پایگاه اطلاعرسانی جماران - حسین شاکری - انتخابات افغانستان، کشوری که بیش از 35 سال صحنه جنگ و وحشت بوده، به عنوان یک پیروزی بزرگ ستایش شده است. دستکم 7 میلیون تن که 36 درصد آن را زنان تشکیل میدهند به پای صندوقهای رای رفتند تا یک «نه» بلند به وحشتآفرینی طالبان و «آری» مبرهن به صندوقهای رای بگویند. با این وجود، نتایج نامشخص خطر بازگشت چندین بهاصطلاح «سلاطین جنگ» را در دولت آینده افغانستان افزایش داده است.
نگاهی داشته باشیم به پیروزی 45 درصدی عبدالله عبدالله. این درصد به ویژه برای تنها نامزد تاجیک - پشتون در میان 8 نامزد قوم پشتون دیگر بسیار تامل برانگیز است. حتی نکته مثبتتر این بود که ائتلاف اخیر وی با نامزد با رتبه سوم، زالمیا رسول، که تنها 11.5 درصد آرا را کسب کرد، بود. با این وجود، قبول پیشنهاد ائتلاف با گلآقا شیرزای، (بنا به گفته برخی «از سبلطین جنگ» پیشین) گامی در جهت اشتباه ارزیابی میشود.
به همین صورت، اشرف غنی احمدزای که 35 درصد آرا را در دور نخست انتخابات از آن خود کرده است، و به عنوان وزیر مالیه پیشین که با فساد مبارزه کرد شناخته میشود، به خاطر انتخاب ژنرال عبدالرشید دوستم که با اتهام جنایات جنگی روبرو است، به عنوان معاون اول رییس جمهور مورد انتقاد داخلی و خارجی قرار گرفته است.
دور دوم انتخابات قرار است در میانه ماه ژوئن برگزار شود و غنی و عبدالله از شانس برابر برای پیروزی برخوردار هستند. عبدالله از کارت برنده 13 درصد رای بیشتر برخوردار است و غنی کارت برنده قومیتی؛ پیشبینی میشود در دور جدید رایگیری تعداد بیشتری از پشتونها به او رای دهند.
دور دوم انتخابات همچنین این فرصت برابر را به آنها میدهد تا روایت انتخاباتی را با ائتلافهای هوشمندانهتر به پیش ببرند. آنها میتوانند همپیمانان خود را انتخاب کنند و یا بهکناری نهند؛ به گونهای که نشان دهند مردان دولت آینده قدرتمند خواهند بود.
این دفعه، این دو میتوانند با نسل جدید فعالان سیاسی، احزاب سیاسی نوین، چهرههایی از جوامع مدنی، گروههای اجتماعی و زنان مقتدری که نقش عمدهای در موفقیتهای انتخاباتی آنها داشتند، ائتلافهایی را شکل دهند. در ظاهر این کار میتواند آرای جدیدی را برای دو نامزد جمع کند و اعتبار بیشتری به ارمغان بیاورد؛ و در آخر واکنشهای بهتری را از سوی کشورهای کمک کننده موجب شود.
مردان مقتدر و همدستان
این گونه که دیده میشود، خطرات در اینجا است. با توجه ائتلافهایی که تا کنون شکل گرفته است و طرحهای گزارش شده برای دور دوم انتخابات، هر دو نامز ریاست جمهوری افغانستان در تیم رهبری خود به ظاهر حداقل 4 تا 5 «سلطان جنگ» را بهکار گرفتهاند. برخی در خال حاضر پست معان اولی را در اختیار گرفتهاند و شکی نیست که دیگرانی که پیوستهاند به کمتر از پستهای مهم و عالی راضی نخواهند شد. چنین کاری ممکن است راه ورود همکاران و اطرافیان آنها را نیز تسهیل کند.
این اتفاق بر خلاف خواست مردم افغانستان است؛ به ویژه جامعه غیرنظامی این کشور و زنان که از آن همه جنایات جنگی به ستوه آمدهاند.
ثریا پرلیکا، یکی از فعالان سیاسی زن کهنهکار میگوید، «سوابق پیشین این سلاطین جنگ از تواناییهای آنان برای ویران کردن همه چیز حکایت دارد.» او از کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی خواست است تا «از رایگیری پایانی آنها را بیرون کند.»
