انتشار 60 هزار سند محرمانه توسط ویکی لیکس از مجموع نیم میلیون سند دیگر که در اختیار دارد که طی عملیات نفوذ به آرشیوهای وزارتخانه های کشور و خارجه و نیز آرشیو دستگاه اطلاعاتی عربستان آنها را به دست آورده در زمان بسیار حساس و بدی برای عربستان سعودی منتشر شده است.
به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر معروف عرب در روزنامه«رای الیوم»نوشت:این اسناد در زمانی منتشر شد که عربستان دشمنان زیادی پیدا کرده و مشکلاتش نیز از چندین جهت فراوان شده است.این کشور وارد جنگی در یمن شده که به نظر بی پایان است،وارد جنگ سوریه نیز شده که برایش هزینه های مالی و سیاسی سنگینی به بار آورده است.عربستان همچنین در چندین جبهه وارد جنگ با ایران شده است.ریاض با برخی سازمان های تندرو و تروریستی نظیر داعش و القاعده نیز رویارو شده است.
مسئولان عربستانی به ویژه نسبت به رسانه های عربی و خارجی حساسیت زیادی دارند و هنگامی که خبری هر چند کوچک در نقطه ای از جهان درباره برخی جنبه های سیاست های آنها که نمی خواهند خبری درباره آن منتشر شود،منتشر بشود، دچار حالت جنون می شوند حالا اگر نیم میلیون سند منتشر شود که حاوی اسراسر مهمی درباره کمک مالی آنها به روزنامه نگاران و روزنامه ها و شخصیت های عربی و خارجی،پیام ها به سفارت ها،اظهار نظر های سفیران،دستورهای وزیر خارجه یا رئیس سازمان اطلاعات باشد،چه حالی به آنها دست می دهد؟
به من فرصت دست داد تا مقدار زیادی از نخستین بخش از این اسناد را همانند بقیه مطالعه کنم و مدعی مهارت یا قدرت خاصی نیستم،اسنادی که در شبکه عنکبوتی منتشر شده توسط رسانه های جهانی مورد توجه قرار گرفته و به آن پرداختند و شماری اندک از رسانه های عربی نیز به آن پرداختند و این خود حجم و نفوذ سلطه عربستان بر رسانه ها را نشان می دهد.باید بگویم آنچه این اسناد فاش می کند زلزله ای تمام معنی به راه می اندازد.
دولت عربستان به شهروندان خود نسبت به اطلاع یافتن از این اسناد که آنها را «جعلی »توصیف کرد، هشدار داد و و از سخنگویان خود خواست واقعیت این جعلی و تقلبی بودن اسناد را مورد تاکید قرار داده و برای آنکه نظریه «توطئه»را روشن کنند،پرسش هایی درباره این مساله مطرح کنند که چرا ویکیلیکس اسنادی درباره اسرائیل منتشر نمی کند؟
اینکه یک یا دو سند جعلی و تقلبی باشد دور ازذهن نیست و ممکن است اما بیش از نیم ملیون سند را نمی شود جعل کرد و این مساله را هیچ عقل سلیمی نمی پذیرد.همین پایگاه اینترنتی صدها هزار سند محرمانه آمریکایی را منتشر کرد و وزارت خارجه آمریکا نگفت که این اسناد تقلبی است بلکه تدابیر قانونی علیه کسانی که این اسناد را فاش کردند و نیز تدابیری علیه پایگاه اینترنتی ویکیلیکس که به سفارت اکوادور در لندن پناه برد،اتخاذ کرد.
آیا «توطئه ای»علیه عربستان وجود دارد؟پاسخ«آری»است و چرا که نه.همانطور که عربستان علیه دیگر کشورها توطئه می کند و جنگ های رسانه های،سیاسی و نظامی علیه شان راه می اندازد و در امور داخلی آنها دخالت می کند بنا بر این طبیعی است که دیگران نیز در مقابل،اگر راهی پیدا کنند،علیه این کشور توطئه می کنند.از سوی دیگر عربستان یک کشور معمولی حاشیه ای نیست بلکه یکی از کشورهای تاثیرگذار در کشورهای عربی و منطقه خاورمیانه به طور کلی است.این کشور بزرگترین صادر کننده نفت است و در اراضی این کشور مقدس ترین اماکن اسلامی قرار دارد و بر سازمان اوپک،سازمان همکاری اسلامی و اتحادیه عرب سیطره دارد.
مساله ای که عربستان را بیش از انتشار این اسناد و محتویات آن نگران می کند،مساله چگونگی دستیابی به این اسناد و دلایلی که باعث شد مسئولان تدابیر احتیاط آمیز برای جلوگیری از هر گونه نفوذ به رایانه ها در پی رسیدن هکرها به آرشیو وزارت خارجه آمریکا و دادن آنها به پایگاه اینترنتی ویکیلیکس اتخاذ نکنند و نیز دلیل استفاده نکردن از فناوری های جدید در این زمینه است.
وزارت خارجه عربستان یک ماه پیش اذعان کرد که «ارتش سایبری یمن»به آرشیو این وزارتخانه حمله کرده و در آن نفوذ کرده است.چه بسا این نفوذ پشت پرده دستیابی به این اسناد و چه بسا برکناری یا استعفای شاهزاده«سعود الفیصل»وزیر خارجه عربستان که به مدت بیش از چهل سال وزیر خارجه عربستان بود در همین راستا بوده است.
