اسراییل با ادعای این که مرگ محمد الدوره صحنه سازی و ساختگی بوده است، دوباره موضوع جنجالی کشته شدن این پسر 12 ساله در سال 2000 در غزه را بر سر زبان ها انداخته است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، هریت شروود در گاردین نوست: در آرامستانی تمیز و نظافت شده در مرکز غزه، جایی که سنگ قبرهای ترک برداشته در دل خاک لانه کرده اند، جمال الدوره روی مزار پسرش محمد خم شده و دست به دعا برداشته است. جمال 11 فرزند دارد و کوچکترین آنها را امروز با خود به اینجا آورده است. او حالا دستانش را از روی صورتش بر می دارد و روی سنگ مرمرین مزار می کشد، سپس به آسمان نگاه می کند. نگاهی تلخ؛ همچون نگاه یک پدر داغدیده.
جمال لب به سخن می گشاید: «اسرییل می گوید پسرم نمرده است. می توانید تصور کنید این حرف برای پدری که فرزندش را از دست داده است، چه حسی دارد؟ آنها تمام ابزارهای فناوری دنیا را در اختیار دارند. می گویید نمرده است؟ پس او را نزد من بیاورید.»
جنجال درباره مرگ محمد الدوره 12 ساله در سپتامبر 2000، این هفته با انتشار گزارش رسمی اسراییل دوباره بالا گرفت. اسراییل با حمله به فیلم 55 ثانیه ای که 13 سال پیش مردم سراسر دنیا را شوکه کرد، آن را تحریف شده، کذب، ساختگی و محرک تروریسم خوانده است.
کمیته بررسی این پرونده به ریاست بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسراییل در گزارش رسمی خود مدعی شده است که کل ماجرا احتمالا یک اقدام تبلیغاتی بوده و محمد الدوره نه کشته و نه مجروح شده است. اما جمال الدوره پدر محمد، طلال ابو رحمه فیلمبرداری که آن رویداد را به تصویر کشید و شبکه 2 فرانسه یعنی همان شبکه ای که این فیلم را برای اولین بار منتشر کرد، گزارش اسراییل را کذب محض خوانده اند.
تصاویری که از محمد و پدرش گرفته شده است، نشان می دهد آن دو گرفتار در تبادل آتش میان طرف های فلسطینی و اسراییلی، پشت یک بشکه در گوشه ای از خیابان پناه گرفته اند. پسر وحشتزده فریاد می زند و مدتی بعد در آغوش پدر می افتد. این تصویر به زودی به یکی از برجسته ترین نمادهای انتفاضه تبدیل شد؛ قیامی که کوتاه مدتی پس از این واقعه آغاز شد. در سراسر دنیای عرب، این تصویر روی پوسترها، تمبرها و نقاشی های دیواری نمایان شد و حتی القاعده پس از حملات 11 سپتامبر در بیانیه های خود به واقعه کشته شدن محمد الدوره اشاره کرد.
اسراییل در گزارشی که همین هفته منتشر کرد، به تمام این بهره برداری های تبلیغاتی اشاره کرده و گفته است: «نبردهایی که جبهه آنها، صفحه تلویزیون و کامپیوتر است، اغلب مهمتر از درگیری هایی است که در میدان رزم نظامی رخ می دهد.» بلافاصله پس از انتشار گزارش، حامیان اسراییل شروع به زیر سوال بردن صحت فیلم در اذهان عمومی کردند. سازمان نیروهای دفاعی اسراییل (IDF) نیز بیانیه خود در سال 2000 را پس گرفت. این سازمان پس از انتشار فیلم یاد شده در همان سال، در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرده بود: «ظاهرا این پسر مورد اصابت گلوله نیروهای ما قرار گرفته است.»
