انقلابهای موجود در کشورهای عربی به دلیل اینکه باعث بیداری و آگاهی مردم میشود و آنان را قادر میسازد که سرنوشت خود را آن گونه که می خواهند ترسیم کنند، به زیان رژیم حاکم بر اسراییل خواهد بود. اما غرب و اسراییل برای اینکه بتوانند جبران مافات کنند، تلاش کردهاند این انقلابات را مدیریت کرده تا در راستای منافع آنان قرار گیرد. انقلاب مصر به دلیل اینکه تلاش کرد تا سرنوشت مصر را از دست یک فرد و یا گروه خاص دربیاورند و تعیین سرنوشت را به خود ملت واگذارد، در جهت منافع ملی مصر و برخلاف منافع بیگانگان است. همین رویه در سایر کشورهای عربی نیز قابل رد یابی است. در صورت استقرار دموکراسیهای ملی و بر آمده از رای توده مردم این کشورها، به نظر میرسد که اسراییل و سیاستهای مداخلهجویانه ایالات متحده آمریکا، چندان جایگاهی در معادلات منطقه نداشته باشد.
پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران برای بررسی میزان تاثیر گذاری تحولات یک سال گذشته مصر بر روی وضعیت فلسطینیان، با حجتالله جودکی، کارشناس امور خاورمیانه، مصاحبهای ترتیب داده است که مشروح آن را در ادامه میخوانید.
قدرت گرفتن اسلامگرایان میانهرو و ریاست جمهوری مرسی در مصر تا چه میزان بر روابط مصر و رژیم صهیونیستی تاثیرگذار خواهد بود؟ برخی معتقدند که مرسی و اخوانالمسلمین پس از تثبیت کامل خود در موقعیت کنونی، رویهای رادیکالتر در پیش خواهند گرفت!
تجربه ثابت کرده است که افراط گرایان و به ویژه افراط گرایان اسلام گرا، هرگز نتوانستهاند منافع ملی کشورشان را تامین کنند. برخورد خشن آنها باعث دوری ملت از آنها میشود و هر گروهی که حمایت مردمی را از دست بدهد در حفظ ساختار خودش هم دچار مشکل خواهد شد، تا چه رسد که بخواهد از منافع فلسطینیان در برابر رژیم غاصب اسراییل و غرب دفاع نماید.
آقای مرسی به دلیل گرایشهای میانهاش فعلا در چارچوب خواستههای ملت مصر حرکت کرده است. هر نوع افراط گرایی در مصر، آن هم به نام اسلام، موجب انزوای آنها خواهد شد. بنابراین من بعید میدانم که اخوان المسلمین و حزب عدالت و آزادی و شخص مرسی چنین اشتباه فاحشی را انجام دهند. بنابراین اسلام گرایان میانهرو با در پیش گرفتن سیاستهایی ملی و در راستای اهداف مردم کشور خودشان میتوانند بهترین شرایط را در جهت جبهه مقاومت بر علیه زیاده خواهیهای رژیم اسراییل، حفظ نمایند.
به قدرت رسیدن جریان اسلام گرایان میانه رو در مصر تا چه حدی میتواند در حمایت از حقوق مردم فلسطین در منطقه و عرصه بینالمللی تاثیر گذار باشد؟
اسلام گرایان میانه رو در مصر نگرش مثبتی نسبت به حقوق مردم فلسطین دارند. آنان بر خلاف اسلامگرایان تندرو که همواره شعار دادهاند و از تشخیص منافع مسلمانان عاجز ماندهاند، قدمهای مثبتی ولو کوچک در حمایت از فلسطینیان برداشتهاند.
به عنوان مثال باز کردن مرز رفح به دست اسلام گرایان میانه رو مصری را توجه بفرمایید. این کار باعث رساندن کمکهای دارویی و غدایی به مردم غزه خواهد شد. از آن سو رفتار عجیب تندرو ها در جریان صحرای سینا را هم مدنظر قرار دهید. اسلامگرایان تندرو با آسیب رساندن به سربازان مصری حاضر در آنجا، احساسات مردم مصر را جریحه دار کردند. این مقایسهای است از دو رویکرد در جبهه اسلامگرایی. یکی موجب بهبود و درخشش چهره اسلام است و دیگری در مسیر هدم و تخریب چهره اسلام. از نظر من حادثه سینا به خوبی نشان داد که اسلام گرایان تندرو، به دلیل بینش محدودی که دارند، به راحتی آلت دست نیروهای بیگانه منطقهای و فرا منطقهای می شوند.