تا کنون نشنیده ایم که یمن و به طور مشخص انصار الله یا هواداران «علی عبدالله صالح»رئیس جمهوری سابق یمن چنین ارتش سایبری با این درجه از پیشرفت در اختیار داشته باشد و بی تردید طرف های تکنولوژیک پیشرفته ای پشت این ارتش قرار دارند.البته این را نیز نباید انکار کرد که یمنی ها در بسیاری از زمینه ها مهارت های بسیار بالایی دارند که مهندسی الکترونیک را در بهترین دانشگاه های غربی تحصیل کردند.حتی می توان در این زمینه به شاخه رسانه های الکترونیکی بسیار پیشرفته گروه تروریستی داعش و شاخه های قوی اینترنتی آن اشاره کرد که حملاتی الکترونیکی به پایگاه های آمریکایی کردند.
این نفوذ پدیده بهداشتی برای عربستان و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس و عربی به شمار می رود و چه بسا باعث شود که آنها تغییراتی ریشه ای در سیاست های قدیمی خود در استفاده از سلاح پول برای خرید سکوت رسانه ای و خرید روزنامه نگاران انجام دهند.جهان اکنون تبدیل به دهکده ای کوچک شده است و فناوری مدرن رسانه ای از ابزارهای ارتباط اجتماعی مانند فیس بوک،توییتر،اینستاگرام و واتساپ، نقشه ارتباط مردمی را تغییر داده است و آن را تبدیل به شهروند روزنامه نگار کرده است،همچنین صدها هزار پایگاه اینترنتی و وبلاگ شخصی راه افتاده است.
عربستان همانند دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس به منظور سیطره بر افکار عمومی عرب برای خود امپراتوری رسانه ای بزرگ راه اندازی کرد که دارای شاخه های زیادی است و برای این کار از قدرت مالی خود استفاده کرد و موفقیت های انکارناپذیر به دست آورد اما قدرت،نفوذ و تاثیر این امپراتوری ها به دلیل آنکه در مقابل،دیگران نیز ابزارهای رسانه ای خود را متحول کردند و به دلیل تغییرات به وجود آمده در نقشه های سیاسی و رسانه ای پس از انقلاب های بهار عربی،به سرعت رو به زوال رفته است.
این را نیز باید بگوییم که علاوه بر وسایل و شبکه های اجتماعی پدیده شبکه های تلویزیونی خصوصی نیز ظهور پیدا کرده و در کشورهای عربی جای خود را پیدا کرده است و مردم در کشورهای عربی نظیر تونس،لیبی،مراکش،الجزایر،یمن،مصر و اردن دیگر به «الجزیره»یا «العربیه»برای دریافت اخبار و پیگیری برنامه های سیاسی«توک شو»اعتماد ندارند،زیرا شبکه های تلویزیونی محلی خصوصی که خلا به وجود امده توسط نظام های دیکتاتور به علت تحمیل رسانه های مخصوص به خود و ندادن هر گونه مجوز تاسیس شبکه یا روزنامه خصوصی را ، بسیار زیاده شده است.
آنچه اسناد ویکی لیکس «عربستان »فاش کرده تا کنون بسیار خطرناک نیست و آنچه همه می دانند را مورد تاکید قرار داده است یعنی تلاش عربستان برای کنترل شبکه های تلویزیونی لبنان از طریق دادن پول به آنها. به عبارتی همه می دانند که این شبکه های تلویزیونی لبنانی همیشه در اردوگاه عربستان بودند.اما ترس زیاد مسئولان عربستانی از «بسته»دیگر اسناد است و اسراری است که قرار است فاش کند.آن چه که فاش شده تا کنون فقط «پیش غذایی»است که پیش از غذای پر چرب اصلی ارائه شده است.
مشکل اصلی سیاست عربستان این است که دشمنان خود را زیاد و دوستان خود را کم کرد و وارد چندین جنگ در عین حال شده است.این سیاست رویکرد قدیمی یعنی گفت و گو و احترام به منافع دیگران و کرامت ملی و شخصی شان را کنار گذاشت و به رویکرد تصادمی روی آورد بدون آن که پیش از اتخاذ هر گونه تصمیمی به ویژه ورود به جنگ آن را به طور دقیق و عمیق مورد بررسی قرار دهد.
امپراتوری های رسانه ای بزرگ که عربستان و کشورهای دیگر حوزه خلیج فارس به راه انداخته اند وارد مرحله «هرم»تدریجی شده اند و دیگر آن نتایجی را در جهانی که شیوه های سرپوش نهادن،کنترل و بی خبری قدیمی بر آن حاکم بود،برای این کشورها ندارد.
چه بسا جانب مثبت و پنهان این اسناد فاش شده این است که یک شهروند معمولی عرب و نه پژوهشگر از دهلیزهای دیپلماتیک عربی و شیوه عملکرد،ابزارها و ادوات آن مطلع می شود و پیش از این همه اینها ممنوعه بودند و چیزی شبیه «جعبه سیاه»است که هیچ کس نباید از آن مطلع شود.
جهان امروز جهانی است که در آن اسرار جایی ندارد کسی که به این مساله باور ندارد به این جهان تعلق ندارد و در زمان اهل کهف زندگی می کند.یک واقعیت دیگر را نیز نباید نادیده گرفت که دشمنان همانند سابق ساده نیستند و زبان دوران جدید را یاد گرفته بلکه در آن مهارت پیدا کردند و این تنوع رسانه ای که عرصه رسانه ای عربی شاهدش است این واقعیت و دیگر واقعیت ها را تایید می کند.
زمانه تغییر می کند اما آیا عربستان و دیگر همقطاران حوزه خلیج فارس اش نیز تغییر می کنند.؟
نویسنده:عبدالباری عطوان
منبع:رای الیوم