پایگاه اطلاعرسانی جماران - حسین شاکری - در میان دیدگاههای تشدید اصطکاکات فرقهای درون جامعه مسلمانان یکی این است که «شیعه اسلام نیست.» چنین مفهومی اخیرا توسط برخی گروههای اهل سنت در اندونزی با صدای بلند عنوان میشود. آنان مذهب شیعه را بدعت میدانند و پیروان آن را کافر. حتی هشدار دهندهتر این که، در برخی از این اظهارات، تنوع در میان جهان شیعه را نادیده میگیرد.
اعلامیه هفته گذشته گروهی که ائتلاف ملی ضد شیعه در باندوگ اندونزی منتشر شد میتواند پیش زمینهای برای خشونت تلقی شود. آزار و اذیت شیعیان در اندونزی طی چند سال گذشته افزایش یافته است؛ چندین منزل متعلق به شیعیان در سامپانگ، مادورا در شرق جاوه به آتش کشیده شد و شبعیان تا کنون مجبور به پناهندگی شدهاند.
این اظهار نظر که «شیعه اسلام نیست» تنها یک ادعا نیست و به همان اندازه خطرناک است که میتواند به حرکتهای افراطی منجر شود و جان انسانها را به نیستی بکشاند. اگر تبلیغگران منفی نیز بر سر فقه افراطی خود گروه تشکیل دهند، گروهی که میگوید شیعیان ترک اسلام کردهاند و بنابراین به دلیل ارتداد گناهکار هستند، ریختن خون آنان حلال خواهد شد. این بیانیه را میتوان اعلام جنگ تلقی کرد - و به همین دلیل اندونزی را درگیریهای داخلی تهدید میکند؛ همان گونه که در عراق، پاکستان و اخیرا در سوریه رخ داد.
به نظر میرسد مسلمانان در تحمل دیگر مذاهب برآمده از درون خود جامعه آنان تسامح بیشتری به خرج دهند. با وجود برخی اختلافات حل و فصل نشده میان شیعه و سنی طی قرنها، شیعیان اندونزی برای مدت زمان طولانی در آرامش زندگی کردهاند. تا کنون اظهار نظرهای با هدف بیاعتبار کردن شیعه گفته شده که هیچگاه این ادعاها از سوی عالمان شیعه و سنی تایید نشده است.
از دهه 1950 میلادی پروژههای همگرایی مکاتب فکری اسلام گسترش زیادی داشته است. آغاز گران این حرکت عالمان دانشگاه الازهر به ریاست شیخ محمود شلتوت بودهاند. (به عنوان نمونه به تارنمای taghrib.org میتوانید مراجعه کنید)
هدف این پروژه به حداقل رساندن تنشهای میان مذاهب اسلامی و آغاز همگرایی شیعه و سنی است درحالی که 8 مکتب مشروع دیگر نیز به عنوان بخشی از اسلام به رسمیت شناخته شده است. این 8 مکتب غیر از برآمده از شیعه و سنی عبارت هستند از: چهار مکتب فکری سنی (حنفیه، مالکی، شافعی و حنبلی)، دو مذهب شیعه (زیدیه و جعفریه - امامیه)، مکتب زهیریه و مکتب عبادیه.
همچنین این 8 مکتب از سوی شیخ وهبا الزحیلی، یکی از عالمان سنی در کتاب فرهنگنامهای فقهیاش به رسمیت شناخته شده است. درباره مکتب امامیه او نوشته است که تفاوتها با مذهب سنی فقط مربوط به حدود 17 موضوع میشود که مهمترین آنها درباره به ازدواج دائم یا ازدواج موقت نحت شرایط خاص مربوط میشود که مورد دوم از سوی جریان اصلی مذهب سنی مورد قبول نیست.
او نوشته است، «در اساس، تفاوتها میان شیعه امامیه و اهل سنت در عقیده نیست بلکه فقط درباره امامان است.»
در دهه 1950، شیخ محمود فتوای صادر کرد که در آن عبادات شیعه امامیه مجاز شمرده شده بود. یک بار گزارش شد که شیخ احمد طیب، روحانی ارشد الازهر به همراه یک روحانی شیعه نماز برپا کرد.
در سال 2005 میلادی، پروژه تقریب در اعلامیه نشستی موسوم به نشست امان مورد تایید و تاکید قرار گرفت. در این نشست نمایندگانی از تمامی جهان اسلام، از جمله عراق و ایران حضور داشتند. نماینده اندونزی نیز حسیم موزادی، رییس پیشین بزرگترین سازمان اسلامی این کشور، نهضتالعلما بود. در این نشست به صراحت شیعه به عنوان یک مکتب فکری اسلام به رسمیت شناخته شد و این اعلامیه با اشاره به درگیریهای فرقهای و مذهبی در عراق مجددا در نشست مکه در سال 2006 و نیز نشست سال 2007 باگور در اندونزی مورد تایید و تاکید قرار گرفت.
بنابراین، اگر اسلان دین صلح است، سازمانهای اسلامی در اندونزی باید به پروژه تقریب احترام گذاشته و آن را ادامه دهند؛ به جای آن که فرقهگرایی را تشدید کنند و خصومتها را بروز دهند.
با این وجود، امروزه گروههای اسلامی هستند که با این نظر که شیعیان مسلمان نیستند، در برابر اتحاد مسلمانان سنی و شیعه مقاومت میکنند؛ بنابراین میتوان آنان را مصداق نظر قرآن درباره کسانی دانست که تفرقه ایجاد میکنند.
هر چند، اتحاد و اخوت بهتر از تفرقه است. قرآن کریم آیات بسیاری درباره صلح و اتحاد مسلمانان دارد.
پس از سپری شدن یک هزاره ما میبایست به این نزاع طولانی پایان دهیم. در یکی از اجلاسهای تقریب شیخ وهبا آیهای را قرائت کرد که میگفت بگو من به من اختصاص دارد و عمل شما به شما اختصاص دارد شما از آنچه من انجام مىدهم غیر مسؤولید و من از آنچه شما انجام نمىدهید غیر مسؤولم. ما باید این تاریخ سیاه را به کناری بگذاریم و با تسامح بیشتر درباره ائتلافها و تفاوتها به آینده بنگریم.
منبع: مالیشین اینسایدر - عزیز انور فخرالدین، عضور هیئات علمی مدرسه نورالامه