یک ماه از برکناری محمد مرسی، رئیس جمهور اسلامگرای مصر، توسط ارتش میگذرد اما هنوز نظامیان این کشور نتوانسته اند به راه حلی برای آرام شدن خیابانها دست یابند. در واقع با وجود هشدار ارتش مصر، تجمع هواداران مرسی، همچنان در برخی مناطق قاهره ادامه دارد. این در حالی است که با وجود گذشت چندین هفته از این اتفاقات، بررسی دلایل ناکامیاخوانالمسلمین در صحنه سیاسی مصر هنوز قابل بررسی است. باید توجه داشت بالاترین وجهه اسلام در کشورهای عربی اخوانیها هستند و اخوان در کشورهای عربی سمبل اسلامگرایی است، البته اسلامگرایی متمایل به مدرنیزم و دموکراسی؛ در این میان تکلیف اسلامگرایان افراطی روشن است زیرا آنها حرفشان را با سلاح میزنند.
به گزارش جماران، سبحانی در ادامه این یادداشت در «قانون» نوشت: در این میان یکی از دلایل بدنام شدن اخوان در میان بخشهایی از جامعه مصر، اتحادش با سلفیها و اسلامگرایان تندرو بود وگرنه اخوان همواره معتقد بود که باید به رای مردم احترام گذاشت. وقتی اخوان با این مشکل مواجه میشود یعنی رفتار اسلامگرایان نیاز به تجدیدنظر دارد و آنها باید زمانی که روی کار میآیند نیز به رای مردم احترام بگذارند. بنابراین اخوان و دیگر اسلامگرایان باید به این حد از درک، آگاهی و بهبود رفتار سیاسیشان برسند. چرا که این جوامع بعد از دیکتاتوری چند ده ساله، نیاز به رعایت حقوق دارند و قیامهای صورت گرفته نیز به همین منظور بود. لذا هر دولتی که جایگزین میشود باید طوری رفتار کند که تمام نیروها یا اکثریت را راضی کند. اما در مصر شاهد یک دو قطبی خیلی عمیق هستیم و برای رفع این مشکل دولت باید تامین مطالبات مردم را در دستور کارش قرار دهد. یکی از انتقادات وارده به اخوان این است که این جریان فقط برای تقویت و جا انداختن جایگاه خودش اقدام کرد نه برای مردم. آن هم مردمیکه از فقر رنج میبردند و به دلیل تضعیف تورسیم، زندگیشان سخت شده بود. ولی با آمدن اخوان وضعیت آنها هیچ تغییری نکرد و به همین خاطر مجددا به خیابانها آمدند. در حال حاضر با برکناری مرسی، حامیان وی به خیابانها آمدهاند و معترض وضع موجود هستند. از یک طرف آنها میگویند دولت اخوان با رای مردم روی کار آمده و باید با رای مردم کنار برود. اما از طرف دیگر گروه طرفدار دولت سکولار نیز میگویند اخوانیها فرصت داشتند و به جای اینکه به حقوق تمام اقلیتها و آحاد مردم توجه کنند به مطالبات خودشان رسیدگی کردند؛ لذا در ادامه انقلاب قبلی، جنبش دیگری ایجاد شد. البته حدود 6 ماه طول کشید تا فعالیتهای این جنبش به نتیجه برسد و در نهایت نیز با دخالت ارتش و با بهانه این که اگر دخالت نکنند، جنگ داخلی ایجاد میشود آنها توانستند اخوان را از قدرت برکنار کنند. پس میتوان گفت تکرویهای اخوان و به وجود آمدن ترس از اسلامگرایان که چه روشی را در پیش خواهند گرفت و آیا مسائل مردم مصر را پاسخگو هستند یا خیر، این جنبش را ایجاد کرد و این جنبش نیز با دخالت ارتش توانست جایگاه اسلامگرایان را از آنها بگیرد. البته بالاخره در نقطهای باید دولتهای آشتی ملی و دولتهای بر پایه گفتمان اعتدال در این کشورهای عربی نیز روی کار بیایند. در غیر این صورت اگر دوباره دولت اخوان نیز روی کار بیاید همان جنبشی که منجر به سقوط مرسی شد مجدد شکل خواهد گرفت و شکاف در مصر عمیقتر خواهد شد.
به گزارش جماران، سبحانی در ادامه این یادداشت در «قانون» نوشت: در این میان یکی از دلایل بدنام شدن اخوان در میان بخشهایی از جامعه مصر، اتحادش با سلفیها و اسلامگرایان تندرو بود وگرنه اخوان همواره معتقد بود که باید به رای مردم احترام گذاشت. وقتی اخوان با این مشکل مواجه میشود یعنی رفتار اسلامگرایان نیاز به تجدیدنظر دارد و آنها باید زمانی که روی کار میآیند نیز به رای مردم احترام بگذارند. بنابراین اخوان و دیگر اسلامگرایان باید به این حد از درک، آگاهی و بهبود رفتار سیاسیشان برسند. چرا که این جوامع بعد از دیکتاتوری چند ده ساله، نیاز به رعایت حقوق دارند و قیامهای صورت گرفته نیز به همین منظور بود. لذا هر دولتی که جایگزین میشود باید طوری رفتار کند که تمام نیروها یا اکثریت را راضی کند. اما در مصر شاهد یک دو قطبی خیلی عمیق هستیم و برای رفع این مشکل دولت باید تامین مطالبات مردم را در دستور کارش قرار دهد. یکی از انتقادات وارده به اخوان این است که این جریان فقط برای تقویت و جا انداختن جایگاه خودش اقدام کرد نه برای مردم. آن هم مردمیکه از فقر رنج میبردند و به دلیل تضعیف تورسیم، زندگیشان سخت شده بود. ولی با آمدن اخوان وضعیت آنها هیچ تغییری نکرد و به همین خاطر مجددا به خیابانها آمدند. در حال حاضر با برکناری مرسی، حامیان وی به خیابانها آمدهاند و معترض وضع موجود هستند. از یک طرف آنها میگویند دولت اخوان با رای مردم روی کار آمده و باید با رای مردم کنار برود. اما از طرف دیگر گروه طرفدار دولت سکولار نیز میگویند اخوانیها فرصت داشتند و به جای اینکه به حقوق تمام اقلیتها و آحاد مردم توجه کنند به مطالبات خودشان رسیدگی کردند؛ لذا در ادامه انقلاب قبلی، جنبش دیگری ایجاد شد. البته حدود 6 ماه طول کشید تا فعالیتهای این جنبش به نتیجه برسد و در نهایت نیز با دخالت ارتش و با بهانه این که اگر دخالت نکنند، جنگ داخلی ایجاد میشود آنها توانستند اخوان را از قدرت برکنار کنند. پس میتوان گفت تکرویهای اخوان و به وجود آمدن ترس از اسلامگرایان که چه روشی را در پیش خواهند گرفت و آیا مسائل مردم مصر را پاسخگو هستند یا خیر، این جنبش را ایجاد کرد و این جنبش نیز با دخالت ارتش توانست جایگاه اسلامگرایان را از آنها بگیرد. البته بالاخره در نقطهای باید دولتهای آشتی ملی و دولتهای بر پایه گفتمان اعتدال در این کشورهای عربی نیز روی کار بیایند. در غیر این صورت اگر دوباره دولت اخوان نیز روی کار بیاید همان جنبشی که منجر به سقوط مرسی شد مجدد شکل خواهد گرفت و شکاف در مصر عمیقتر خواهد شد.
*کارشناس مسائل مصر