ارزیابی شما از روابط فعلی و روابط تاریخی مجموعه اخوانالمسلمین مصر با جنبش های جهادی مانند حماس و فتح در فلسطین چیست؟
اخوانالمسلمین مصر از دیرباز حامی جنبش فلسطین بوده است و حرکت حماس هم شاخه فلسطینی، اخوان المسلمین است. البته جنبش اخوانالمسلمین در کشورهای مختلف رنگ و بویی از جامعه آن کشور و شرایط خاص موجود در آن کشور را نیز به خود میگیرد و از این رو همه شاخههای اخوان، به یک شکل و با یک رویکرد واحد در کشورهای مختلف عربی بروز و ظهور نمیکنند ولی در کلیت دیدگاهها و عملکرد، رویه نسبتا مشابهی دارند. به عنوان مثال اخوانالمسلمین سوریه، گرایشاتی تندروانه و نزدیک به سلفیها دارند و در همین حال اخوانیها در ترکیه کاملا رویکردی، متعادل و میانه روانه دارند. پس باید درک کرد که این جریان در تمام شقوق خود در کشورهای مختلف مسلمان و سنی مذهب، به یک شکل بروز و ظهور نکرده و نمیکند. در رابطه با فلسطینیان و علیالخصوص جنبش حماس هم باید به همین ظرائف دقت کرد. از این رو میبینیم که حماس از پیروزی مرسی و حزب عدالت و آزادی در مصر به شدت ابراز خوشحالی می کند. به نظر میرسد که از دید آنها نیز پیروزی تیپی مانند مرسی و اخوان المسلمین، میتواند در وضعیت فعلی، کمک به حال مردم فلسطین باشد.
البته باید به این نکته نیز دقت کرد که جنبش اخوانالمسلمین در مصر با توجه به اینکه هماکنون در ساختار قدرت قرار گرفته است، باید قبل از هر چیز به فکر منافع ملی مصریان باشد. بنابراین برای اینکه بتواند از منافع مردم فلسطین به طور همزمان دفاع کند باید، منافع آنان را با منافع مردم مصر چنان پیوند بخورد و عجین شود که دفاع از حقوق مردم فلسطین، دفاع از حقوق و منافع ملی مصر قلمداد شود.
به نظر میرسد که جریانهایی در صدد هستند تا این پیوند بین مصر و فلسطین شکل نگیرید؟!
توجه بفرمایید در همین حرکت اخیر در صحرای سینا، ابتدا برخی رسانههای بینالمللی آن را به فلسطینیان تندرو نسبت داده بودند. همین امر باعث چالشی کوتاه بین اخوان المسلمین مصر و جنیش حماس در غزه شد ولی به زودی مشخص شد که اقدام توسط تروریستهای مصری به نام « لشکر اسلام» صورت پذیرفته و گروه فلسطینی آقای «دحلان» و بازماندگاه رژیم سابق در مصر و از جمله آقای «احمد شفیق» در این توطئه دستهایی داشتهاند. خوب این موضوع خیلی چیزها را واضح میکند.
این نامها، نامهای شناخته شدهای هستند. هم برای فلسطینیان و هم برای مصریها...
انقلابهای اخیر منطقه در لیبی و مصر و تونس، چه تاثیری بر سیاستهای تهاجمی رژیم صهیونیستی در منطقه خواهد داشت؟ اسراییل منزوی تر خواهد شد و یا زمینه دخالت و سلطهطلبی برایش گشودهتر خواهد شد؟
انقلاب در کشورهای عربی اگر از مسیر خود منحرف نشود و با اقتدار بتواند حاکمیت مردم را در کشورهایشان، برقرار نماید و با ایجاد استقلال و دموکراسی، مانع قدرت گرفتن نیروهای نظامی و نیروهای تندرو بشود، در آن صورت منافع رژیم اسراییل به خطر خواهد افتاد. چرا که گروههای پیش گفته با حرکتهای افراطی و تندروانه خود زمینه لازم را برای بازگشت دیکتاتوریها ایجاد کرده و در زمینه بینالمللی با رفتارهای نسنجیده خود، زمینه را برای مظلوم نمایی برای رژیم اسراییل آماده مینمایند.
تصمیم به باز کردن گذرگاه رفح با استقبال حماس روبرو شده است. بازخوردهای این عمل در میان جامعه مصر چگونه بوده است؟
باز کردن مسیر رفح محدود به اجازه عبور کامیونهایی است که حامل مواد بهداشتی و دارویی و غذایی هستند. بنابراین مرز اصلی رفح بین فلسطینیان ساکن در غزه و مردم مصر بسته است و این باز شده مرز تنها محدود به همین مواردی هست که ذکر شد. با این حال همین موضوع هم کمک بزرگی برای مردم سختی کشیده غزه خواهد بود. با این حال مردم غزه منتظر این هستند که مرز بین دو ملت به طور کامل باز شود. این مرز در واقع تنها راه ارتباطی مردم غزه با جهان آزاد است.
حادثه اخیر «سینا» و در کنار آن باز شدن محدود «رفح»، این پیام را برای حماس داشت که تا میان خود و اسلامگرایان تندرو، مرزبندی مشخصی ایجاد کنند و تا آنان نتوانند با سوء استفاده از موقعیت حماس، به اسلامگرایان مصری ضربه بزنند.
مصریها اکنون تلاش دارند تا به این واقعیت برسند که جنبش حماس در فلسطین، خطری برای آنان نخواهد بود. در صورتی که چنین ذهنیتی حاکم شود، آینده روابط مصر و غزه، رو به صعود خواهد بود.