وزارت اجرایی احضار شدم و توسط برخی طرف ها متهم به نوشتن مطالب علیه عربستان سعودی شدم.پر واضح بود که استفاده من از اصطلاح«وهابیت»حاکمان عربستان را به شدت ناراحت کرده بود.همین مساله اصرار مرا برای نوشتن درباره «وهابیت»بیشتر کرد و چرا که نه؟

وهابیت رویکری از رویکردهای اندیشه اسلامی است و یک واقعیت در صحنه سیاسی است که دارای جایگاه بزرگی است و برای تحرک بخش ها و مناطق بزرگی از جهان روز به روز بر سرسختی اش بیشتر می شود.

شایان ذکر است که پس از حوادث 11 سپتامبر عربستان به این دو نتیجه رسید:1- خطر چسبیدن وهابیت به عربستان.2- پاک کردن اصطلاح وهابیت از شائبه ها.به همین دلیل عربستان تلاش زیادی را برای استفاده از رسانه های غربی و رسانه های جدید برای زیبا کردن چهره وهابیت و آرایش آن به خرج داده و همچنان به خرج می دهد.

در سال 2007 گروهی از اندیشمندان و فعالان در شهر «جده»بازداشت شدند.این گروه بر پایه جایگاه بالای خود در جامعه شهر جده به طور خاص،شروع به تاسیس یک حزب سیاسی کرد.در نتیجه آن آقای عبید و بر اساس ناراحتی عربستان که دوری از نظام قبیله ای قدیمی خود را نمی پذیرد این گروه را متهم به کمک و یاری به بن لادن کرد.خنده دار این است که هیاتی از حماس با نظارت دولت عربستان با این سنی ها پیش از بازداشت شان دیدار کرد این در حالی است که عبید به من با شور و شوق از «طرح ارتباط»با قبایل سنی عراق -طرحی پر از تردید-سخن گفت.این اتفاق در دوران ملک عبدالله و در زمانی که حاکمیت به طور مکرر دم از اصلاحات می زد،رخ داد.اصلاحات توسط غرب مورد استقبال و تشویق قرار گرفت اما واقعیت خلاف آن بود.آن چه از اطلاعاتی که اخیرا به بیرون درز کرده، جلب توجه می کند این است که میان کشورهای غربی و رسانه های غربی و نظام عربستان منافع قدیمی و جدید و مشترک وجود دارد.عربستان سعودی نفوذ اقصتادی و سیاسی آشکاری در کشورهای غربی دارد.بر اساس پروژه های تاریخی که عربستان گمان می برد در اختیار دارد این حق را به این کشور می دهد در عصر کنونی به رسانه های غربی دستور دهد که چه بنویسند و چه ننویسند.در مورد دولت بحرین نیز وضع به همین منوال است.در این بین روزنامه نگار میان آنچه که باید در باره واقعیت که رسانه های غربی مایل به نقل آن هستند حیران می ماند. رسانه های غربی حتی خبرنگار را تحریک می کنند که به سمت واقعیت رفته، آن را جستجو کرده و درباره آن بنویسد که چه بسا به علت پوشش حوادث و کشف حقایق خطراتی را به جان بخرد اما سپس فرایند هدفمند مجازات و تبعید به عنوان پاداش برای نقل واقعیت ها و حقایق به او داده می شود.مجازاتی که همین موسسه های خبری که برای حقیقت و کشف آن له له می زدند.

آری،فشارهای عربستان پوشش خبری واقعی برای حوادث بحرین را کشت و دولت هایی مثل دولت انگلیس برای دستیابی به قراردادهای تجاری و مراکز ژئو سیاسی با عربستان دست به یکی کرد.همانطور که پیش از این نیز گفتم رسانه های غربی همیشه با عربستان سعودی برای تضمین حق حضور بدون پوشش واقعی و فراگیر و عمیق آن چه رخ می دهد،دست به یکی کردند.در اینجا می توان گفت که نقش رسانه های غربی در نوشتن خبر درست کاملا مورد تردید است زیرا منافع بر انتقال واقیعت ها و حقایق غلبه کرده است.تصمیم های پوشش خبری که در وهله نخست بر اساس حساب و کتاب های سیاسی و تجاری اتخاذ شود بیشتر مواقع به دور از بی طرفی است.به طور مثال در زمان فعالیت سابق من در خبرگزاری «رویترز»،این خبرگزاری فروش خدمات تجاری و پوشش اقتصادی خود از عربستان را در مرکز نخست خود قرار داد در حالی که پوشش خبری کشوری مثل مراکش تقریبا وجود نداشت به جز اخبار خیلی کوتاه.دلیل آن نیز شاخه تجاری شرکت است که توانست تعداد خبرنگارانی که درباره هر چیزی به جز اخبار اقتصادی می نویسند را تعیین کند.

در سرزمین های فلسطینی پوشش اخبار مناطق فلسطینی توسط شرکت«تومسون رویترز»در دفتر قدس غربی که معمولا ریاست آن به عهده یک انگلیسی خنثی است که قادر به اتخاذ هیچ گونه تصمیم واضح درباره آنچه باید منتشر شود،صورت می گیرد.به طور مثال به خبرنگار این خبرگزاری در واشنگتن در پی وقوع انتفاضه مسجد الاقصی هشدار داده شد زیرا که وی در گزارشش تاکید کرد که آمریکا تامین کننده اصلی تسلیحات اسرائیل است.کسانی هستند که همیشه تلاش می کنند که با رویکرد کلی سیاست های مسئولان بلندپایه و شیوه سازمانی شرکت مخالفت کنند اما معمولا شور و هیجانشان فروکش می کند و مطیع می شوند یا به این نتیجه می رسند که هیچ امیدی به تغییر فرهنگی در این حجم نیست و موسسه را برای استفاده از مواهب خود در عرصه های دیگر ترک می کنند.بدین ترتیب باید گفت که این نظام های موسساتی خبری بزرگ نقش کمک کننده و مکمل کشورهای بزرگ در قالب استعمار جدید شان هستند.به همان اندازه که حجم و جهانی بودن موسسه خبری افزایش یافت به همان اندازه نیز محدودیت های پوشش اخبارش نیز محدود شده است.تمسک این موسسات خبری به شیوه هایی که در خدمت کسانی است که نباید باشد،با شور و هیجان و سادگی که برخی از جوانان روزنامه نگاری که جذب می کنند در تناقض است؛ جوانانی که در چنگال موسساتی که فقط به ظاهر شجاعت و حرفه ای گری را تبلیغ می کنند گرفتار می شوند ولی در واقعیت این موسسات فقط رویکرد هدفمند خودشان را به رسمیت می شناسند.

نویسنده:آندرو هاموند،روزنامه نگار اسکاتلندی

منبع:روزنامه الاخبار

ترجمه:کریم پورزبید

انتهای پیام

دیدگاه شما