جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

به مناسبت ۲۰ فوریه، روز ترور مالکوم ایکس

جنبش فراتر از گلوله ها

متن زیر، ترجمه ی یادداشتی از جس جکسون منتشر شده در گاردین به مناسبت روز ترور مالکوم ایکس رهبر مسلمانان امریکا و یکی از رهبران جنبش های اعتراضی برای احقوق حقوق مدنی سیاهپوستان امریکا است که به مناسبت سالروز این ترور، توسط جماران ترجمه و تقدیم خوانندگان می شود.

کد خبر: ۷۵۴۷۸
جنبش فراتر از گلوله ها

هنگامی که مالکوم ایکس در سال 1965 (50 سال قبل در چنین روزی) به قتل رسید من یک فعال مدنی در جنبش حقوق مدنی مارتین لوتر کینگ بودم. مردی صلح طلب که اعتراضات مسالمت آمیزی را رهبری کرد که توانست بر تبعیض نژادی در امریکا پیروز شود و طلیعه ی کنش های حقوق مدنی و حق رأی سیاهپوستان باشد.

در آن زمان مالکوم چهره ای نظامی تلقی می شد که خشونت را واکنش مناسب به ظلمی که بر سیاهپوستان می رفت می دانست. مشهورترین شعار او «آزادی از هر راهی که ضرورت ایجاب کند» بود.

من همیشه با مالکوم ایکس موافق نبوده ام. خصوصا در نقد هایی که به دکتر کینگ و فلسفه ی مقاومت مسالمت آمیز وارد می کرد. اما همیشه او را ستوده ام. او یک مرد بزرگ بود: شهامت او توانست در تاریکی نژاد پرستی نفوذ کند و داستان زندگی او نیز همچنان الهام بخش است.

اولین بار هنگامی درباره ی مالکوم شنیدم از خلال نوشته های لویس لومکس روزنامه نگار سیاهپوست نیویورکی بود. لومکس در مستند خود در سال 1995 با نام «نفرتی که نفرت باعث آن بود» بنیاد مالکوم ایکس با نام «امت اسلام» را موضوع توجهات ملی کرد. از طریق نوشته های دیگر لومکس داستان مالکوم را دانستم: مرد جوانی که در ایالت نبراسکا به دنیا آمده بود و پدر او توسط سفید پوستی مظنون به نژادپرستی هنگامی که او شش سال بیشتر نداشت به قتل رسیده بود. مادر وی نتوانسته بود به تنهایی از عهده ی بزرگ کردن هفت فرزند برآید و آن ها را از او گرفته بودند و در نهایت از بیمارستان روانی سر در آورده بود.

در مدرسه معلمان او علیرغم ذهن پرقدرتش، هنگامی که می گفت دوست دارد در آینده وکیل شود او را مسخره می کردند. در نبود والدینی که او را راهنمایی کنند، زندگی او در نیویورک و بوستون به سمت جرم و جنایت رفت. نهایتا در بوستون او را به جرم سرقت و ورود غیرقانونی دستگیر کردند و شش سال را در زندان گذراند. اما همین امر مقدمه ی رستگاری او شد. او سلول خود در زندان را به یک کلاس درس تبدیل کرد و زندان او به عبادتگاهش تبدیل شد و همچنان که با ولع بسیاری به خواندن پرداخت و اسلام را کشف کرد. در همین زمان بود که به پوچی زندگی پیشین خود پی برد و به آن پشت کرد و راه خیر را برگزید.

پس از دانستن این ها شیفته ی او شدم و به سمت نیویورک رفتم تا او را ببینم ولی او در آن زمان خارج از شهر بود و دیگر هم هرگز فرصتی دست نداد تا او را از نزدیک ببینم. آنچه بیشتر از همه مرا تحت تأثیر قرار داده بود توانایی او در مناظره و قدرت ذهن او بود. او یک مومن واقعی بود: پیام او یک پیام جهانی بود و او به اروپا، افریقا و خاور میانه سفر کرد تا پیام خود را که آزادسازی مردم سیاهپوست بود منتشر کند.

هم مالکوم ایکس و هم مارتین لوتر کینگ، هر دو افرادی شیفته ی هدف خود بودند. هر دو نیز این توانایی را داشتند که مردم را سازماندهی کنند. مالکوم می توانست خشم توده ها را به عمل تبدیل کند و همزمان مطمئن باشد که آن ها به خشونت دست نخواهند زد. چنان که یکی از افسران پلیس نیویورک درباره ی توانایی او در کنترل توده ها شهادت داده بود: «این قدرت برای یک مرد قدرت بسیار زیادی است.» و چنان که برخی از شاهدان در آن روز ها می گفتند، مالکوم ایکس تنها مرد سیاهپوستی بود که همزمان می توانست به تنهایی یک شورش نژادی را آغاز کند یا یک چنین شورشی را متوقف سازد.