جمال و پسرش محمد روز 30 سپتامبر 2000 از خانه خود در اردوگاه آوارگان بوریج در مرکز غزه خارج شدند و راه بازار خودرو در شهر غزه را پیش گرفتند تا یک اتومبیل بخرند. در آن زمان، نوار غزه پر بود از ایست های بازرسی ارتش اسراییل، پایگاه های نظامی اسراییل که به شدت سنگربندی شده بود و برج های دیده بانی برای حفاظت از 21 شهرک یهودی نشین.
جمال و پسرش که نتوانسته بودند اتومبیلی بخرند، سوار تاکسی شدند تا به بوریج بازگردند. وقتی به تقاطع نتزریم (Netzarim) رسیدند، دردسر شروع شده بود. نتزریم یک گذرگاه نظامی است که نیمه شمالی غزه را از نیمه جنوبی آن جدا می کند. این محل، از دیرباز نقطه برخورد و درگیری نیروهای دفاعی اسراییل با جوانان فلسطینی بوده است. راننده تاکسی از پیشروی امتناع کرد و جمال و محمد مجبور شدند تقاطع نتزریم را پیاده طی کنند.
وقتی درگیری طرفین به تبادل آتش کشید، پدر و پسر در نزدیکی تقاطع، پشت یک بشکه آب که با بتن یا سیمان پر شده بود، پناه گرفتند، درست جایی بین پست بازرسی نیروهای دفاعی اسراییل و پست بازرسی نیروهای امنیتی فلسطین. جمال در مصاحبه این هفته خود با گاردین می گوید: «عی کردم پشت یک بلوک سیمانی پنهان شوم. دست هایم را بالای سرم برده بودم و از آنها می خواستم شلیک نکنند. می توانستم سربازان اسراییلی را در برج دیده بانی ببینم اما آنها دست از شلیک بر نمی داشتند.»
او ادامه می دهد: «فقط به یک چیز فکر می کردم: چطور از پسرم محافظت کنم. او ترسیده بود. وقتی اولین گلوله به محمد خورد، به او گفتم نترس، آمبولانس همین الان می رسد. من نمی ترسم تو هم نترس. وقتی در بغلم افتاد، فهمیدم که مرده است. آن ثانیه ها برای من مثل چند ساعت و چند روز گذشت.»
جمال می گوید تحت تاثیر و تهییج آن لحظات دهشت انگیز، جزییات بیشتری را به خاطر نمی آورد. او و پسرش به مدت 45 دقیقه در آن شرایط به سر بردند و در پایان، او به سختی مجروح شده بود و پسرش مرده بود.
آن دو را به بیمارستان شفا در شهر غزه بردند. گزارشگران و خبرنگاران محلی تاکید می کنند که در سردخانه این بیمارستان، جنازه محمد را دیده اند. جمال توسط مقامات اردنی به بیمارستانی در امان منتقل شد و برای درمان جراحاتش، سه ماه را در این بیمارستان سپری کرد.
در واکنش بی درنگ به واقعه، خبرنگار گاردین سوزان گلدنبرگ از محل این رویداد دیدن کرد. وی در گزارشی که برای گاردین ارسال کرد نوشت: « 13 رد گلوله روی دیوار و لکه هایی تیره رنگ از خون آشکارا قابل رویت است.»
وی در گزارش خود افزوده است: «به غیر از یک توده متمرکز و نزدیک به هم از سوراخ هایی که در اثر اصابت گلوله در دیوار ایجاد شده و اغلب آنها پایین تر از محدوده کمر انسان است، روی دیگر قسمتهای دیوار هیچ اثر دیگری دیده نمی شود. این نشان می دهد که هدف شلیک های اسراییلی، این پدر و پسر بوده است.»
گلدنبرگ در گزارش خود گفته های بسام ال بلبیس، امدادگر داوطلبی که همراه آمبولانس به محل واقعه رسید، را نقل می کند: «وقتی به آمبولانس رسیدیم، محمد هنوز نفس داشت ولی وقتی درهای آمبولانس را بازکردیم، آنها دوباره شروع به تیراندازی کردند.» در اثر این تیراندازی، راننده آمبولانس نیز کشته شد.
