جماران: عراق این روزها درگیر نبرد با تروریسم است. داعش بر چند شهر مهم این کشور مسلط شده است. گاهی هم پا را فراتر می گذارد و به حملاتی علیه کربلا و بغداد دست می زند.
عراق به آشفتگی و ناامنی دچار شده است. اما آشفتگی دیگری هم این روزها در عراق وجود دارد. پس از هفته ها بحث و جنجال هنوز تکلیف نخست وزیر عراق مشخص نشده است. همه می پذیرند که در این روزهای بحرانی عراق بیش از هرچیز به وحدت نیاز دارد. اما اختلاف بر سر آن است که چه نامی به عنوان نخست وزیر عراق می تواند کشور را از بحران کنونی رها کند. بحرانی که تنها منحصر به نام داعش نیست.
در شمال مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق از قصد خود مبنی بر برگزاری رفراندوم برای جدایی بخش های کردنشین خاک عراق پرده برداری کرده است. بارزانی در آخرین اظهارات خود نیز از تلاش برای آنچه"تعیین سرنوشت مردم کردستان"خوانده سخن گفته است. در چنین شرایطی اختلافات در بغداد همچنان ادامه دارد. جایی که انتخاب رئیس مجلس و رئیس جمهور تازه ی عراق امیدهایی را برای بازشدن مسیر تعیین نخست وزیر بوجود آورد.
ریاست جمهوری که تاحد زیادی در عراق مقامی تشریفاتی ست؛ براساس عرف به کردها می رسد. این بار این فواد معصوم اولین نخست وزیر اقلیم کردستان عراق و از موسسین اتحادیه ی میهنی کردستان عراق بود که توانست این جایگاه را بدست بیاورد و جانشین یاردیرین خود جلال طالبانی شود. انتخاب فواد معصوم با رای بالا از این رو با اهمیت است که آقای طالبانی و اتحادیه ی میهنی کردستان عراق همواره بر وحدت کردها با عراق و مخالفت با جدایی طلبی تاکید کرده است. اما هرچه آقای معصوم می تواند به همگرایی در فضای از هم پاشیده عراق کمک کند این سلیم الجبوری رئیس جدید مجلس عراق است که مانند اسامه النجیفی رئیس پیشین مجلس ممکن است دست به اقداماتی تفرقه افکنانه بزند.
چندی قبل در زمان ریاست النجیفی جلسه ی پارلمان عراق که قرار بود اقدام به بررسی شرایط پیش آمده در موصل و اعلام شرایط فوق العاده برای مقابله با داعش را نماید، برگزار نشد برخی آقای النجیفی را مانع برگزاری این جلسه دانسته اند. اما در سوی دیگر ماجرا به رغم تاکید آیت الله سیستانی بر تشکیل "فوری دولت عراق"اختلافات همچنان برجای مانده است. شنیده ها حاکی از آن است که نوری المالکی و جریان دولت قانون همچنان خود را حزب اکثریت می دانند و خواهان تشکیل دولت توسط نوری المالکی هستند. امری که با مخالفت برخی جریانات دیگر همراه است.
در چند روز اخیر خبرهایی مبنی بر احتمال معرفی حسین الشهرستانی و خضیر الخزاعی از طرف ائتلاف دولت قانون مطرح شده بود که تکذیب شد. برخی گروه ها در عراق مدعی هستند با وجود کسب نود و دو کرسی توسط ائتلاف دولت قانون که این گروه را تبدیل به اکثریت در مجلس عراق می کند این پیمان ملی متشکل از چند گروه دیگر مانند ائتلاف شهروند مجلس اعلای اسلامی عراق به ریاست جناب عمار حکیم، جریان احرار وابسته به مقتدی صدر و جریانات وابسته به ابراهیم جعفری هستند که دارای اکثریت پارلمان عراق می باشند. شاید ضعف گروه رقیب احزاب شیعه عراق در این انتخابات یکی از علل تشدید اختلافات میان آنها باشد.
العراقیه فهرست سنی عراق به رهبری ایاد علاوی شیعه در انتخابات سال دوهزار و ده عراق که توانسته بود اکثریت نسبی را بدست بیاورد امروز ازهم پاشیده است . ایادعلاوی در قالب ائتلاف ملی و هماهنگ عراق تنها توانسته بیست و یک کرسی و اسامه النجیفی با فهرست متحدان خود بیست و سه کرسی را بدست آورده است که در مقایسه با انتخابات پیشین که مالکی تنها توانست با ائتلاف تمام جریانات شیعه بر علاوی پیروز شود شرایط نامناسبی برای مخالفین است.
جریان صدر از مدت ها پیش به صف مخالفین مالکی پیوست. ریشه ی ناراحتی مقتدی صدر از مالکی را شاید بتوانیم از برخورد مالکی با نیروهای جیش المهدی در بصره بدانیم. البته در آن زمان جریان مجلس اعلای اسلامی عراق نیز خود را در مقابل مقتدی صدر تعریف می کرد سید محسن حکیم، فرزند سید عبدالعزیز حکیم و مشاور سیاسی دفتر وی در ایران در گفت و گوی اختصاصی به دیپلماسی ایرانی گفته بود: « همه مردم عراق در برابر مقتدی صدر و جریان صدری ایستادهاند»
اما این روزها الاحرا مقتدی صدر برای تغییر مالکی تلاش می کند تا نزدیکی خود را با گروه های دیگر حفظ کند. فراکسیون الاحرار این روزها بدنبال نخست وزیری احمدچلبی ست.
از طرفی برخی نام های دیگر مانند ابراهیم جعفری نیز این روزها به عنوان جایگزین مالکی به گوش می خورد.
نکته ی مهم در رابطه با موضع ایران در قبال انتخاب نخست وزیر عراق این است که اولویت اصلی جمهوری اسلامی ایران در عراق حفظ ثبات و امنیت این کشور است. از طرفی چه دولت قانون مالکی و چه پیمان ملی جناب حکیم و ابراهیم جعفری هردو از دوستان ایران هستند. شاید به همین دلیل است که گروهی که گفته می شود نزدیک ترین روابط را با تهران دارد یعنی فراکسیون بدر، اعلام کرده است "از هیچ نامزدی حمایت نمی کند و منتظر توافق ملی می ماند"هادی العامری، دبیرکل سازمان بدر نیز این روزها به جای حضور در چانه زنی های سیاسی ترجیح داده است در جبهه ی نبرد علیه داعش باشد.
باید دید با وجود شرایط کنونی آیا سه شنبه تکلیف نخست وزیر جدید عراق مشخص می شود؛ یا صحنه ی عراق بیش از این باید برای شنیدن نام نخست وزیر جدیدش منتظر بماند!