پایگاه اطلاعرسانی جماران - حسین شاکری - انتخاب نارندرا مودی، نخست وزیر جدید ناسیونالیست هند در میان حدود 150 میلیون مسلمان این کشور نگرانیهایی را ایجاد کرده است هر چند، پاکستان با احتیاط به این انتخاب مینگرد و نسبت به گرم شدن روابط امیدوار است.
نواز شریف، نخست وزیر پاکستان که او نیز رهبر راست میانه است «پیروزی چشمگیر» مودی را تبریک گفت؛ پیروزی که پس از 30 سال برای نخستین بار به نظر میرسد یک تندرو از اکثریت مجلس هند کسب کرده است.
بنا بر گفته منابع دیپلماتیک، یکی از دلایل امیدواری نواز شریف این است که پیش از این او درباره ارتباط سازنده با اتال بهاری واجپای، نخست وزیر پیشین هند از حزب راستگرای بهاراتیا جاناتا سخن گفته بود.
در سال 1999 میلادی و در دور دوم نخست وزیری شریف بود که واجپای سوار بر اتوبوس به لاهور پاکستان سفر کرد تا عهدنامه صلح را امضا کند؛ این اقدام عادیسازی روابط میان دو همسایه که 3 سال با یکدیگر جنگیدند و دارای سلاح هستهای هستند، امیدها را افزایش داد.
با این وجود، سه ماه پس از آن بود که شعله درگیریها در کارگیل واقع در منطقه هیمالیای کشمیر بالا گرفت؛ هر چند شریف، پرویز مشرف، فرمانده وقت ارتش که پس از آن با کودتا او را سرنگون کرد را متهم کرد که بدون اطلاع آتش جنگ را شعلهور کرد.
اختیارات قدرتمند
رهبران دو کشور هند و پاکستان اکنون اختیارات قدرتمندی دارند - شریف از حزب مسلم لیگ نواز سال گذشته با اکثریت عظیم آرا پیروز عرصه سیاست شد - اعضای مجلس و کارشناسان میگویند این شرایط میتواند به روند متوقف شده صلح روح تازهای بدمد.
در عین حال شری رحمان، یکی از اعضای اقلیت مجلس از حزب مردم پاکستان و سفیر پیشین این کشور در سازمان ملل دراینباره به خبرگزاری فرانسه گفته است، «اعضای بانفوذ مجلس لازم است تا به مودی چراغ سبز و حس اعتماد بدهند تا هند با همکاری با پاکستان ثبات را در منطقه ایجاد کند.»
وی افزود، «اگر سیاستهای او با توجه به مسائل اقتصادی هدایت میشود، بنابراین برای پاکستان آسانتر خواهد بود تا از راه تجارت وارد شود؛ هر چند اکنون توپ در زمین هند است.»
موضوعات کلیدی که در برابر روابط دوجانبه وجود دارد بر سر منطقه مورد مناقشه کشمیر است و نیز نظامیگری درون هند که دهلی نو به طور دائم پاکستان را به حمایت از آن متهم میکند.
روابط دوجانبه به آرامی امکانپذیر است؛ روابطی که در سال 2008 میلادی در حملات تروریستی افراد مسلح پاکستانی مومبایی (بمبئی) که در اثر آن 166 تن جان خود را از دست دادند، خدشهدار شد.
البته اسلامآباد نیز هند را به کمکهای مالی شبهنظامیان در جنوب غربی استان بلوچستان پاکستان متهم کرده است.
این در حالی است که سیمبال خان، یکی از کارکنان ارشد پیشین مرکز بینالمللی نخبگان وودرو ویلسون گفته است که فقدان مقبولیت عمومی حزب کنگره، با وجود ظاهر لیبرال آن، توانایی آن را در گرم کردن روابط بین دو کشور کاهش میدهد.
او اظهار داشت، «یک احساس کلی وجود دارد که از سطح راست میانه برمیخیزد و بر این موج مقبولیت عمومی سوار است؛ هر گونه آغاز و یا قدمی برای ترمیم روابط و یا برونرفت شبهفاره هند از ساختارهای قدیمی به نظر میرسد در دوان مودی انجامپذیر باشد و نه حزب کنگره.»
خان میگوید که نمونه امیدبخشی از گرم شدن روابط، رابطه میان استان پنجاب پاکستان، که برادر شریف، شهباز آن را اداره میکند و ایالت پنجاب هندوستان که تحت مدیریت همپیمان مودی، است.
این تحلیلگر سیاسی گفت، او امیدوار است که شریف با بازگشایی مرزهای هند و پاکستان برای فعالیتهای تجاری قدمهایی بردارد که به سود اقتصاد اسلامآباد و «بیشترین منفعت ملی» است.
شریف که یکی از حامیان اقتصاد صنعتی بهشمار میرود، به عنوان مشتاقان حرکاتی شناخته میشود؛ هر چند مخالفتهای ارتش که تا کنون گزارش شده، از این اقدام وی جلوگیری کرده است - و البته ممکن است تلاشهای آینده را نیز عقیم سازد.
گذشته سیاه
بدار اعلام، سردبیر مجله هرالد پاکستان میگوید که اگر مودی بخواهد با سرعت به سمت صلح گام بردارد، او نیز ممکن است از سوی حزب خودش تحت فشار قرار بگیرد.
وی میگوید ملیگراهای هندو دست راستی همیشه با عادیسازی روابط با پاکستان مخالف بودهاند و یکی از رهبران آنها برای بهدست گرفتن ابتکار عمل در برابر پاکستان از سوی حامیان خود تحت فشار قرار میگیرد تا این کار به سرانجام نرسد.»
اعلام میافزاید، «آیا مودی به عنوان نخست وزیر قادر است رایدهندگان به خودش را رهبری کند به جای اینکه توسط آنها هدایت شود؟»
در حالی که رهبران غیرنظامی و جوامع اقتصادی به روابط نزدیکتر تمایل دارند، از سوی برخی مردم عادی، مودی که گذشته سیاهی در سرکوب اعتراضات ایالت گجرات در 12 سال پیش و کشته شدن 1000 تن که اکثرا مسلمان بودند، داشت، مورد لعن و نفرین قرار میگیرد.
با این حال از موارد در بیانیه انتخاباتی وی وعده سیاست خارجی قدرتمند، بازنگری سیاست پیشقدم نبودن در حمله اتمی و اقداماتی مهم در کشمیر دیده میشود.
چنین دیدگاههایی در میان ناظران این نگرانی را بهوجود آورده، که یک حمله مشابه حملات موبایی طراحی شده در خاک پاکستان ممکن است دو کشور را به جنگی تمام عیار بکشاند.
با این وجود، بنا به گفته مشاهد حسین، رییس کمیته دفاعی سنای پاکستان، برخی لفاظیها تنها میتوانند که راهبرد انتخاباتی باشند و توانمندیهای هستهای دو کشور از وقوع جنگ پیشگیری خواهد کرد.
وی میگوید، «مودی دو وجه دارد - یک وجه سیاه به دلیل اعمال خشونت و آزار مسلمانان و وجه مثبت که به توسعه مربوط میشود. اگر او میخواهد با نفرتهای سیاسی خداحافظی کند، بنابراین زمینههای امیدواری وجود دارند.»
منبع: نشریه داوون پاکستان