در شهادت نامه ابورحمه، فیلمبردار شبکه 2 تلویزیون فرانسه در سوم اکتبر 2000 آمده است: «با قطعیت می گویم تیراندازی به محمد و پدرش جمال از سمت پست نظامی اسراییل بود. فقط از این سمت بود که می شد به سمت آن پدر و پسر شلیک کرد. بنابراین، بر اساس قضاوت منطقی و طبیعی، و بر اساس تجربیاتی که در زمینه پوشش درگیری های خشونت بار و سوانح حساس کسب کرده ام، و بر اساس توان و ظرفیتم در تشخیص و تمیز دادن صدای شلیک اسلحه، من می توانم تایید کنم که ارتش اسراییل عامدانه و در کمال خونسردی این پسر را کشته و پدرش را مجروح کرده است.»
این مشاهدات عینی در گزارش اسراییل به چالش کشیده شده است. گزارش اسراییل بر خلاف ادعاهای طرف مقابل که متکی به مشاهدات عینی است، بر محاسبات نظامی، تحلیل فیلم و گزارش های پزشکی تکیه دارد. این گزارش نتیجه گرفته است: «بر خلاف ادعای کشته شدن پسر، بازنگری نسخه خام و اولیه فیلم به کمیته نشان داد در صحنه های پایانی، که شبکه 2 فرانسه آن را پخش نکرده است، پسر زنده است. در این بازنگری مشخص شد مدرکی در دست نیست که نشان دهد جمال و پسرش آن طور که در گزارش تلویزیونی ادعا می شود زخمی شده اند. همچنین در بازنگری فیلم مشخص شد که اثری از جراحات شدید در جمال دیده نمی شود. برعکس، دلایل زیادی وجود دارد که نشان می دهد این دو نفر اصلا مورد اصابت گلوله قرار نگرفته اند.»
کانون نتیجه گیری گزارش اسراییل متوجه چند ثانیه پایانی فیلم است: «محمد دستانش را بالا آورده و سرش را به سمت دوربین می چرخاند، به گونه ای که کاملا مشخص است این حرکت، یک حرکت عمدی و کنترل شده است.»
گزارش اسراییل، شهادت نامه ابو رحمه (فیلمبردار) را نیز مملو از تناقض، بی ثباتی و کذب می خواند: «در اظهارات اندرلین (منظور، چارلز اندرلین رییس دفتر شبکه 2 فرانسه در اورشلیم است)، ابو رحمه، جمال الدوره و کادر پزشکی فلسطینی که همگی با هم به پذیرفته شدن روایت الدوره در سراسر دنیا کمک کردند، تناقضات، بی ثباتی و دروغ های زیادی دیده می شود.»
این گزارش می افزاید: «عکس های پسری که در گزارش کالبد شکافی بیمارستان شفا به عنوان محمد الدوره معرفی شد، و نیز تصاویر جسدی که به اسم محمد الدوره تشییع شد، به لحاظ فیزیکی با پسری که در فیلم شبکه 2 فرانسه پشت بشکه پناه گرفته است، فرق دارد.»
کمیته اسراییلی در طول بررسی و بازنگری 8 ماهه این واقعه هیچ تماسی با جمال، ابو رحمه و چارلز اندرلین نگرفت، اما شهادت نامه ابورحمه را جزو پیوست های گزارش خود آورده است. وزارت اطلاعات و امور بین الملل اسراییل در بیانیه ای خطاب به گاردین می نویسد: «کمیته از طریق سفیر فرانسه در اسراییل، از شبکه 2 فرانسه که آقایان اندرلین و ابورحمه کارکنان آن هستند، خواسته است تا اطلاعات و مطالب و اقلام مورد نیاز را در اختیار این کمیته قرار دهد. به علاوه، کمیته ده ها مصاحبه، بیانیه، و نوشتار درباره این واقعه را که از سال 2000 تا کنون از جانب آقایان الدوره، ابورحمه و اندرلین ایراد و مرقوم شده، بررسی کرده است.»
