پایگاه اطلاعرسانی جماران - حسین شاکری - سیمور هرش، روزنامهنگار پیشکسوت برنده جایزه پولیتزر ترکیه را به دست داشتن در حمله شیمیایی فاجعهبار در سوریه متهم کرده است. این موضوع ممکن است بعید به نظر برسد اما درباره این که آنکارا به طور فزایندهای از سرنگونی بشار اسد، رییس جمهور سوریه توسط غرب ناامید شده است، حق با او است.
تحلیلگران و سیاستمدارها در ترکیه شک دارند که آن گونه سیمور هرش میگوید، آنکارا در بکارگیری مرگبار گاز سمی ماه آگوست در نزدیکی دمشق دست داشته است اما آنها تاکید دارند که دستکم یک وجه از مقاله این روزنامهنگار برجسته حقیقت دارد.
هرش در آخرین مقاله خود که در "لندن ری ویو بوک" چاپ شد، نوشته است، ترکیه حمله شیمیایی 21 آگوست در نزدیکی دمشق که به کشته شدن 1000 تن انجامید را برنامهریزی کرد تا امریکا را به تهاجم علیه سوریه ترغیب کند. ناظران سازمان ملل در گفتوگو با دیلی بیست این ادعا را رد کردهاند با این وجود با این نظر هرش که ترکیه و همپیمانان عضو ناتو آن به طور فزایندهای درباره چگونگی مواجهه با درگیریهای سوریه با یکدیگر اختلاف پیدا کردهاند توافق دارند؛ درگیریهای داخلی ترکیه از 3 سال پیش آغاز شده و تا کنون بیش از 150 هزار کشته بر جای گذاشته است. همچنین در اثر این درگیریها بیش از 2 میلیون پناهجو به کشورهای همسایه سوریه رفتهاند که در این میان بنا به گفته مقامات آنکارا، ترکیه هماکنون 900 هزار سوری را در خود جای داده است.
سمیح آیدیز، تحلیلگر مشهور سیاست خارجه در روزنامه مستقل "طرف" گفته است، در حالی که ترکیه و غرب بر سر این که اسد باید از قدرت کنار برود توافق دارند اما، میان آنکارا و دوستان عضو ناتو آن دو «اختلاف جدی» وجود دارد. وی میگوید، «یکی از این اختلافات درباره این است که ترکیه از همپیمانان غربی خود میخواست که پس از آن حمله شیمیایی سوریه را بمبباران کنند اما آنها از انجام چنین کاری خودداری کردند. سپس درباره این که ترکیه باید از چه کسی در سوریه حمایت کند، یعنی گروههای مسلح مخالف بشار اسد اختلاف نظر پیدا شد.»
مقامات ترکیهای سالها خواستار تهاجم از بیرون به سوریه بودهاند و ناامیدی خود را از بنبست ایجاد شده در شورای امنیت سازمان ملل، جایی که روسیه هر نوع قطعنامه درباره حمله نظامی علیه سوریه را وتو کرد، ابراز داشتند. اگر چه آنکارا پس از امریکا دومین نیروی بزرگ نظامی در ناتو را دارد، اما درباره گزینه در سازمان ملل و یا جامعه جهانی بیمناک است. امریکا، آلمان و هلند سامانههای ضدموشکی پاتریون را برای دفاع از ترکیه در برابر حمله احتمالی سوریه در جنوب این کشور مستقر کردهاند.
در همین حال غرب بکارگیری گاز سمی در ماه آگوست را نیروهای اسد نسبت داد و این کشور را به تلافی نظامی تهدید کرد. این عمل هنگامی که باراک اوباما گفت که برای این کار مصوبه کنگره امریکا را نیاز دارد عملا کنار گذاشته شد. هرش به نقل از یک مقام امنیتی پیشین امریکا بدون ذکر نام او، نوشته است که درلیل واقعی کنار گذاشته شدن گزینه نظامی این بود که دولت اوباما دریافت آنکارا در این حمله شیمیایی دست دارد و با اطلاع رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه صورت گرفته است. وی همچنین نوشته است که امریکا به گفتوگوهای مقامات ترکیه درباره شادمانی پس از حملات و تلافی آن دست پیدا کرده بود.
