جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گزارش المانیتور از آرایش نیروهای سیاسی پس از عزل مرسی؛

آینده سلفی ها در مصر

کد خبر: ۲۹۰۹۳
آینده سلفی ها در مصر

به گزارش جماران المانیتور نوشت: حمایت حزب سلفی النور از کودتای نظامی بر ضد محمد مرسی بسیاری را در داخل و خارج مصر شگفت زده کرد. این حزب اسلامی به شدت محافظه کار نه تنها از عزل نخستین رئیس جمهوراسلام گرای مصر پشتیبانی نمود بلکه از نقشه راه تحمیل شده شورای نظامی برای گذار پر پیچ و خم کنونی تمجید کرد. از این رو، پرسش هایی وجود دارند که چرا النور مشارکت در کودتا را برگزید و رهبران حزب در طی فرایند تصمیم گیری چه فکر کردند؟ مهم تر اینکه، پیامدهای این تصمیم برای آینده، حزب چه خواهد بود؟

سه عامل در محاسبات حزب نور در قبال بن بست نظامیان و اخوان المسلمین موثر بودند. نخست، دشمنی و تنش دراز مدت میان سلفی ها و اخوان بود که پس از به قدرت رسیدن اخوان المسلمین تشدید شد. در طی سال های گذشته، رهبران حزب نور بیش از لیبرال ها و سکولارها یا نظامیان، اخوان را به عنوان دشمن اصلی خود می دانستند. درست است که دو حزب هر از گاهی، با یکدیگر به ویژه در طی دوران نوشتن قانون اساسی جدید همکاری داشتند اما این همکاری برای اهداف تاکتیکی بود. پس از تصویب قانون اساسی، حزب نور به منتقد شدید حکومت اخوان تبدیل شد. زمانی که مرسی، خالد عالم الدین، عضو ارشد حزب نور و مشاور سلفی اش را در فوریه به اتهام فساد از کار برکنار کرد، تخاصم میان دو حزب به اوج رسید. پس از آن، حزب نور به مخالف اصلی حکومت اخوان تبدیل شد.

دوم، تمایل حزب نور به کنترل اخوان و قدرت رو رشد سیاسی بود. نور مانند دیگر جنبش های مخالف می خواست هر کاری را برای توقف آنچه رهبران حزب آن را اقدامات گستاخانه اخوان برای انحصاری کردن قدرت و کنترل همه جانبه مصر را می دانستند، انجام دهد. در ماه مارس، یاسر برهامی، از رهبران سلفی الدعوه و حامی حزب نور از اخوان به دلیل گرایش های سلطه طلبانه و استراتژی اش برای کنترل همه جانبه دولت مصر به تندی استفاده کرد. افزون بر این، برهامی همراه دیگر چهره های سلفی، مرسی و حزبش را به دلیل عدم اجرای شریعت و پیروی از تعلیمات اسلامی در حکومت سرزنش کرد. هم چنین، سلفی ها ناامیدی خود را از عملکرد ضعیف حکومت مرسی بیان می کردند. شگفت انگیز نبود که یونس مخیون، رهبر حزب نور، نخستین سیاستمداری بود که مساله ی «اخوانیز کردن» را در رسانه ها مطرح کرد و با نشان دادن تلاش ها برای سیطره بر نهادهای دولتی و در عین حال به حاشیه راندن نیروهای دیگر مرسی و اخوان را تهدید کرد. علاوه بر این، در شش ماه اخیر، دو حزب نور و اخوان در کمپین های رسانه ای رسواکننده برای تخریب و بی اعتبار کردن یکدیگر درگیر بودند.

