جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

جدال مدرنیزم و سنت در عربستان

محمدعلی ابطحی

کد خبر: ۲۴۴۸۷
جدال مدرنیزم و سنت در عربستان

پادشاه عربستان سعودی اجازه داده است که 30 نفر از زنان آن کشور وارد شورای مشورتی شوند. شورای ‏مشورتی که البته فاقد اختیارات هست چند سال پیش به عنوان یک گام بزرگ اصلاحاتی تاسیس شد که به جای ‏پارلمان معرفی شد. اما این مجلس با رای گیری صورت نمی گیرد و پادشاه اعضای آن را منصوب می کند. تا‏کنون این مجموعه مردانه بوده است و اجازه حضور زنان در این مجموعه در جامعه عقب مانده فرهنگی یک گام مهم ‏اصلاح طلبانه تلقی می شود. البته در همین حکم شاهانه قید شده است که محل حضور آنان در مجلس به گونه ‏یی است که اختلاطی با مردان نداشته باشند. در همین جامعه زنان حق رانندگی ندارند. اشتغال به کارشان باید ‏با اجازه رسمی ولی (‎پدر یا شوهر) ‎باشد و تنها در محیط زنانه و بدون حضور مرد باشد. مسافرت های داخلی ‏زنان هم باید به همراهی محرم باشد. واقعیت وضع زنان در عربستان چیزی شبیه دوران برده داری است. در این وضعیت اسفبار زنانه در عربستان ‏سعودی چند نکته قابل توجه است، اول آنکه در همین جامعه بسته دینی بنا به گزارش ها و تحقیقات نه چندان ‏مخفی، مفاسد پنهان از قبیل ارتباطات جنسی زنان شوهر دار یا همجنس گرایی زنانه و مردانه و وجود بارهای ‏داخل منازل از کشورهای اروپایی به مراتب بیشتر است و نکته دیگر به دلیل کثرت سفر و حضور فراوان ‏دختران متمول عرب در خارج از عربستان، زندگی مدرن و فارغ از پایبندی های داخل سعودی هم تقریبا ‏برای همه زنان یک تجربه جاری بوده است و این تضاد هویتی به همه زنان سعودی سرایت می کند. نکته تلخ ‏تر اینکه مردان غیر متعهد عرب که شاید بتوان با تسامح این لقب را برای همه آنان به کار برد، بی تعهدی و ‏فساد و اشتهار به زن بارگی را در داخل و خارج عربستان، برای خود افتخار می دانند و همین نکته به عنوان ‏طنز در ادبیات غربی ها هم وارد شده است و اینکه زنان عربستان هم این فرهنگ را پذیرفته اند و خود را با ‏آن تطبیق می دهند از همه عجیب تر است. در این میان برعکس آنچه تحلیلگران سیاسی نظر می دهند و ‏رفتارهایی مثل ورود زنان به مجلس مشورتی را تابعی از فشارهای حقوق بشری غرب می دانند، من دلیل و ‏ریشه آن را در تغییر باورهای داخلی مردم و بویژه زنان سعودی می دانم. غربی ها وقتی پادشاهان ‏مطیع عربستان را از نظر سیاسی و اقتصادی در اختیار دارند، کمتر به مباحث حقوق مردم داخل آن کشور ‏توجه می کنند.
این دوگانگی معیارهای حقوق بشری که متاسفانه در دنیا تابعی از سیاست شده است، بشریت را ‏له و نابود می کند و به دیکتاتورها می آموزد که راه بقای آنان همراهی سیاسی با آنهاست. حتی اگر رفتار با ‏زنان - به عنوان نیمی از جمعیت آن کشور- مثل رفتار با سیاهان در دوران آپارتاید در آفریقای جنوبی باشد. ‏به اعتقاد من آنچه عربستان سعودی را به اصلاحات سوق می دهد، خیلی فشارهای خارجی نیست: جوانان ‏دو سه دهه اخیر بیشتر تحصیلکرده های غرب هستند و ارتباطات، آنها را با دنیای پیرامونی وصل کرده است. ‏سایر مظاهر مدرنیته در آن کشور به برکت پول نفت به شدت در حال اوج گیری است. در این پازل حقوق ‏زنان مغفول مانده است و در آن تغییری ایجاد نشده است. از سوی دیگر رهبران تندروی وهابی هم از لحاظ ‏افکار عمومی شان و جایگاه خود را از دست داده اند و هم به دلیل گرایش های سلفی و نزدیکی فکری به القاعده ‏از نظر سیاسی موقعیت سابق خود را ندارند. با این شرایط بیش از آنکه رژیم حاکم بر عربستان تحت فشار ‏خارجی باشد، از داخل مردم خودش تحت فشار است. تقابل دو فرهنگ مدرن شده و سنتی افراطی دینی در ‏داخل عربستان روبه روی هم قرار گرفته اند و حاکمان آن کشور برای حفظ وضع موجود مجبورند دست به ‏اصلاحات اجتماعی به ویژه در حوزه زنان بزنند. کار سخت حاکمان سعودی جلوگیری از برخورد خشن ‏جامعه سنتی افراطی و مدرن شده آن کشور است.


منبع : روزنامه اعتماد

انتهای پیام

دیدگاه شما