جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

رویترز تحلیل می کند:

مشاوران و بلندپروازی دو عامل ناکامی اردوغان

کد خبر: ۸۹۷۸۲
مشاوران و بلندپروازی دو عامل ناکامی اردوغان

هنگامی که «رجب طیب اردوغان» سوار بر بالگرد شده و بر فراز میدان پر از جمعیت شده که سیم های خاردار اطراف آن برداشته شده تا هوادارانش وارد آن شوند،وی پیش از آن که در ماه آگوست گذشته به عنوان رئیس جمهوری ترکیه انتخاب شود،در اوج قدرت و نفوذ به نظر می رسید.

به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران،خبرگزاری «رویترز»در تحلیلی به بررسی علل ناکامی اردوغان در انتخابات پارلمانی اخیر ترکیه پرداخت و نوشت:اردوغان پس از آن که نزدیک به 12 سال نخست وزیر ترکیه بود با کسب 52 درصد آراء در انتخابات ریاست جمهوری این کشور در نخستین انتخابات مردمی مستقیم پیروز شد تا در پستی تشریفاتی قرار گیرد.وی قصد داشت این پست را تبدیل به مقام اجرایی قوی کند.

اما پس از گذشت فقط 10 ماه از انتخابات ریاست جمهوری،حزب «عدالت و توسعه»که امیدوار بود این طرح را به اجرا دربیاورد،پس از شکست در کسب اکثریت قاطع در پارلمان ناتوان از تشکیل دولت به تنهایی است.برخی دلیل این شکست را بلندپروازی های زیاد اردوغان می دانند.

به نظر می رسد که تعجیل اردوغان در تبدیل نظام پارلمانی به ریاستی و به دست آوردن اختیارات بیشتر و دل خوشی اش به دایره مشاوران نزدیکش از جمله دلایل مهم در محاسبه های اشتباهی است که به این شخصیت سیاسی اوج گرفته، آسیب وارد کرد.

منتقدانش می گویند که وی پاینبدی به بی طرفی و فراتر رفتن از سیاست حزبی را آن هنگام که به صراحت از حزب عدالت و توسعه حمایت کرد و برای این حزب تبلیغ کرد،زیر پا گذاشت.

سلطه بیش از اندازه وی بر تلویزیون ها و رادیوها پیش از انتخابات که در برهه ای از بیش از 44 ساعت پخش تلویزیونی مستقیم در یک هفته فراتر رفت، تبدیل به همه پرسی برای شخص وی و دیدگاهش درباره ریاست جمهوری شد.بسیاری درباره درنگ نکردن اردوغان سخن گفتند.با وجود این همه تلاش ها حزب عدالت و توسعه فقط 40.9درصد آرا را به دست آورد.

یکی از مسئولان بلندپایه که بیش از ده سال با اردوغان کار کرده و همچنان از نزدیکان به حزب عدالت و توسعه است، گفت:اردوغان عجله کرد.

این مسئول بلندپایه که نخواست نامش فاش شود،گفت:«بله،اردوغان 52 درصد آرا را در انتخابات ریاست جمهوری به دست آورد اما اکنون روشن شده است که وی پیش از موعد مقرر تصمیم گرفت و در ترک پست نخست وزیری عجله کرد.

طی دو دوره نخست از فعالیت اردوغان به عنوان نخست وزیر، وی به دلیل اصلاحات سیاسی و اقتصادی در داخل و خارج مورد تمجید قرار گرفت زیرا گفتمان غیرنظامی را بر گفتمان ارتش برتری داد و تلاش کرد ترکیه را به اتحادیه اروپا ملحق کند و سالهای نخست وزیری اش اقدامات زیادی در این زمینه شاهد بود.اما طی سال های اخیر وی چندین شکست را تجربه کرد از جمله اعتراض های ضد دولتی در تابستان 2013 و رسوایی فساد که شش ماه پس از این اعتراض ها فاش شد و باعث شد که وی احساس کند که دارد مورد اذیت و آزار قرار می گیرد.برخی همچنین نوعی تکبر را در پیگرد منتقدانش به اتهام«اهانت به رئیس جمهوری» که علیه او در اینترنت و رسانه ها مقالات می نوشتند یا دست به اعتراض می زدند، احساس کردند.

اما اردوغان بر این باور است که وی ترکیه جدید را می سازد و از آن در برابر نخبگان سکولار تندروی قدیمی دفاع می کند و می گوید این نخبگان با دینداران محافظه کار برای چندین دهه به عنوان شهروندان درجه دو تعامل کرد و برای مدتی کوتاه نیز وی را در سال 1999به زندان افکندند. قهرمان سیاسی وی «عدنان مندریس»نخست وزیر سابق ترکیه است، اصلاح طلبی که با مخالفان از در آشتی درنیامد و طی کودتایی در سال 1960 سرنگون و پس از آن به دار آویخته شد.با وجود اختلاف وی با غرب بر سر مسائلی نظیر سوریه و رژیم صهیونیستی و مساله قتل عام ارمنی ها توسط دولت عثمانی در یک قرن پیش که با غرب بر سر «کشتار جمعی» بودن آن اختلاف دارد،به نظر می رسد اردوغان در سطح بین المللی نیز منزوی شده است.