سوم به عمل گرایی محض و کنش گری حزب نور باز می گردد. از نظر رهبران این حزب، حذف مرسی اجتناب ناپذیر بود. یکی از رهبران ارشد حزب چند روز پس از عزل مرسی به من گفت که این جبر زمان بود. از زمانی که آنها پس از انقلاب 25 ژانویه، درون دنیای سیاست پرتاب شدند، رهبران حزب زیرکی سیاسی قابل ملاحظه ای در ترکیب با ذهنیت محتاط خود نشان داده اند. در حقیقت، آنها مرسی را به دلیل اینکه اسب در حال باخت بود، رها کردند. رهبر حزب نور گفت که «موازنه ی قوا به نفع مرسی و اخوان نبود. مرسی، همزمان با دشمنان متعددی مواجه بود. نظامیان، قوه قضائیه، رسانه ها، سرویس های اطلاعاتی و پلیس. دربرابر مشکلات، او تنها بود».

کودتای نظامی بازتاب شکاف میان منافع و نیروهای مختلف بود و رهبران حزب نور خود را در میان این ماجرا یافتند. آنها خود را قانع کردند که عزل مرسی تنها راه جلوگیری از قدرت رو به رشد اخوان است. هم چنین، آنها اعتقاد داشتند که سقوط اخوان جایگاهی عظیم را برای آنان در نظم سیاسی جدید در دوران پسا-اخوانی فراهم و موقعیت آنها برای رهبری جریان اسلام گرا را تضمین می کند. این حزب در نظر دارد تعداد کرسی هایش را در مجلس بعدی با هزینه کردن اخوان افزایش دهد. اخوانی که با توجه به سرکوب شدید، آینده سیاسی نامعلومی دارد.

تصمیم حزب نور برای جانبداری از اسب برنده یعنی نظامیان، قمار سیاسی را که می تواند به طور قابل توجهی تصویر حزب را تحت تاثیر قرار دهد، پیامدهای جدی برای آینده اش دارد. از یک سو با برکناری مرسی، اعتبار این حزب به ویژه در میان دیگر به طرز چشمگیری آسیب دیده است. همچنان که یک رهبر اسلام گرا توضیح داد «حزب نور با همکاری با نظامیان بر ضد مرسی به پروژه اسلامی خیانت کرده است».

این حزب میان سلفی ها نیز پایگاه چشمگیری را از دست داده است. هنگامی که من با بعضی از جوانان سلفی صحبت می کردم، آنها درباره شیوه برخورد با بحران شدیدا ناامید و خشمگین بودند. یکی از سلفی ها می گفت «آنان اسلام را به خاطر منافع سیاسی قربانی کردندو من دیگر نمی توانم به آنها اعتماد کنم». علیرغم کوشش های انجام شده توسط حزب نور برای توضیح یا توجیه موضعش در جریان بحران مرسی، بسیاری از اسلام گرایان همچنان معتقدند که حرکت حزب صرفاً در فرصت طلبی اش اش ریشه دارد. شگفت انگیز نیست که بسیاری از سلفی ها تصمیم گرفته اند تا برای حفظ اعتبار به تظاهر کنندگان رابعه العدویه بپیوندند.

شرط بندی حزب نور درباره فرض یک نقش سیاسی بیشتر در قدرت پس از دوران مرسی، یک توهم است. اتحاد جدید نظامیان و سکولارها که از بقایای اعتراضات 30 ژوئن ظهور کرد. احتمالاً با چسبیدن به قدرت، دیگر گروه های سیاسی را به حاشیه خواهد راند و ظرفیت های انتخاباتی شان را کنترل خواهند کرد. علاوه بر این، از زمان عزل مرسی، بسیاری از نیروهای سکولار و لیبرال به طرد و تحقیر اسلام گرایان تمایل نشان داده اند. افزون بر این، حزب نور در توسعه رژیم موقت جدید نقشی بازی نکرده و مشارکت در فرایند سیاسی را نپذیرفته است که هر دوی این موارد، حاکمان جدید مصر را برای نگه داشتن آنان در حاشیه تشویق می کند.

در نتیجه، در حالی که محاسبات محتاطانه حزب نور در قبال عزل مرسی، بلوغ سیاسی اش را نشان می دهد، اما هم چنین خطرات بسیاری را برای آینده حزب به وجود می آورد. در نهایت، رهبران حزب هزینه ی گزافی را برای قمار سیاسی شان با نظامیان می پردازند.

انتهای پیام

دیدگاه شما