به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران:«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر معروف عرب نوشت:از چندین روز پیش «نبیل العربی»دبیر کل اتحادیه عرب پیام های «محبت آمیز» به دولت سوریه می فرستد که با مواضع و اتحادیه عربش که طی چهار سال گذشته اتخاذ کرده کاملا در تناقض است.این پیام ها بازتاب دهنده تغییر ریشه ای در موضع گیری کشورهای عربی درباره پرونده سوریه است که نشان های آن در مسکو متبلور شده و انعکاس آن در بیش از یک پایتخت عربی به دیده شد.
هنگامی که آقای نبیل العربی بر آمادگی خودش برای دیدار با «ولید المعلم»وزیر خارجه سوریه در هر زمان و هر مکانی که المعلم انتخاب کند و بدون هیچ گونه پیش شرطی تاکید می کند و این آمادگی را با این گفته همراه می کند که«سوریه عضو موسس اتحادیه عرب است (حرف بدیهی را به زبان آورد)و پرچمش موجود است و کرسی اش نیز موجود است و کسی آن را به اشغال خود درنیاودره است»این یعنی دیوارهای تحریم نظام حاکم بر سوریه و سیاست های انزوای سوریه یکی پس از دیگری در حال فرو ریختن است تا زمینه برای پهن کردن فرش قرمز برای بازگشت نماینده سوریه در اتحادیه عرب با احترام و عزت، اگر تمایل داشته باشد، مهیا شود.
قطعنامه اتحادیه عرب برای تعلیق عضویت سوریه و مشارکت دولتش در نشست های اتحادیه عرب که توسط «شیخ حمد بن جاسم بن جبر»وزیر خارجه قطر در روز 16/11/2011 پس از نشست وزرای خارجه عرب اعلام شد، شرط ادامه این تعلیق را تا زمان اجرای همه قطعنامه های طرح اتحادیه عرب برای حل بحران سوریه یعنی کناره گیری «بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه از قدرت دانست.جالب این جاست که این قطعنامه با موافقت 18 کشور،مخالفت دو کشور یعنی لبنان و یمن و امتناع یک کشور یعنی عراق از رای گیری، صادر شد.پرواضح است که طرح اتحادیه عرب به اجرا درنیامد بلکه حتی کسی ذکری از آن به میان نیاورد یا نمی خواهد بیاورد.از زمان اعلام این طرح تحولات زیادی اتفاق افتاد و اتحادیه عرب در اجرای آن شکست بزرگی خورد.
در اینجا دو پرسش درباره این مساله خود را مطرح می کنند و پاسخ به آنها بازتاب دهنده نشانه های مرحله آینده عربی است:
نخستین پرسش:درباره دلایلی که آقای العربی را وادار کرده و وادار به این کار می کند.العربی کسی بود که از برجسته ترین«بازهای»خواستار عزل سوریه و رفتن به شورای امنیت برای درخواست دخالت نظامی جهت تغییر نظام در این کشور با استفاده از زور بود، همانند آنچه در لیبی رخ داد.
دومین پرسش:آیا دولت سوریه به این پیام های محبت آمیز پاسخ می دهد و چراغ سبز به آقای المعلم برای دیدار با دبیر کل اتحادیه عرب را بدون پیش شرط و به شیوه این مقوله«خداوند از گذشته در گذرد »خواهد پذیرفت؟
در پاسخ به پرسش نخست این را می توان گفت که آقای العربی به تنهایی و بدون مشاوره با روسایش دست به هیچ کاری نمی زند و همه کشورهای عربی که خواستار تحریم سوریه و تعلیق عضویت شدند با بحرانی بزرگتر از بحران خود نظام سوریه رو به رو هستند.در این جا مساله نسبی است ،طرح کشورهای عربی- غربی برای براندازی دولت سوریه پس از چهار سال محاصره و حمایت مالی و تسلیحاتی گسترده از مخالفان مسلح به اصطلاح میانه رو به دلیل ایستادگی دولت و ارتش سوریه شکست خورد.ایستادگی دولت و ارتش سوریه به ذهن هیچ کس نمی رسید به ویژه به ذهن کشورهای حوزه خلیج فارس که بیشتر حاکمانش پیش بینی کردند که مخالفان مسلح طی چند هفته یا حداکثر چند ماه از زمان آغاز بحران وارد دمشق می شوند و بر کرسی ریاست جمهوری در کاخ ریاست جمهوری تکیه می زنند.
