به گزارش پیاگاه خبری و اطلاع رسانی جماران:«عبدالباری عطوان» نویسنده و تحلیلگر معروف عرب در مقاله ای نوشت:سه مساله حاشیه ای که ربط مستقیمی به بندهای مذاکرات و چشم پوشی ها ندارد و می تواند ارزیابی واقعی توافق هسته ای ایران با شش کشور بزرگ جهان را خلاصه کند،وجود دارد:
نخست:لبخند طولانی «محمد جواد ظریف» وزیر خارجه ایران که ناشی از زیرکی و هوش زیاد وی دارد که در زمان امضای توافق بر چهره اش نقش بست.
دوم:حالت دیوانه واری که در چهره بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل و در سخنانش خشم آلودش و اشتباه تاریخی خواندن توافق،دیده شد.
سوم:شوکی که بر پایتخت های کشورهای عربی و دولت های بسیار نزدیک به ایالات متحده به ویژه کشورهای حوزه خلیج فارس حاکم شد و سکوتی که شبیه«سکوت گورستان ها»شبیه بود و این خود یکی از علایم شوکی بود که سردرگمی سیاسی و رسانه ای در پی داشت.
عطوان در ادامه نوشت:بگذارید جزئیات فنی توافق صد صفحه ای که مجموع صفحات توافق به جز پیوست ها و حاشیه ها است را کنار بگذاریم در عین حال نباید آنها را بی اهمیت دانست و بگذارید بر مجموعه ای از نقاط اصلی که از این توافق می شود استنباط کرد،تمرکز کرد:
وی مدعی شد:نخست:این توافق از بلندپروازی های ایران برای دستیابی به سلاح هسته ای جلوگیری نکرد بلکه آن را به تاخیر انداخته و آن را اداره کرد،و به مثابه تلاشی برای دو طرف برای کسب زمان است.ایران حق غنی سازی اورانیوم را برای خود محفوظ نگه داشت و نیز حق نگه داشتن بیش از بیست هزار سانتریفیوژ،همه تاسیسات هسته ای قانونی و غیرقانونی و مسالمت آمیز و نظامی به طور کامل با اندکی تغییرات در برخی از آنها را برای خود محفوظ نگه داشت.
دوم:ایران همچنان همانند گذشته مغزها و مهارت هایی که پس از ده سال یعنی عمر توافقنامه بتواند برنامه هسته ای خود را از سرگیرد در تملک خود خواهد داشت و توانست موافقت مشروط خود را برای انجام هر گونه تفتیش از مراکز نظامی خود و جلوگیری از دیدار بازرسان با دانشمندانش برای جلوگیری از تکرار نشدن تجریه عراق، تحمیل کند.البته عراق در آن زمان به لحاظ نظری و عملی در اشغال بود.
سوم:ایران ایران همیشه و در طول دوره ده ساله مدت زمان توافق، 12 ماه با تولید سلاح هسته ای فاصله دارد و چه بسا کمتر و همه محدودیت ها پس از پایان یافتن مدت زمان توافق لغو می شود و تا زمانی که دانشمندان وجود دارند و همه نوع احتمالی وجود دارد.
چهارم :ایران از چارچوب کشورهای «متمرد»،«تروریست» و «شرور»به چارچوب کشورهای طبیعی و چه بسا هم پیمان اروپا و غرب منتقل می شود.
پنجم:ایران به 120 میلیارد دلار بلوکه شده فقط طی چند ماه اندک دست پیدا می کند و محاصره اقتصادی تحمیلی علیه اش لغو شده و به این کشور اجازه داده می شود که به غرب و شرق صادرات کند، این یعنی تبدیل شدن این کشور به قدرت اقتصادی منطقه ای بزرگ و ایجاد صد ها هزار فرصت کاری و پویایی تجاری بدون محدودیت.نفت و عایدات آن کمتر از سی و سه درصد از درآمد ملی ایران را شکل می دهد، این در حالی است که به طور مثال 90 درصد از درآمد های کشورهای حوزه خلیج فارس را نفت و عوایدش تشکیل می دهد.
ششم:اردوگاه حامی ایران به ویژه روسیه و چین و کشورهای«بریکس» و نیز کشورها و گروه هایی که از حمایت ایران بهره مندند نیز پیروز از این توافق بیرون آمدند زیرا ایران به لحاظ سیاسی و اقتصادی قوی تر می شود.
این تحلیلگر در ادامه نوشت:حالا پرسشی که در اینجا مطرح می شود این است که چه دلایلی باعث شد دولت «باراک اوباما»رئیس جمهوری آمریکا به ماجراجویی امضای چنین توافقی که نشان دهنده عقب نشینی اش از سیاست پیشن خود مبنی بر نابودی برنامه هسته ای ایران و گسیل ناوهای هواپیمابر به خلیح فارس و اعزام زیردریایی های هسته ای و مارینز بود،دست بزند؟
پاسخ این پرسش را می توان به شکل کاملا چکیده در این نقاط خلاصه کرد:
یک:جایگزین این توافق جنگ است و آمریکا جنگ نمی خواهد و نمی تواند پیامدهای آن را تحمل کند و برای عقب نشینی تدریجی از خاورمیانه در حال برنامه ریزی است.
دوم:دولت اوباما از حمایت از نظامهای عربی که نمیتوانند از خود حمایت و از منافع شان دفاع کنند و وارد جنگ های نیابتی از طرف آمریکا شوند،خسته شد.آمریکا اکنون منافع و جان سربازهایش از همه چیز برایش مهم تر است و پس از خودکفایی د عرصه نفتی در حال جستجوی عرصه جدیدی برای این منافع نظیر جنوب شرق آسیا و آفریقاست.
