نخست وزیر اسرائیل ،بنیامین نتانیاهو، که در دو دهه گذشته همواره داعیه دار بحث نزدیک شدن ایران به مرحله ساخت بمب هستهای بوده در چند روز پس از پیروزی روحانی بارها و بارها به اشکال و زبانهای مختلف خواهان افزایش فشارهای امریکا بر ایران به بهانه پرونده هستهای آن شده است. واشنگتن نیز در طول این مدت به کرات به تل آویو نشینها اطمینان خاطر داده که پیروزی روحانی تاثیری بر عزم امریکا برای ممانعت از دستیابی ایران به تسلیحات هستهای نخواهد گذاشت.
به گفته حسین موسویان سخنگوی سابق تیم مذاکره کننده هسته ای ایران و مردی که سابقه کار نزدیک با حسن روحانی را در پرونده کاری خود دارد، با عدم تعدیل سیاست های امریکا در مواجهه با ایران در پرونده ای هسته ای نمی توان از تهران انتظار همکاری های شایان داشت.
«آی پی اس» در گفتگویی با حسین موسویان رویکرد احتمالی دولت جدید در ایران در پرونده هسته ای را مورد بحث و بررسی قرار داده است:
یک ماه پیش از پیروزی روحانی در انتخابات ریاست جمهوری ایران، در مقالهای عنوان کردید که خروج از ان پی تی یکی از گزینههای پیش روی ایران در مذاکرات هستهای است. آیا ایران به طور جدی به این گزینه فکر می کند؟
در آن مقاله هم تاکید کردم که بهترین و مناسب ترین گزینه مدنظر تهران جهت برون رفت از بن بست در مذاکرات هستهای همان راهکار صلح آمیز است. من در همان مقاله هم به توضیح 5 درخواست غرب از ایران و دو مطالبه تهران پرداختم. ایران دو درخواست مشخص از گروه 1+5 دارد: لغو تحریمها و به رسمیت شناختن حق غنیسازی اورانیوم مطابق با مفاد ان پی تی.
در همان مقاله هم پیشنهاد کردم که ایران و غرب باید مطالبههای خود از یکدیگر را در قالب یک «بسته صلح» مکتوب کرده و در پروسهای گام به گام به یکایک آنها پاسخ دهند. خروج از ان پی تی هیچگاه نیت و هدف نهایی تهران نبوده است. امریکا و اسرائیل همواره از وجود تمام گزینه ها بر روی میز سخن میگویند و حتی از احتمال حمله به تاسیسات هستهای ایران نیز بارها و بارها حرف زدهاند. این استراتژی مغایر با قوانین سازمان ملل، ان پی تی و معاهده منع تکثیر است. بر اساس این مفاد یک کشور دارای قدرت هستهای که اینجا منظور امریکا و رژیم اسرائیل است نباید کشور فاقد این تکنولوژی را تهدید به حمله کنند. زمانی که امریکا و اسرائیل از حق خود برای روی میز گذاشتن تمام گزینهها سخن میگویند، ایران نیز به عنوان یک کشور مستقل حق دارد از در نظر گرفتن تمامی گزینه ها سخن بگوید.
دولت اوباما ادعا می کند که ایران به پیشنهاد اعتمادسازی که در «الماتی» از سوی غرب مطرح شده پاسخ نداده است. دلیل این عدم پاسخگویی ایران چیست و آیا احتمال دارد که تهران پس از مراسم تحلیف روحانی پاسخ مشخص و رسمی به این پشنهادها بدهد؟
غرب در الماتی در ازای طرح درخواستهای حداکثری، مشوقها و امتیازهای حداقلی برای ایران را مطرح کرد. دولت روحانی برای مذاکراتی منصفانه و متوازن مهیا است. در این مذاکرات باید درخواستها و مطالبههای هر دو طرف بر مبنای مفاد ان پی تی باشد. این مطالبه ها باید در یک بسته مطرح شده و گام به گام به تمام آنها پاسخ داده شود.
آیا پذیرفتن حق غنی سازی تهران پیش شرطی برای این مذاکرات است؟
این مسئله نیز بخشی از مسائلی است که در بستهای که قید کردم گنجانده خواهد شد.
چهرههایی در کنگره امریکا خواهان تشدید تحریم های ایران پیش از تحلیف روحانی هستند. تاثیر این رویکرد بر مذاکرات را چگونه پیشبینی میکنید؟
ایران تا زمانی که امریکا به سیاست تشدید تحریم ها و اعمال فشار بر تهران ادامه میدهد به مذاکره مستقیم و حتی تعامل با واشنگتن فکر نخواهد کرد.
اگر نزدیکی و تعامل با تهران به معنای تمام کلمه هدف مد نظر واشنگتن است باید این نیت را به عمل تبدیل کند. معیار ایرانی ها در محک زدن امریکا کردار و نه تنها گفتار زیبا است.
در داخل ایران شاهد دو دستگی در بحث مواجهه با غرب در پرونده هسته ای هستیم. عده ای خواهان مقاومت و برخی طرفدار انعطافپذیری در مذاکرات هستند. تاثیر تحریمها بر این دو دستگی تا چه اندازهای است؟
در داخل ایران دو نوع رویکرد در قبال نحوه مذاکره با غرب بر سر پرونده هستهای وجود دارد اما تاکید بر حق ایران برای برخورداری از انرژی صلح آمیز هستهای که غنی سازی اورانیوم را هم شامل میشود وجه مشترک اعتقادی در هر دو گروه است.
