مصطفی کواکبیان در زمینه دیدگاه حضرت امام در سیاست خارجی اظهار داشت: از دیدگاه من استقلالی که امام(س) مطرح می فرمودند، عدم وابستگی سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و.... از قدرتهای سلطه گر جهانی بود و این به معنای عدم ارتباط با دنیا و انزوا طلبی نبود.
دکتر مصطفی کواکبیان در گفتگو با پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران با اشاره به به فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و از بین رفتن نظام دو قطبی در جهان، اظهار داشت: برخی از صاحب نظران معتقدند که سخن از ادامه بقاء جنبش عدم تعهد، در گرو برقراری نظام دوقطبی در روابط بین المللی است و نه در یک سیستم بین المللی تک قطبی. اما بنده معتقدم اگر نظام دو قطبی در معنای کلاسیک آن فروپاشیده است ولی هم اکنون ما شاهد صف آرایی کشورهای «شمال، جنوب» هستیم. یک تعداد قدرت های صنعتی و پیشرفته ای که برای خودشان حقوق ویژه ای قائل بوده و چندان اهمیتی برای حقوق کشورهای کم تر توسعه یافته و عقب نگه داشته شده، نیستند. عدم تعهد امروز می تواند پرچم دار این تفکر باشد که کشورهای جنوب، در برابر شمال صف آرایی کنند.
وی در ادامه افزود: معتقدم که فلسفه شکل گیری «عدم تعهد» بر اساس تفکر همکاری کشورهای مستقل شکل گرفته است. کشورهایی که می خواهند به عنوان دولت-ملتی مستقل عمل کرده و وابسته به کشورهای قدرت مند نباشند.
نماینده مردم سمنان در دوره هشتم مجلس شورای اسلامی در ادامه گفت: پس از پایان جنگ جهانی دوم، دو قدرت بر آمده از مناسبات جنگ جهانی، دنیا را به دو نیم تقسیم کرده بودند. شکل گیری بارقه های جنبشی نامتعهد به این دو اردوگاه که در سال 1955 درخشیدن گرفته بود در سال 1961 به بار نشست و حاصل آن تاسیس »جنبش عدم تعهد» بود که حرف اصلی آنها نه گفتن به بلوک شرق و غرب و استقلال خواهی در تصمیمات و رویکردهای سیاسی و اقتصادی و... در داخل کشورهای خودشان و عرصه بین المللی بود. در این دیدگاه فرقی هم نمی کند که کشورهای غیر متعهد-کشورهای جنوب- به چه قاره و جغرافیای سیاسی متعلق باشند.
این استاد علوم سیاسی دانشگاه در ادامه شهید مدرس و امام خمینی(س) را دو تن از اندیشمندان و سیاست مداران معاصر ایران نام برد که اندیشه هایشان نزدیکی های فراوانی در زمینه استقلال طلبی از قدرتهای بیگانه با اندیشه های مبدع «جنبش عدم تعهد » داشته است.
وی در این زمینه گفت: شهید مدرس قبل از آغاز جنگ جهانی، تئوری «موازنه منفی قدرت ها» را مطرح کرده بود که در آن دوره عملا همان شعار «نه شرقی، نه غربی» بود. مدرس می گفت که ما نیاز به وابستگی به روس و انگلیس نداریم. بعدها برخی موازنه منفی را به موازنه مثبت تعبیر کردند و می گفتند می شود هم با روس ها و هم انگلیس ها ارتباط داشته باشیم، یعنی به یکی نزدیک تر و از دیگری دورتر باشیم. امام(س) در سال 1357 این نوع تفکر را احیا فرمودند. شعار «نه شرقی، نه غربی» از ابتدای انقلاب اسلامی مطرح شد و آن به این معنا بود که ما باید به سمت یک استقلال و خودکفایی حرکت کنیم. از دیدگاه من استقلالی که امام(س) مطرح می فرمودند، عدم وابستگی سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و....از قدرتهای سلطه گر جهانی بود و این به معنای عدم ارتباط با دنیا و انزوا طلبی نبود.
مدیر مسئول روزنامه مردمسالاری ادامه افزود: با این تفسیر ما می توانیم با تمامی دنیا به غیر از رژیم غاصب اسراییل، ارتباط داشته باشیم. بر اساس این تفکر، تصمیم گیری سیاست ها و برنامه ریزی های خود در عرصه های داخلی و بین المللی باشیم. این رویداد کشورهای جهان را به سوی یک صلح پایدار و نوعی دموکراسی در سطح روابط بین المللی خواهد برد.
متاسفانه شکل سنتی و کلاسیک استعمار که در نظام قیمومیت، جلوه گر می شد، پس از جنگ جهانی به شکلی نو جلوگر شده و در پی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، نمود های جدیدتری نیز به خود گرفته است. وقتی امام(س) شعار «نه شرقی، نه غربی» را مطرح نمودند، نظر به هر دو نوع استعمار کلاسیک و نوین داشتند. با این حال باید افزود که این شعار در عرصه روابط خارجه، بیانگر نفی رابطه با کشورهای دنیا نبوده و امام خمینی به شدت بر روی همکاری کشورهای غیر وابسته به قدرتهای سلطه گر، تاکید و اصرار داشته اند.
