پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، اعتبار روحانیت علاوه در بین شیعیان در بین اهل تسنن هم ارتقاء یافت و موقعیت علماء اسلام در حوزه سیاسی نیز تقویت شد. برای مثال در مناطق بلوچستان و کردستان ایران که طی سال های متمادی قبل از انقلاب، ساختار اداره محلی آنها تا حدودی فئودالی و مبتنی بر خانوادههای بزرگ و قبیله ها و عشایر بود بر هم خورد و از سوی جمهوری اسلامی روحانیت اهل تسنن در مقابل سران عشایر و طوایف محلی تقویت شدند. معتقدم در این زمینه یک سناریوی آیندهنگر برای اداره این مناطق وجود نداشت و در این میان خیلی از جریانهای افراطی مثل القاعده نیز فرصت را برای تقویت خود در بین مسلمانان اهل تسنن مغتنم شمردند. جریان القاعده در ابتدای تشکیل، از جریان های مبارز اهل سنت تلقی می شدکه در مقابله با اشغال افغانستان توسط شوروی جهاد می کرد و می خواست تا افغانستان را از تسلط کفار نجات دهد. ایران هم در دوران اشغال افغانستان به مجاهدین افغانی با نگاه انقلابی مینگریست و در خیلی جاها هم از آنها در برابر سلطه الحاد حمایت می کرد. اما متاسفانه روحانیت اهل تسنن نتوانست گروه های جهادی اهل سنت را از افراطی گری دور نماید و آنها عملا در هدایت برنامههای آمریکا و سازمان اطلاعاتی پاکستان و اخیرا در همکاری با حزب بعث صدام در عراق قرار گرفته اند. طی سال های اخیر متأسفانه القاعده و بعضی از جریانات سلفی همکار با این گروه، بجای مقابله با سلطه آمریکا بر خاورمیانه و تلاش برای آزادی فلسطین از چنگال صهیونیستها به جان شیعیان بی دفاع در بعضی از کشورهای اسلامی مانند عراق و پاکستان افتاده اند و در سوریه نیز با تشکیل جبهه النصره به درگیریهای فرقهای دامن میزنند. هم اکنون مشخص شده است که بافت عشیرهای و قبیله ای در بعضی از مناطق، قدرت بیشتری در جلوگیری از افراط گرایی گروه هایی مانند القاعده داشته است و از طریق سران عشایر بهتر می توان از خشونت های فرقهای در بعضی از مناطق مانند بلوچستان و بین النهرین جلوگیری کرد. یکی از معضلات امروز شیعیان و اهل سنت در منطقه، نبود وحدت و همگرایی میان این دو طائفه مهم مسلمان است. در حال حاضر نبود وحدت و همگرایی میان اهل شیعه و سنت، موجب ایجاد معضلات فراوانی برای مسلمانان در عراق، افغانستان، پاکستان و لبنان شده است و این معضلات بسیار تحریک کننده و خطرآفرین هستند. بدیهی است تا وقتی بین قدرت شیعه درایران و قدرت اهل سنت در کشورهایی مثل عربستان و مصر همگرایی و همسویی ایجاد نشود و جلوی ارسال پول کشورهایی مانند قطر به افراطیون مسلح گرفته نشود، کشتار و خشونت در میان این دو طایفه از مسلمین ادامه خواهد داشت.
هر وقت میان ایران و آمریکا بر سر منافع مشترک -مثل سرنگونی صدام و کنار زدن طالبان- در منطقه همکاری صورت گرفته است، امنیت مسلمانان افزایش یافته است و در نتیجه کشتارهای مردم بیگناه کاهش یافته است. اما وقتی در این حوزه، گفتمانها از یکدیگر فاصله گرفته و تضادها افزایش یافته است منطقه شاهد افزایش خشونت ها و کشتار بین مسلمانان به ویژه در مناطق شیعه نشین بوده است.
در اوضاع کنونی، آمریکا به دنبال استفاده از فرصت ها در منطقه خاورمیانه برای دستیابی به منافع بیشتر خویش است. هر وقت میان ایران و آمریکا بر سر منافع مشترک - مثل سرنگونی صدام و کنار زدن طالبان ـ در منطقه همکاری صورت گرفته است، امنیت مسلمانان افزایش یافته است و در نتیجه کشتارهای مردم بیگناه کاهش یافته است. اما وقتی در این حوزه، گفتمانها از یکدیگر فاصله گرفته و تضادها افزایش یافته است منطقه شاهد افزایش خشونت ها و کشتار بین مسلمانان به ویژه در مناطق شیعه نشین بوده است. متأسفانه همیشه تبلیغات منفی، حملات و کشتارها از طرف بعضی از افراطیون اهل سنت وهابی و سلفی علیه شیعیان و اماکن زیارتی آنها شروع شده است و این یک واقعیت تاریخی است. این اقدام و تخریب ضریح ائمه بقیع و اخیرا بقعه امامین عسکریین در سامرا و کشتار زوار عتبات عالیات در عراق، موجب شده است تا بعضی از شیعیان تنها در شرایطی که از حمایت دولت ها مأیوس شدهاند، خواستهاند عکس العملی به اقدامهای خشونتآمیزالقاعده و سلفیها داشته باشند، دست به واکنش بزنند که این هم مشکل را حل نکرده است. بنابراین میتوان گفت که لازم است تا گفتمان اهل سنت و شیعیان از خشونت فاصله گرفته و به سوی همگرایی پیش رود. همانطور که در قرآن کریم حتی توصیه شده که با اهل کتاب هم بر روی مواضع مشترک تفاهم شود. قال الله الحکیم : قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمه سواء بیننا و بینکم الا نعبد الا الله
بنابراین معتقدم نقش دولتها در کنترل بحران و چالش میان شیعه و سنی در منطقه بسیار حائزا همیت است و در این میان دولت جمهوری اسلامی ایران با کمک سایر دولتهای مسلمان برای حل این مسائل باید سناریوی جامعی طراحی کند تا سیاستی که در اول انقلاب برای همگرایی میان اهل شیعیان و اهل سنت وجود داشت در عمل و در گفتمان توسعه بیشتری پیدا کند. به هر حال برای کاهش چالش تقابل بین شیعه و سنی در جهان اسلام، لازم است تا مسلمانان به گفتمان امام خمینی(س) در بدو پیروزی انقلاب اسلامی در باره وحدت بین مسلمین باز گردند و مسیر قرآن و سنت پیامبر و اهل بیت علیهم السلام را در برادری و رفاقت طی کنند.