بنا بر نوشته هرش، این مقام پیشین اطلاعاتی امنیتی گفته است که «ما اکنون میدانیم این حمله شیمیایی توسط آدمهای اردوغان طرحریزی شد تا اوباما را واداراد از خطوط قرمز رد شود.»
هم ترکیه و هم امریکا این داستان را رد کردهاند. در آنکارا، بولنت آرنیک، سخنگوی دولت ترکیه آن را یک «دروغ محض» دانست و در همین حال جن پساکی، سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا به خبرنگاران در واشنگتن گفت که کاخ سفید «همچنان بر موضع خود درباره این که این حمله شیمیایی توسط دولت سوریه انجام شده است، پافشاری میکند.»
در ترکیه نقش سرویس اطلاعات ملی، میت در بحران سوریه برای مدتی جنجالبرانگیز شده بود. منتقدان میت را متهم کرده بودند که شورشیان سوریه را از نظر سلاح حمایت میکند که با موضع مقامات رسمی مبنی بر حمایت سیاسی و نه نظامی از مخالفان منافات دارد.
در ماههای اخیر پلیس ترکیه چندین محموله تسلیحاتی که از ترکیه به سوریه ارسال میشده را توقیف کرده است. در ماه نوامبر، 1200 خمپاره ساخت ترکیه در محدوده مرزی سوریه کشف شد. در ماه می سال گذشته میلادی رسانههای ترکیه گزارش دادند که 2 کیلوگرم گاز اعصاب سارین ضبط شده و چندیدن مظنون در شهر جنوبی آدنا بازداشت شدهاند؛ بر پایه این گزارشات تمامی مظنونین پس از آن که در دادگاه آدنا اظهار داشتند که گاز اعصاب سارین را به سفارش ارتش آزاد سوریه، گروه مسلح تحت حمایت ائتلاف مخالفان سوریه تهیه شده بود و آنها نمیدانستند این مواد قرار است در کجا به کار گرفته شود، آزاد شدند.
در ماه ژانویه دادستان عمومی در جنوب ترکیه گزارشهای را دریافت کرد مبنی بر این که کامیونی که به سوی سوریه میرفته و حامل سلاح بوده را نگذاشتند تا بازرسی شود زیرا رانندگان آن ماموران سازمان امنیت ملی ترکیه بودهاند.
ماه گذشته، نیروی هوایی ترکیه یک هواپیمای جنگنده سوری در مرزهای بین دو کشور سرنگون کرد. چند روز بعد، نوار مکالمات میان حقان فیدان، رییس میت، احمد داوداغلو، وزیر امور خارجه ترکیه و دیگر مقامات ارشد این کشور در سایت یوتیوب منتشر شد که در آن درباره سوریه صحبت میکردند. بر پایه مکالمات، مقامات درباره احتمال مواجهه نظامی با سوریه و حملات انحرافی توسط مامورانی ترکیهای که به سوریه فرستاده شده بودند تا خاک ترکیه را هدف قرار دهند سخن گفته شده بود.
دولت ترکیه گفت که مکالمات ضبط شده دستکاری شده و دسترسی به یوتیوب را ممنوع کردند. عبدالله گل، رییس جمهور ترکیه گفته است که خود او به مقامات دستور داده تا درباره تمامی گزینههای ممکن در سوریه رایزنی کنند.
حزب مخالف جمهوری مردمی در آنکارا گفته است که دولت اردوغان از خط یاری نظامی به شورشیان سوریه عبور کرده است. محمد علی ادیباغلو، یکی از اعضای این حزب در پارلمان ترکیه که نمایندگی حاتایی، شهر مرزی با سوریه، گفته است که اواخر هفته گذشته توپخانه این کشور در حمایت از شورشیان خاک سوریه را هدف قرار دادهاند. وی به رسانههای ترکیه اظهار داشت، «اگر جنگی درگرفت اصلا شگفتزده نشوید.»
یک دیپلمات غربی در ترکیه اظهار داشته است که دولت آنکارا مانعی است برای پیشرف در حل بحران سوریه. این سیاستمدار که بدون ذکر نام با دیلی بیست گفتوگو کرد اظهار داشت، «گفته میشود اتفاقی رخ خواهد داد.»
منبع: دیلی بیست