عربستان سعودی که شاهزاده «سعود الفیصل»وزیر خارجه سابقش خشم خود را از نشست نخست کشورهای به اصطلاح«دوستان سوریه »که در سال 2012 در تونس برگزار شد،در اعتراض به عدم اتخاذ تصمیمی صریح برای تسلیح مخالفان مسلح به سلاح های مدرن و موثر، ترک کرد،با جنگ فرسایشی «بی پایان»در یمن که به مرزهای جنوبی اش منتقل شده و موشک های«اسکاد»و راکت های «کاتیوشا»را بر سرش ریخته و نیز انفجارها و حملاتی که به عمق«القطیف»و«الدمام»و آخرینش در «الطائف»رسیده رو به رو شده است.اما ترکیه اردوغان به علت درگیری ها در سوریه و قدرت گرفتن کردها در شمال سوریه و درخواست آنها برای کشور مستقل دراین منطقه، امنیت ملی اش را در تهدید می بیند.حزب حاکم نیز پس از 13 سال اکثریت پارلمانی را از دست داده است.به قطر برویم،کشوری که از مهم ترین تحریک کنندگان برای براندازی دولت سوریه بود اما اکنون شروع به جمع و جور کردن خودش و بازگشت تدریجی به حجم طبیعی خود کرده است.
پیشنهاد روسیه برای تشکیل ائتلاف چهارجانبه سعودی،ترکیه ای،اردنی و سوریه ای برای مبارزه با داعش توسط هیچ کدام از کشورهای مربوطه با مخالفت روبه رو نشد و جالب این جاست که تنها مخالف ضمنی آن خود سوریه است و نه کشورهای دیگر.سوریه از زبان المعلم در موفقیت این ائتلاف تردید کرد و این خود نشان دهنده برعکس شدن نقش ها و موازین قدرت در حال حاضر است.
قدرت گرفتن داعش و ضربه های پی در پی و دردناکش به بیش از یک کشور عربی از عراق و سوریه گرفته تا عربستان ، کویت ، تونس و مصر، آن را تبدیل به منشأ تهدید واقعی برای نظام های حاکمی کرد که عضویت سوریه را به تعلیق درآوردند و از مخالفان مسلح سوری برای براندازی نظام حاکم حمایت مالی کردند و آنها را برای این کار تسلیح کردند.همین کشورها اکنون خواستار ایجاد ائتلاف علیه داعش هستند و پس از ناکامی حملات هوایی به مواضع داعش امیدوار هستند که ارتش سوریه این گروه تروریستی را شکست دهد.
آن چه این کشورها را چه به شکل جمعی چه به شکل فردی می ترساند نزدیک شدن به زمان امضای توافقنامه هسته ای میان ایران و شش کشور بزرگ است که تحریم ایران را پایان داده و به بلوکه کردن پول ها و دارایی های ایران نیز پایان می دهد و این کشور به عنوان یک قدرت بزرگ منطقه ای به رسمیت شناخته می شود.
آیا دولت سوریه به پیام های محبت آمیز آقای العربی پاسخ می دهد و آیا وی و دیگر کشورهای عربی را به دلیل تعلیق عضویت و اخراج نماینده اش از اتحادیه عرب و دادن کرسی اش به مخالفان در کنفرانس اتحادیه عرب در دوحه،می بخشد؟آیا دست دادن و لبخند المعلم و العربی را در برابر دوربین های شبکه های تلویزیونی عربی و جهانی در نخستین دیدار میان این دو مرد آن هم پس از سال ها توقف این دیدارها، می بینیم؟
بر این باور نیستیم که همه چیز به همین سادگی ها رخ دهد و سیاست رو بوسی و مقوله «خداوند از گذشته در گذرد » در حال حال حاضر اتفاق بیفتد آن هم پس از نابودی یک کشور به طور کامل و آواره شدن پنج میلیون نفر و کشته شدن 300هزار نفر.مساله بسیار پیچیده تر از این حرف هاست و باید پیش از هر گونه آتشی ای بسیاری از مسائل حل شود و همه طرف ها به نقش خود در بحران اعتراف کنند و این اعتراف به طرح های روشن و صریح برای جبران و حداقل بازسازی،اصلاحات سیاسی و تحقق مساوات و عدالت اجتماعی منجر شود.عقربه های ساعت هرگز نباید به گذشته برگردد.
نکته آخر اینکه آقای العربی شخص شایسته برای رهبری این رویکرد جدید برای این آشتی نیست.بهتر است العربی از مقام خود کناره گیری کند و ماموریت را به یکی دیگر واگذار کند. از آن جایی که همه چیز در حال دگرگون شدن است و منطقه در برابر تحولات جدیدی قرار گرفته، وی باید هر چه زودتر از مقام خود کناره گیری کند.
نبیل العربی کمتر کاری که باید بکند این است که از مقام خود کناره گیری کند یا کنار گذاشته شود و اتحادیه عرب را به یکی دیگر واگذار کند زیرا وی ثابت کرد که در ماموریتش در همه زمینه ها شکست خورده و سزاوار است که در برابر عدالت قرار گرفته و در آن واحد محاکمه شود.
نویسنده:عبدالباری عطوان
منبع:رای الیوم
ترجمه:کریم پورزبید