در عین حال،ارزش لیره پایین آمد و استانبول نیز نتوانست میزبانی بازی های المپیک سال 2020 را به دست آورد.اردوغان دلیل آن را پیامدهای منفی توطئه ای دانست که از خارج مورد حمایت بود و وی با آن مقابله کرد و -به گفته برخی مسئولان در آنکارا-به دایره ای کوچک از مشاورانش تکیه کرد.

یک مسئول بلندپایه دیگر نیز گفت:پر واضح است که مشکل اساسی در این اینجا دایره کوچک مشاوران نزدیک به اردوغان است.

این مسئول افزود:اردوغان تنها شده است اما باید گفت که این تنهایی اختیاری است.

دایره افراد نزدیک به اردوغان

اردوغان 61 ساله حزب عدالت و توسعه را در سال 2001 به عنوان ائتلافی از دینداران محافظه کار،برخی ملی گراها و برخی از راستگراهای میانه رو تشکیل داد.این حزب دورانی از دولت های ائتلافی شکننده را پایان داد و در سه انتخابات پی در پی پارلمانی اکثریت را به دست آورد.

«عبدالله گل»رئیس جمهوری سابق و «بولنت ارینچ»معاون نخست وزیر که در تاسیس حزب عدالت و توسعه با اردوغان شریک بودند به آشتی بیشتر تمایل داشتند و به مثابه نیروی ایجاد کننده توازن بودند که گرایش های تصادمی اش را محدود می کردند.

اما نفوذ این دو شخصیت با شگل گرفتن دایره کوچکی از مشاوران جدید از جمله «یجیت بولوت»کاشناس تلویزیونی سابق که مخالفان اردوغان را متهم به تلاش برای قتل اردوغان از طریق تاثیر ذهنی از دور کرد،کاهش یافت.اردوغان بولوت را سال گذشته به عنوان رئیس تیم اقتصادی خود منصوب کرد.

یک منبع برجسته در عدالت و توسعه گفت:من بر این باورم که اگر اردوغان تیم مشاوران بهتری داشت آن وقت می توانست چهره بهتری از خود در ترکیه و جهان ارائه کند و راه خود را به عنوان رهبر قوی ادامه می داد.

ارینچ در انتقاد تلویحی از اروغان در ماه فوریه به تلویزیون دولتی ترکیه گفت که افزایش قطبی گری باعث به وجود آمدن«فضای تنفر»در میان پنجاه درصدی می شود که عدالت وتوسعه را تایید نمی کنند و باعث تضعیف حاکمیت در کشور می شود.

ارینچ که دوره اش به عنوان معاون نخست وزیر هفته آینده و زمانی که پارلمان جدید سوگند یاد می کند،به پایان می رسد،افزود:یک زمانی اگر در خیابان راه می رفتیم هواداران ما ابراز محبت می کردند و مخالفان نیز به ما احترام می گذاشتند.

وی تصریح کرد:اما اکنون نگاه تنفرآمیز را احساس می کنم.در ترکیه ما شاهد قطبی گرایی و تقسیم شدن به چند اردوگاه هستیم.

حتی زبان اردوغان که یک روزی سلاح قوی وی به شمار می رفت به این تقسیم و ایجاد شکاف کمک کرد و مخالفان به «تروریست»،«خائن»و«زباله»توصیف می شوند.همچنین با پر رنگ شدن مسائل دینی در گفتارش رای دهندگانی که به وی اطمینان داشتند که به دنبال تضعیف نظام سکولار نیست به شکل روز افزونی نگران شدند.

از کتاب جدیدی که «احمد سیفر»معاون گل نوشته چنین بر می آید که رئیس جمهوری سابق ترکیه وارد جنگ قدرت بی صدا با اردوغان بر سر مسائلی از جمله اعتراض های 2013 و قوانینی که استفاده از اینترنت را محدود می کند و نیز بر سر سیاست خارجی شده است که در آن زمان نخست وزیر بود.

سیفر که کتابش ماه جاری وارد بازار شده است، می نویسد:گل -که به او به عنوان تنها کسی است که می تواند اردوغان را در ترکیه به چالش بکشاند،نگریسته می شود-در اندیشه بازگشت به عرصه سیاسی بود اما اردوغان تلاش های وی را با مانع مواجه کرد.

اردوغان از همه اختیارات قانونی خود استفاده کرد و زمام امور دولت را از زمان انتخابش به عنوان رئیس جمهوری در ماه آگوست گذشته به دست گرفت حتی نشست های دولت نیز در کاخ وی برگزار می شد.

اگر حزب عدالت و توسعه در یافتن شریکی برای تشکیل دولت ائتلافی موفق شود همه این روزها پشت سر گذاشته شده و به باد فراموشی سپرده می شود اما رقبایش اعلام کرده اند که با دخالت وی در کار دولت کنار نمی آیند.

«سمیح ادیز»یکی ستون نویسان روزنامه «حریت دیلی نیوز»نوشت:اردوغان خودش کسی بود که همه پل ها را پشت سر خود خراب کرد و با تبلیغ علنی برای حزب عدالت و توسعه پیش از انتخابات،مخالفان را از خود دور کرد.

انتهای پیام

دیدگاه شما