سوم:اوباما در ابتدای دوران ریاست جمهوری اش به جایزه نوبل دست یافت و می خواهد دستیابی به این جایزه اش و ورود به تاریخ صلح سازان را توجیه کند،به همین دلیل رویکرد آشتی جویانه با کوبا در پیش گرفت و محاصره این کشور را پایان داد و اکنون نیز با ایران از درآشتی درآمده و زمینه را برای بازگشت روابط با این کشور همانند کوبا را مهیا می کند اما ناکامی اش در تشکیل کشور فلسطین نقطه سیاهی در تاریخش می ماند.
چهارم:جنگ واقعی آمریکا در خارومیانه علیه داعش است و نه ایران؛داعشی که تبدیل به یک گروه قدرتمند شد و توانایی اش برای گسترش و اشغالگری را نشان داد.تصمیم گیران در آمریکا در حال رسیدن به این نتیجه هستند که پیروزی در این جنگ بدون همکاری با ایران و هم پیمانانش امکان پذیر نیست.
عطوان در یادداشت خود نوشت:با نگاهی به محاسبه های سود و زیان می توان گفت که برخی از کشورهای عربی بازنده این توافق هستند و آنها چهار کشور حوزه خلیج فارس یعنی عربستان،کویت،بحرین و «نصف»امارات، اما کشورهای برنده یا به عبارتی بهتر کشورهایی که بازنده نیستند به دو اردوگاه تقسیم می شوند:
نخست:دولت عمان و امارت دبی:تحریم اقتصادی برای این دو مفید بوده است.عمان درباره تنش غرب با ایران موضع بی طرف اتخاذ کرد و مذاکرات سری نمایندگان دو طرف را میزبانی کرد که به توافق منجر شد امری که روابط سیاسی و نظامی و اقتصادی را با ایران و غرب تقویت می کند.و اما دبی شریان اقتصادی حیاتی خارجی برای ایران در طول سال های گذشته محاصره اقتصادی همانطور که در دوران جنگ ایران و عراق بود و آزادی 120 میلیارد دلار از دارایی های بلوکه شده ایران باعث رونق گرفتن تجارت و سرمایه گذاری و ساخت و ساز در دبی می شود در عین حال سرمایه گذاری ها در دیگر کشورهای خلیج فارس به علت کاهش درآمدهای نفتی به نصف،کاهش پیدا می کند.
دوم:کشورهایی که هم پیمان ایران می مانند مانند سوریه و عراق و حزب الله در لبنان و انصار الله در یمن و نیز علاوه بر آن کشورهایی که از دشمنی با ایران دوری گزیدند مانند الجزایر و مصر و تا حدودی تونس و موریتانی.
این نویسنده معروف عرب در ادامه نوشت:با توجه به چیزهایی که گفته شد، می توان گفت که ظریف حق دارد لبخند بزند و نتانیاهو حق دارد عصبانی شود و کشورهای حوزه خلیج فارس حق دارند که شوکه شوند زیرا توافق«شب قدر»موفقیت دیپلماتیک و سیاسی بزرگ و به تمام معنای کلمه برای ایران بود حداقل تا کنون و فقط خدا به غیب و آنچه در آینده رخ می دهد،علم دارد.ایران هرگز نگفته است که به دنبال تولید سلاح هسته ای است و از بلندپروازی های هسته ای اش برای شکست محاصره استفاده کرد و در نهایت نیز موفقیت بزرگی به دست آورد.
وی همچنین نوشت: این توافق که ممکن است مسابقه تسلیحات هسته ای در منطقه را به راه اندازد و باید گفت چرا که نه ،شاید این مسابقه هیبت عرب ها را که طی سی سال گذشته از دست دادند را به آنها بازگرداند و توان نظامی هسته ای و سنتی اسرائیل را کم کند و این یعنی در نهایت پاین سلطه اسرائیل و محدودیت منطقه ای و بین المللی این رژیم.
تحلیلگر عرب در ادامه نوشت:ایران که در 12 سال پشت میز مذاکره ایستادگی کرد واز خود صبر و کنترل اعصاب بی سابقه ای نشان داد به ما عرب ها و همه جهان درس صلابت و مدیرت مذاکره داد.این ایستادگی بر قدرت و کشور دارای نهادها و موسسات واقعی و مراکز پژوهشی علمی بنا نهاده شد نه بر نهادها و موسساتی ظاهری که کارشان دزدی و غارت داریی های عمومی و ارتباط با منافع خارجی است و نه بر اساس سیاست های پایه ریزی شده بر گدایی و دیکتاتور مآبی و نبود نهادها و نبود عدالت اجتماعی و حاکمیت فساد و کمک از خارجی ها. بنا نهاده شده است.
وی در ادامه نوشت:چه بسا این توافق به مثابه «بیداری»اهل کهف و بلند شدن آنها از خواب عمیق و نگاهی به اطراف شان و جهان به دیدی متفاوت به دور از فحش و ناسزا و سر را فرو بردن زیر برف و تحریک طایفه ای و تکبر باشد.
عبدالباری عطوان در پایان نوشت:بگذار ایرانی ها جشن توافق بگیرند زیرا جایی برای ضعیف هایی که همه تخم مرغ های خود را در سبد آمریکا گذاشتند و هرگز به خود تکیه نکردند نیست؛همان کسانی که اشتباه های خود و سیاست های خود را تکرار می کنند و چشم به جایگزین کردن اسرائیل به جای آمریکا به عنوان مدافع شان دارند که بتواند از کسانی که از ایران و غیر ایران وحشت دارند دفاع کند.
منبع:رای الیوم