در تحقیقت صورت گرفته از سوی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با موضوع عدالت و پاسخگویی نیز به روشنی آمده است که اکثریت مردم در این کشور مایل هستند تا با با جنایات گذشته مقابله شود.
با این حال، به پرسش عدالتخواهی طی 13 سال حکمرانی کرزی، رییس جمهور کنونی افغانستان پاسخی داده نشده است. او از عواقب کار هراس داشت و همیشه چندین تن از «سلاطین جنگ» را در پستهای کلیدی گمارده بود. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از انتشار گزارش خود با عنوان «نقشه جنگ در افغانستان از سال 1978» منع شده است. و هنگامی که سازمان حقوق بشر بینالملل از دولت افغانستان خواست تا عفو عمومی را اعمال کرده و با تغییر قانون انتخابات، از رد صلاحیت نامزدهای انتخاباتی و همراهان ستادی آنها به دلیل پیشینه آنها از سوی کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی جلوگیری کند، در عمل نیز هیچ اتفاقی نیافتاد.
اغلب توجیه برای اقدام نکردن این است که هر کسی به گونهای در جنایات جنگی دههای گذشته دخالت داشته است. شاید برخی این گونه بوده باشند اما، دهها و دهها تن از زنان و مردان کارکشته چنین پیشینهای ندارند.
نسلی از فعالان سیاسی جوانتر وجود دارند که مرزهای نژادی و قومی را کناری گذاشتهاند و مشتاق هستند تا نقش بیواسطهای را در امور افغانستان ایفا کنند. فوتئد این نسل این است که اگرچه سالها رنج جنگ داخلی را چشیدهاند، اما به طور مستقیم در آن دخالت نداشتهاند. رویکرد آنها به سیاست و جامعه به طور عمدهای بر خلاف بهاصطلاح سلاطین جنگ است. آنها مصمم هستند تا چهره خسته سیاست در افغانستان را که اغلب با فساد و رهبری قیممآبانه همراه بوده است، تغییر دهند.
نسل جوانتر
طه یک دهه گذشته، آنها احزاب سیاسی را همچون «1400 کشور ما مسئولیت ما» شکل دادهاند و به سازمانهای جوامع مدنی چون مجمع جامعه مدنی افغانستان، یا شبکه زنان، موسسه حقوقی و ناظران انتخاباتی پیوستهاند. برخی از آنان به عنوان نماینده مجلس انتخاب شدهاند و برخی دیگر روزنامهنگار و کارشناسان حقوق بشر شدند. تمامی آنها در جهت موفقیت انتخابات 5 آوریل تلاش داشتهاند.
طی دو سال گذشته، آنها فشارهای روزانهای را بر مقامات و جامعه بینالملل وارد کردهاند تا از انتخاباتی شفاف، سالم و تمام شمول اطمینان حاصل کنند. آنها شرکت عمومی و آگاهیهای مردمی را تشویق کردهاند. آنان به مقامات هشدار دادهاند که تمامی حرکات آنها را زیر نظر دارند. این نسل درباره این که افغانستان به کدام سو بروند دیدگاههای تازهای دارد. بسیاری از آنها به عنوان کارآفرینان و مدیرانی موفق در شکرتهای خصوصی هستند و یا با هدف متخصص شدن و حرفهایگری از سوی سازمانهای بینالمللی آموزش دیدهاند.
با این وجود، این نسل پویای جدید متشکل از مردان و زنان کارآمد برای دستیابی به پستهای رسمی ناکام ماندهاند زیرا که، قدرتمندان و همدستان آنها این پستها را اشغال کردهاند.
دور دوم انتخابات ریاستجمهوری افغانستان فرصتی تاریخی است برای رییس جمهور آینده این کشور تا تلاشهای خود را برای ائتلاف با این نسل جدید از فعالان سیاسی افزایش و همزمان، تعداد منسوبان به سلاطین جنگ در کابینه را کاهش دهند. حضور قدرتمندان بیشتر در دولت ممکن است این دیدگاه را پیش آورد که بیشتر مشکلات بحرانزا از جمله بیاعتنایی به حکومت قانون، فساد، تداوم اقتصاد مبتنی بر مواد مخدر و غیرممکن بودن داشتن یک دولت خوب ادامه پیدا خواهد کرد.
منبع: الجزیره - معصومه طرفه، مدیر پیشین موسسه استراتژیک کمیته کمکهای سازمان ملل در امور افغانستان