اندرلین اما می گوید هیچ تقاضایی از سوی وزارت خارجه فرانسه دریافت نکرده است: «اگر آنها می خواهند با ما تماس بگیرند، خب من که همین جا در اورشلیم هستم. من یک وکیل اسراییلی دارم. نیازی نیست آنها از طریق سفیر فرانسه اقدام کنند. ما بارها گفته ایم برای هرگونه تحقیقات مستقل و مطابق با استانداردهای بین المللی آماده هستیم.»
هر سه نفر گفته اند برای شهادت در مقابل یک کمیسیون تحقیق بین المللی و مستقل آمادگی دارند. جمال نیز گفته حاضر است پیکر فرزندش برای آزمایش دی ان ای نبش قبر شود.
ابو رحمه، این هفته در دفتر کارش در شهر غزه به گاردین گفت: «تمام جواب ها را می توانید از همان فیلم بگیرید. دوربین، مرجع قابل اعتمادی است.» او می گوید از نتیجه گیری های کمیته اسراییلی شگفت زده نشده است: «این کمیته به نفع کدام طرف کار می کند؟ من حاضرم هر کجا و هر زمان که لازم باشد در مقابل یک کمیسیون بین المللی مستقل بایستم.»
کمیته اسراییلی گزارش ابورحمه را «روایتی کینه جویانه، پوشش رسانه ای دروغ و اقدامی تکراری برای سر هم سازی آیتم های رسانه ای» خوانده است. ابو رحمه در پاسخ، به 27 سال سابقه اش به عنوان ژورنالیست در شبکه 2 فرانسه و سی ان ان و نیز جایزه دریافتی از بنیاد «روری پک تراست» (Rory Peck Trust) اشاره می کند و می گوید: «به جز اسراییلی ها هیچ کس دیگری من را به جانبداری و سوگیری متهم نکرده است.»
شبکه 2 فرانسه نیز پس از آنکه یکی از ناظران رسانه ای طرفدار اسراییل ادعا کرد گزارش این شبکه صحنه سازی بوده است، از این موسسه به خاطر توهین و افترا شکایت کرده است. قرار بود حکم دادگاه این پرونده در پاریس سه روز پس از انتشار گزارش کمیته اسراییلی صادر شود، اما صدور حکم تا 26 ژوئن به تعویق افتاد.
جمال می گوید در لحظه آن واقعه، نمی دانست که از او و پسرش دارند فیلم می گیرند و او فیلم را دو ماه بعد دیده است: «اسراییل دروغ می گوید. آنها سعی می کنند واقعیت را پنهان کنند، اما واقعیت قوی تر از آن است که بتوان پنهانش کرد.»
در خانه الدوره، در کوچه ای تنگ و باریک در اردوگاه آوارگان بوریج، خانواده الدوره برای یادبود محمد حجله کوچکی بنا کرده اند. خانه، که پس از ویرانی های ناشی از حمله هوایی اسراییل در جنگ سه هفته ای غزه در سال 2008-2008 بازسازی شده است، اکنون سقف خود را بر سر یک محمد دیگر افکنده است. این محمد، دو سال پس از مرگ برادر بزرگترش به دنیا آمده و همراه 9 برادر و خواهر دیگرش در این خانه زندگی می کند. جمال می گوید: «به درگاه خداوند دعا کردم که یک پسر دیگر به من مرحمت کند، یک محمد دیگر.»
به رغم حزن و اندوهی که وجود جمال را در بر گرفته، او می گوید که از مردم اسراییل کینه ای به دل ندارد: «من از اسراییلی ها متنفر نیستم. من از اشغالگری آنها کینه دارم. من مرد صلح هستم. جنگ با نوع بشر در تقابل و تضاد است. نمی خواهم شاهد این باشم که دیگران نیز فرزندانشان را از دست بدهند. کدام پدر و مادری است که نخواهد فرزندانش در امنیت و سلامت بزرگ شوند؟»