وی در ادامه با تاکید بر همکاری هر چه بیشتر کشورهای عضو جنبش عدم تعهد در زمینه های مختلف، افزود: کشورهای عضو جنبش عدم تعهد باید سطح همکاری های خود را بالاتر برده و در زمینه های سیاسی، اقتصادی، دفاعی و علمی با یکدیگر همکاری های گسترده را سامان دهی نمایند.
این نماینده سابق مجلس در ادامه با ذکر نام از شهید مدرس و امام خمینی(س)، تفکرات آنها را از نزدیک ترین تفکرات سیاست مداران معاصر کشور با آرمانهای شکل دهنده جنبش عدم تعهد خوانده و گفت: معتقدم که جنبش عدم تعهد با فلسفه ای شکل گرفت که امثال شهید مدرس و امام خمینی(س) پیگیرش بودند. ما هم خوشحالیم که ریاست سه ساله این اجلاس به ایران رسیده و ایران می تواند با همین تفکر، منویات امام خمینی را تحقق ببخشد. البته این در صورتی است که افراد مجرب و کار آشنا و دیپلمات هایی ماهر بتوانند ساز و کارهای مناسبی برای این مهم طراحی نموده و به مرحله اجرا گذارند. در این مسیر باید حتما از اساتید مجرب دانشگاهی در حوزه روابط بین الملل و متخصصین علوم سیاسی بهره گرفته شود تا بتوانیم این فلسفه فکری را عملیاتی نماییم.
عضو سابق کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در ادامه در زمینه اهمیت برگزاری این اجلاس در ایران و تاثیر آن بر بر وضعیت سیاست خارجی ایران در منطقه و خارج از آن اظهار داشت: گاهی می بینیم برخی از مسئولان بسیار آرمان گرایانه سخن می گویند. البته ما هم امیدواریم که روزی بتوانیم ساختار سازمان ملل متحد را تغییر دهیم یا امیدواریم که بتوانیم حق وتو را لغو نماییم و یا همین جنبش عدم تعهد بتواند در شورای امنیت یک کرسی دائم داشته باشد، اما در کنار این امیدواری ها باید واقع بین نیز بود و در عین آرمان گرایی به واقعیت های موجود در عرصه بین المللی نیز توجه و دقت داشت. ما باید در طی این سه سال، از ظرفیت های این جنبش در راستای منافع ملی ایران نیز سود برده و در پنج مورد از پتانسل های موجود در جنبش عدم تعهد استفاده نماییم.
مورد اول اینکه با استفاده ظرفیت عدم تعهد؛ پرونده هسته ای ایران را از شورای امنیت به شورای حکام آژانس سوق دهیم. سوابق جنبش عدم تعهد در زمینه حمایت از حقوق صلح آمیز ایران در زمینه انرژی هسته ای، بازگو کننده افق های روشنی در این زمینه است.
وی ادامه داد: دوم، تحریم های یکجانبه آمریکا و اروپا را با همکاری های بیشتر با اعضای عدم تعهد، تحت تاثیر قرار دهیم. سوم، موضوع ایرانیان زندانی در کشورهای دیگر و علی الخصوص کشورهای عضو جنبش عدم تعهد را قویا پیگیری نماییم. برخی از اتباع کشور ما در زندان های کشورهایی چون عربستان سعودی و تایلند هستند و یا به صورت گروگان در کشوری چون سوریه حضور دارند.
کواکبیان افزود: چهارم ، با توجه به زمینه های مناسبی که در بسیاری از کشورهای عدم تعهد وجود دارد، همکاری های مشترک اقتصادی را با آنها پیگیری نموده و دست به تاسیس یک بازاری مشترک با آنها بزنیم.
و مورد آخر نیز برقراری روابط گسترده تر با کشورهای عضو جنبش است که باید در همین اجلاس زمینه های آنها ایجاد شود. به عنوان مثال باید از حضور رییس جمهور مصر آقای مرسی استفاده شود و در این فرصت مقتضی مقدمات بازگشایی سفارتخانه های دو کشور مورد بحث و بررسی قرار گرفته تا بدین ترتیب فعالیت های اقتصادی، توریستی و فرهنگی بین دو کشور رونق روز افزون گیرد.
کواکبیان در پایان ضمن ابراز امیدواری به اینکه اجلاس شانزدهم هر چه بیشتر بتواند به وظایف پیش بینی شده خود عمل نماید، گفت: ما معتقدیم در این سه سال گذشته که ریاست اجلاس بر عهده کشور مصر به ریاست حسنی مبارک بود، هیچ اقدام موثر و پیش برنده ای صورت نپذیرفته است و حتی باید گفت که سطح تاثیر گذاری و کارآمدی این مجموعه به شدت کاهش یافته است.ا میدواریم که با آغاز ریاست ایران بر این جنبش، کارآمدی و تاثیرگذاری بیش از پیش برای غیر متعهد ها، شاهد باشیم.