پایگاه اطلاعرسانی جماران - حسین شاکری - در حالی که تعداد مبتلایان به فلج اطفال 74 تن رسیده است، بالاخره اتفاقی که باید میافتاد رخ داد: سازمان بهداشت جهانی برای پیشگیری از شیوع احتمالی ویروس فلج اطفال از پاکستان به کشورهای همسایه آن سفری 6 ماهه به پاکستان را برای توقف بیماری در برنامه خود قرار داد زیرا از 74 مورد این بیماری 59 مورد آن در پاکستان گزارش شده است.
دولت پاکستان اکنون هیچ چارهای ندارد جز آنکه مطمئن شود تمامی مردم ساکن در این کشور و مسافران با اقامت بلند مدت واکسن خوراکی فلج اطفال و یا واکسن تزریقی غیرفعال کننده را دریافت کردهاند.
سازمان بهداشت جهانی پس از آنکه پاکستان را به عنوان یکی از سه کشور در خطر شیوع ویروس فلج به مابقی جهان شناسایی کرد، برای محدود این بیماری به این کشور آغاز کرده است.
به رغم هشدار سازمان جهانی، طی چند سال گذشته، دولت پاکستان در کاهش تعداد موارد فلج به سطحی قابلقبول ناکام مانده است. در همین حال تعداد گروههای واکسیناسیون در سرتاسر پاکستان در مبارزه با این بیماری موفق نبودهاند؛ اما سئوال این است که چرا؟
ناکامی در چند سطح
پاکستان بنابر دلایلی به این نقطه نگران کننده رسیده است:
نخست، شایعات و دیدگاههای نادرست درباره واکسن فلج اطفال در پاکستان گسترش یافته است. برخی میگویند که این واکسن برای کنترل زاد و ولد و عقیم کردن زنان مورد استفاده قرار میگیرد؛ برخی دیگر مدعی هستند که واکسن تضعیف کودکان را موجب میشود. دیدگاه نادرست هر چه که باشد، از سوی دولت برای تصحیح آن در اذهان عمومی نسبت به این واکسن کوتاهی شده است. همچنین میزان بالای فلج اطفال از ناکامی در آموزش نیز حکایت دارد.
دوم، خدمات ناقص و ندانمکاریها نیز به این مشکل دامن زده است. در برخی مناطق همچون مناطق قبیله نشین و مناطق دورافتاده استان خیبر پختونخواه، گروههای مبارزه علیه فلج اطفال با استفاده از واکسنهای تاریخ مصرف گذشته رسوایی ببار آوردند که بیرغبتی مردم را در دریافت واکسن موجب شده است. همزمان، در برخی مناطق که ناامنی در رنج است، ذخیرهسازی و واکسن و نبود سردخانه برای آن یک چالش بزرگ محسوب میشود. به دلیل نقص خدماترسانی سیستماتیک دولت، بزرگان برخی روستاها گروههای مبارزه با فلج اطفال را تحریم کردهاند تا دولت را تحت فشار بگذارند و مقامات را مجبور کنند تا به عنوان مثال احتیاجات انرژی و برق آنها را تامین کند.
سوم، همچنین روشن است بخشی از اتهامات بر جامعه جهانی نیز وارد است. حقیقت این است که این سازمانها فقط بر فلج اطفال تمرکز کردهاند در حالی که نیاز کودکان برای دریافت یک پکیج نهگانه واکسن به درستی در میان مردم پخش نشده است. اضافه بر آن، کاشف به عمل آمده است که دکتر شکیل افریدی که برای دستگیری اسامه بن لادن با سازمان جاسوسی امریکا، سیا همکاری کرده و فلج اطفال جعلی را شایع کرد و با برخی ارگانهای سازمان ملل کار کرده نیز برای حل موضع کمکی نکرده است. در حقیقت، به دلیل ادامه بهکارگیری هواپیماهای بدون سرنشین امریکا در مناطق شمالی پاکستان، طالبان تصمیم گرفت که برای فعالیت تمامی گروههای ضدفلج اطفال ممنوعیت اعلام کرده است.
چهارم، دولت در پشتیبانی کارکنان پزشکی ضد فلج اطفال ناکارآمد بوده است. در سالهای اخیر 100 حمله به تیمهای مبارزه با این بیماری گزارش شده که در اثر این حملات 50 تن از اعضای گروههای مبارزه با فلج اطفال جان خود را از دست دادهاند. با وجود تداوم این حملات هیچ کدام از مهاجمان از سوی نیروهای امنیتی شناسایی و یا بازداشت نشدهاند. اگر دولت میخواست تمایل خود را برای برچیدن این بیماری در پاکستان نشان دهد، باید تلاش بیشتری برای محافظت از تیمهای مبارزه با این بیماری از خود بروز میداد.
چه کاری باید انجام داد؟
پس از تصمیم سازمان بهداشت جهانی برای سفر به پاکستان، استان خیبر پختونخواه تحت رهبری عمران خان، یکی از قهرمانان پیشین مسابقات ورزش کریکت، برنامه بهداشتی با نام «صحت کا انصاف» (عدالت برای سلامتی) را به اجرا گذاشت. من با سازماندهندگان صحت کا انصاف به پیشاور رفتم تا کار آنها را از نزدیک نظاره کنم، اما طی دو روزی که آنجا بودم حتی به یک گروه مبارزه با فلج اطفال برخورد نکردم. گروههایی چون صحت کا انصاف نمیتوانند به این بیماری پایان دهند.
یک مقام رسمی دفتر بهداشت جهانی در پاکستان به من گفت که موارد فلج اطفال در پیشاور، مناطق قبیلهنشین و کراچی وجود دارد در حالی که مابقی کشور تا کنون درامان ماندهاند. این یعنی این که زمان آن فرا رسیده است تا دوره واکسیناسیون فلج اطفال باید از سر گرفته شود و بر مناطقی که مبتلایان بالایی دارد متمرکز شود.
دولت پاکستان باید خدمات امنیتی بیشتری برای کارکنان مبارزه با فلج اطفال در نظر بگیرد و نیز طرحهای بهتری را برای دسترسی و نفوذ گروههای واکسیناسیون به اجرا بگذارد. مقامات دوبتی همچنین باید تلاش کنند تا رهبران قبیلهای و منطقهای را با این بحران آشنا کرده و نگرانیهای آنها را کاهش داده و به جوامع محلی در مواجهه با تیمهای پزشکی اطمینان دهد. گروههای آموزی نیز باید بر تصحیح تلقی منفی نسبت به واکسن بکوشند و کارکرد آن را به دقت توضیح دهند.. در نهایت، جامعه و سازمانهای بینالملل لازم است تا از تلاشهای دولت پاکستان با سرمایهگذاری و حمایتهای موثر پشتیبانی کنند.
فقط یک تلاش مجدانه همهجانبه میتواند به ریشهکنی بیماری فلج اطفال در پاکستان کمک کند.
منبع: الجزیره - ملک ایوب سامبال، روزنامهنگار ساکن در اسلامآباد