دیری نپایید که کشورهای حوزه خلیج فارس با چالشی جدید مواجه شدند که منشا آن «بهار عربی» بود؛ دولت بحرین با مخالفانش به مشکل جدی مواجه شد و در این بین عربستان تحت پوشش شورای همکاری کشورهای حوزه خلیج فارس وارد این جریان شد و به دخالت نظامی در این کشور پرداخت. مدتی بعد، اخوان المسلمین در مصر به قدرت رسیدند و این مساله نگرانی ریاض را برانگیخت و با وجود حمایتهای سعودیها از اخوان پیش از به قدرت رسیدن، در دوره حکومت اخوان، روابط این دو کشور دوستانه و محکم نبود.
در بحران سوریه، عربستان و قطر با اعتماد بیهوده به حمایت آمریکا و کشورهای غربی، با این کشور به طور غیرمستقیم وارد جنگ شدند تا حکومت بشار اسد را براندازند اما توافق اولیه واشنگتن و تهران، کشورهای حاشیه خلیج فارس به ویژه عربستان را به شدت نگران کرد. بهبود روابط ایران و آمریکا به ویژه در مساله پرونده هستهای ایران، لرزهای بر اندام کشورهای منطقه انداخت. در این بین نگرانی عربستان از سایر کشورهای منطقه بیشتر بود، زیرا هم پیمان اصلی ریاض و شورای همکاری کشورهای حاشیه خلیج فارس، یعنی آمریکا، در آستانه توافق با ایران قرار دارد و اگر این طرح به نتیجه برسد، منافع عربستان با خطر جدی مواجه خواهد شد.
انگیزه تاسیس شورای هکاری کشورهای حاشیه خلیج فارس با حمایت آمریکا، در سال۱۹۸۱، این بود که واشنگتن با کمک کشورهای حوزه خلیج فارس بتواند در مدت زمانی کوتاه، تغییرات بزرگی در منطقه ایجاد کند و باراک اوباما با زیرکی روابطش را با این کشورها مستحکمتر کرد تا راه نفوذی بیشتری برای خودش در منطقه، ایجاد کند.
«طوفان کوبنده» واکنش سریع عربستان به این تغییرات سریع در روابط آمریکا و ایران بود، زیرا کاسه صبرش لبریز شد و احساس کرد وعدههای آمریکا، حقهای پوچ بوده است. نشست کمپ دیوید، بار دیگر روابط آمریکا با کشورهای خلیج فارس را به حاشیه امنی هدایت کرد و آمریکا به آنها این اطمینان را داد که چتر حمایتش را از سر شورای همکاری بر نداشته و به آنها این تضمین را خواهد داد که در مفابل هرگونه حمله خارجی از کشورهای حوزه خلیج فارس حمایت کند و در ایجاد چالشهای موجود در منطقه هیچ قدرت خارجی مقصر نیست و تمام انگشتهای اتهام و کوتاهی، متوجه دولتهای عربی و نحوه عملکردشان است.
اوباما قوانین و معیارهایی را در زمینه ارتباط آمریکا با کشورهای خلیج فارس تنظیم و تصویب کرده است که حتی بعد از ریاست جمهوریاش، آمریکا از قدرت و سیطره دخالتش در کشورهای خلیج فارس کاسته نشود و در پاسخ به خبرنگار روزنامه نیویورک تایمز در زمینه نقش آمریکا در مقابله با تروریسم در سوریه چنین پاسخ داد که آمریکاهیچگاه نقش پلیس برای دیگران را بازی نمیکند.
در مقابل هم پیمان فرانسویاش در پاسخ به این سوال این گونه پاسخ داد که پاریس با کشورهای حاشیه خلیج فارس در جهت به ثمر رساندن اهداف و نقشههایشان علیه ایران و سوریه، نهایت همکاری را انجام میدهد. به رغم وعدههای آمریکا، اوضاع فعلی برای کشورهای شورای همکاری، رضایت بخش نیست و رابطه ایران و آمریکا در مسیری خلاف تعهدات واشنگتن به کشورهای عربی، ترکیه و اسراییل از ۳۶ سال گذشته تا کنون، در جریان است.
توافق واشنگتن با ایران با توجه به شرایط و امکانات فعلی ایران موضوع سادهای نیست؛ زیرا ایران کشوری قدرتمند است که امکانات نظامی و اقتصادی بسزایی دارد که نمیتوان آن را نادیده گرفت و بعد از توافقش با کشورهای بزرگ، سیطره و قدرتش در منطقه بیحد و مرز خواهد شد. جنگ یمن گواه خوبی برای اثبات این مدعاست. عربستان در خلال حملات هواییاش یه یمن به خوبی توانست قدرتش در جنگ هوایی را نشان دهد و این جنگ در نهایت به غلبه عربستان و مغلوب شدن مردم یمن انجامید. بعد از «طوفان کوبنده»، اراده کافی برای بازسازی دوباره یمن وجود ندارد زیرا این کشور به شدت درگیر چند دستگی سیاسی و نظامی است و کشمکشهای داخلی بین احزاب مختلفش همچنان در جریان است و دیگر اثری از یمن بعد از صلح جمال عبد الله ناصر و ملک فیصل در سال ۱۹۶۷، باقی نمانده است.
یمن امروز شبیه هیچ کدام از کشورهای عربی جدید نیست و مانند لیبی و سومالی و کویت بعد از تجاوز صدام حسین در سال۱۹۹۰ است، حملهای که تهدیدی مسقیم برای امنیت خلیج فارس و ثروتهای نفتیاش محسوب میشد.
واشنگتن نیز مشغول محقق ساختن اهدافش در خاورمیانه است و کشورهای عربی را میدان جنگ خود و دیگران قرار داده و در این بین یمن بین طوفان هوایی پی در پی و حمله زمینی محقق نشده، ویران شد.
کمترین نتیجه جنگ یمن، بازسازی اعتماد دوباره بین واشنگتن و کشورهای حاشیه خلیج فارس بود، البته این روزها همگان به خوبی میدانند که هر دو طرف از موضع تردید و بیاعتمادی باهم رفتار میکنند.
مترجم: مهسا کاشیپور