در حقیقت علیرغم بسیاری از اختلافات ظاهری، مالکوم از کینگ الهام گرفته بود. او شیفته ی تأثیرگذاری جنبش حقوق مدنی بود. حتی مدت کوتاهی قبل از ترورش به سلما آمد تا حمایت خود را از معترضینی که توسط پلیس در جریان درخواست خود برای حق رأی سیاهپوستان مورد ضرب و شتم قرار گرفته بودند ابراز کند.

کینگ در قلب سرشار از نفرت و تبعیض نژادی شمال امریکا ریشه دواند و این توانایی را داشت که اعتراضات توده ای را تا ابعادی بسیار فراتر از آنچه مالکوم توانسته بود پیش برد. او توانست کلیسا ها، دانشجویان، و پیر و جوان تمامی نژاد ها را گرد هم آورد. اما از طرف دیگر مالکوم هرگز دست از رشد کردن نکشید. هرگز دست از آموختن برنداشت و تغییر او نیز هرگز متوقف نشد. هنگامی که با «امت اسلام» از خواب غفلت بیدار شد راهی جدید در پیش گرفت و در 1964 عازم مکه شد. او دانست علیرغم این که زبان قوی لازم است اما به تنهایی نمی تواند جامعه را تغییر دهد. او باور قبلی خود را درباره ی این که تمام سفید پوستان شرورند کنار گذاشت و ارزش ایجاد متحدان و اتحاد نژاد ها و فرهنگ ها مختلف را فهمید.

تاکتیک های کینگ قوانین رای و تبعیض نژادی را تغییر داد. دستاورد هایی که مالکوم هرگز نمی توانست مدعی آن ها باشد و در پایان کار خود او نیز زبان به تحسین آن ها گشود. شاید اگر مالکوم و دکتر کینگ زنده می ماندند می توانستند همراهانی قدرتمند در مبارزه برای عدالت اقتصادی و برابری نژادی باشند.

کینگ هم مانند مالکوم جسور بود. اما علاوه بر آن صلح طلب نیز بود. درست به سنت گاندی معتقد به این باور که قدرت و توانایی مقاومت غیر خشونت آمیز است که شما را قادر می کند تا منازعه را پایان دهید و تغییر ایجاد کنید. نه تنها این امر، بلکه در ایالات متحده صرفا به این دلیل که دولت بسیار از شما قوی تر است توسل به خشونت چندان راه حل مناسبی نیست.

و همین امر امروز نیز برقرار است. در ماهها و سال های اخیر از فلوریدا تا فرگوسن داستان های غم انگیز مردان و پسران سیاهپوستی را شنیده ایم که توسط نیرو های دولتی و ماموران کشته شده اند. آن هم بدون آن که ذره ای عدالت در این کار ها باشد. ترایون مارتین، مایکل براون، اریک گارنر و تمیر ریس تنها برخی از قربانیان مشهور اند.

در زمان هایی مانند اکنون، برخی از مردم به مالکوم ایکس نگاه می کنند که می گوید خشونت راه مبارزه است. اما این راه راهی رو به جلو نیست. چنان که دکتر کینگ نشان داده است بهترین قدرت، قدرت محبت است.

این امری غیر قابل انکار است که مالکوم در طول زندگی خود راهنمایی با قدرتی عظیم بود. او می توانست با افواج مردم بپیوندد. کاری که دیگران نمی توانستند انجام دهند. او زندگی خود را وقف برانگیختن مردمان سیاه پوست برای مبارزه کرد. مبارزه ای خستگی ناپذیر در راه شأن، احترام و احترام به نفس.

زندگی او در خیابان ها به او اعتباری داده بود که بسیاری از دیگران به آن نرسیدند و داستان نجات او به واسطه ی ایمان همچنان الهام بخش است.

پنجاه سال بعد، شهامت او و منزلت بلامنازعه ی او همچنان پابرجاست. و همچنان نیز مایه ی حسرتی بزرگ است که هم مارتین لوتر کینگ و هم مالکوم ایکس توسط گلوله ی قاتلان خاموش شدند پیش از آن که هر یک مأموریت خود را به پایان برسانند.

اما جنبش فراتر از گلوله ها به زندگی خود ادامه می دهد. بسیاری از آنچه مالکوم و کینگ برایش جنگیدند امروز در خطر است و ما توانیم از طریق اتحاد و تکمیل کار ناتمام زمان خود میراث این دو نفر را همچنان زنده نگاه داریم.

گاردین - جس جکسون

ترجمه: سید محمد یوسف ثانی

انتهای پیام

دیدگاه شما