در جریان گفتگوهای هستهای میان ایران و غرب در فاصله سالهای 2003 و 2005 و زمانی که من نیز عضو تیم مذاکره کننده هستهای بودم؛ تهران برای برون رفت پرونده هستهای از بن بست همکاریهای گستردهای با غرب داشت. ایران با پذیرش پروتکل الحاقی بسیار بیشتر از یک عضو رسمی ان پی تی با غرب کنار آمد. در همان زمان هم تاکید کردیم که ایران میتواند به غرب برای زمان نامعینی در راستای برداشتن گامهای اعتمادساز ضمانت بدهد.
متاسفانه در آن زمان به دلیل ممانعت امریکا از پذیرش حق ایران مطابق با ان پی تی، تهران و غرب نتوانستند به توافق برسند. انعطاف ناپذیری امریکا در آن مرحله بهانهای برای تندروی افرادی شد که در داخل ایران به سیاستهای رادیکال تر هستهای در قبال غرب اعتقاد داشتند.
سیاست اعمال تحریم تنها برای بازی دو سر باخت سودمند است. مردم ایران از تحریمها متضرر شده اند و در مقابل غرب نیز با افزایش دخیرههای اورانیومی ایران روبه رو است. با افزایش تحریمها ایران تعداد سانتریفیوژهای خود را از 3 به 12 هزار رسانده و میزان غنی سازی این کشور نیز از سه و نیم درصد به 20 % رسیده است.
آقای روحانی در نخستین کنفرانس مطبوعاتی خود اسرائیل را اسرائیل گفته و از به کار بردن نام دیگری برای آن حذر کرد. آیا میتوان این موضع گیری را به رویکرد جدیدی در سیاست خارجی ایران تعبیر کرد ؟ آیا این اظهارنظر معنای خاصی دارد؟
روحانی مرد سیاست های رادیکال گونه نیست. او مودب و منطقی بوده و برای نرم ها و قوانین بین المللی احترام قایل است. کلید پایان دادن به تنش میان ایران و غرب به این بستگی دارد که آیا سیاست های غرب در تشدید فشار، تحریم ، تهدید و تحقیر ایران جای خود را به احترام متقابل و همکاری با دولت روحانی خواهد داد یا خیر؟
به نظر شما چه مسائلی باعث رد طرح تبادل سوخت در سال 2009 و پشت کردن ایران به طرح مورد حمایت ترکیه و برزیل در 2010 شد؟
تهران هیچ گاه طرح تبادل سوخت مطرح شده در 2009 را رد نکرد. ایران خواهان تبادل همزمان سوخت با اورانیوم غنی سازی شده بود. اما غرب خواهان تحویل گرفتن سریع اورانیوم های غنی سازی شده ایران و اعطای سوخت به تهران در بازه زمانی دو ساله بود.
با این همه در دسامبر 2009 ایران خواهان گفتگوی مستقیم با آمریکا با میانجی گری محمد البرادعی شد. در آن زمان ایران موافق بود که اورانیوم غنی سازی شده خود را تحویل داده و میل های سوخت را دو سال بعد دریافت کند. این امتیازدهی از سوی ایران گامی برای گفتگوی مستقیم با امریکا بود. با این همه امریکایی ها این پیشنهاد را رد کردند.
پس از انکه ایران توافقنامه را با ترکیه و برزیل امضا کرد باز هم این آمریکا بود که نه تنها از این توافقنامه حمایت نکرد بلکه به تشدید تحریم ها هم روی آورد.
چرا غرب باید به ایرانی که سالها برنامه هستهای خود را حتی به اذعان البرادعی پنهان کرده، اطمینان کند؟
در 1975، آلمان با امضای قراردادی وعده ساخت نیروگاه بوشهر را به ایران داد. ایران بهای این قرارداد را پرداخت کرده و قریب به 90 درصد کار نیز تمام شده بود. تاریخ به 1979 رسید و انقلاب و جمهوری اسلامی. اندکی پس از انقلاب سیاست غرب در قبال برنامه هستهای ایران تغییر کرده و آنها خط مشی محروم کردن ایران از تکنولوژی صلحآمیز هستهای را توشه راه کردند. رویکردی که نقض صریح ان پی تی بود.
در 1976 فرانسه در قراردادی 1 میلیارد دلاری متعهد شد که سوخت مورد نیاز نیروگاه بوشهر را در خاک فرانسه تولید و به ایران منتقل کند. دوباره پس از انقلاب ایران، غرب حق ایران برای دستیابی به بازار جهانی سوخت را نادیده گرفت.
این سیاستهای غرب بود که ایران را به سمت خودکفایی در تکنولوژی هستهای پیش برد. علاوه بر این در جریان جنگ تحمیلی میان ایران و عراق این غرب بود که مواد لازم برای حمله شیمیایی صدام حسین به ایران را در اختیار رژیم صدام قرار داد. با چنین تاریخی آیا ایران میتواند به غرب اطمینان داشته باشد؟
منبع: عصر ایران