جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

محمدعلی سبحانی : آینده لیبی تاحدی تحت تاثیر خواست نیروهای خارجی خواهد بود

کد خبر: ۲۲۲۴۹
محمدعلی سبحانی : آینده لیبی تاحدی تحت تاثیر خواست نیروهای خارجی خواهد بود

لیبی کشوری است که در تاریخ خود هیچگاه شاهد چرخش قدرت از طریق اتکا به آرای مردمی نبوده است. فرآیند تغییر و چرخش قدرت در این کشور هیچگاه برخاسته از نظر و رای مردم نبوده و این مساله به دوران حکومت قذافی برنمی گردد. لیبی پیش از قذافی حکومتی پادشاهی داشت و پیش از آن نیز سال ها مستعمره ایتالیا بوده است. حالا پس از سقوط حکومت قذافی، انتخاباتی در جریان است که مردم لیبی برای اولین بار می توانند افرادی را انتخاب کنند که باید دولت جدید را تشکیل و قانون اساسی جدید را بنویسند. از آنجایی که در دوران حکومت قذافی هیچ حزبی فعالیت نداشت و تعصبات قومی قبیله یی جای هرگونه فعالیت حزبی را گرفته بود، این نگاه بخشی و قبیله یی می تواند به تهدیدی در لیبی تبدیل شود. تاثیر قوم و قبیله گرایی بر انتخابات لیبی و حضور احزاب نوپا در لیبی موضوعی است که خبرنگار شفقنا در گفت وگو با دکتر محمدعلی سبحانی، سفیر سابق ایران در سوریه و لبنان به بحث گذاشته است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، محمدعلی سبحانی، سفیر سابق ایران در لبنان در گفت وگو با شفقنا، با اشاره به برگزاری انتخابات در لیبی اظهار کرد: با توجه به اخبار و گزارش های رسیده به نظر می رسد این انتخابات در داخل و خارج لیبی مورد توجه قرار گرفته است. در این میان نیز گروه هایی هستند که به این انتخابات اعتراض دارند. این گروه به سهمیه جغرافیایی که برای شرق این کشور در نظر گرفته شده است، معترض هستند.

او با اشاره به مساله نحوه شکل گیری قدرت اظهار کرد: مساله جامعه لیبی چه در زمان قذافی و چه بعد از قذافی، چگونگی شکل گیری قدرت است. باید توجه داشت که حکومت دیکتاتوری سخت و سنگین قذافی در لیبی با تکیه بر مسایل قومی و قبیله یی ایجاد شد. در لیبی تعداد زیادی قبیله زندگی می کنند که در دوره قذافی، خودشان را به مرکز قدرت متصل می کردند و به نوعی در قدرت و ثروت قذافی شریک می شدند. طبیعی است که در این میان قبایل برای در اختیار گرفتن سهم بیشتر درون خود رقابت هایی داشتند.

سبحانی در ادامه گفت: این یک واقعیت تلخی است که در بسیاری از جوامع خاورمیانه وجود دارد که البته در لیبی این مساله به شکل سنتی تر و عقب افتاده تری نسبت به سایر کشور ها خصوصا در دوره قذافی مشاهده می شود.

این کارشناس مسایل بین الملل در ادامه با اشاره به گذشت یک سال از سقوط حکومت قذافی و شکل گیری تحولات در این کشور گفت: اکنون پس از گذشت بیش از یک سال از سقوط حکومت قذافی ما شاهد اشکالی از نهادسازی، تاسیس احزاب جدید و تولد نهادهای مدنی در جامعه سیاسی لیبی هستیم اما این تحولات برای اینکه ما بگوییم جامعه لیبی دچار تحول اساسی شده است کافی و قانع کننده نیست زیرا باید فهم و درک از قبیله گرایی و قوم گرایی در لیبی متحول شود.

او ادامه داد: یکی از مسایل پیش رو در آینده نظام سیاسی لیبی، قبیله گرایی و توقعات قبایل مختلف از نظام جدید است. بعید به نظر می رسد در زمانی کوتاه ما شاهد فاصله گرفتن افراد از قبیله و گرایش آنها به سمت احزاب و سازماندهی حزبی باشیم. این مساله - یعنی عضویت افراد قبیله در احزاب، مساله ای ست که هدف دموکراسی و احزاب در لیبی معرفی می شود.

سفیر سابق ایران در سوریه گفت: تشکیل کنگره ملی لیبی بسیار مهم است. این کنگره هم وظیفه تشکیل دولت را دارد و جنبه قانونی به حاکمیت می دهد و هم اینکه افرادی را تعیین می کند تا قانون اساسی جدیدی را برای لیبی بنویسند که نقش قانون اساسی جدید در آینده لیبی بسیار مهم و تاثیر گذار است. ما امیدواریم در لیبی بعد قذافی شاهد کاهش نقش نظام قبیله ای در جامعه سیاسی باشیم اما از نظر بنده کاهش نقش قبیله یی نیازمند رفع ذهنیت قبیله یی است که رسیدن به این هدف نیاز به زمان بیشتری دارد.

او در ادامه به روند شکل گیری احزاب در لیبی اشاره و اظهار کرد: یکی از نقاط ضعف جامعه لیبی که موجب رشد قبیله گرایی در این کشور شده، این است که در نظام قذافی هیچ حزبی وجود نداشته است؛ حتی احزاب طرفدار حکومت نیز در نظام سیاسی قذافی جایی نداشتند. اساسا قذافی هرگونه تحزب و حزب گرایی را خیانت به کشور می دانست در همین رابطه نیز شعاری را سر می داد مبنی بر اینکه "تحزب خیانت است". بر همین اساس هر فردی گرایش به تحزب و افکار تشکیلاتی داشت، او را سرکوب و زندانی می کرد لذا بلافاصله بعد از سقوط قذافی ما شاهد به وجود آمدن یک خلا بسیار بزرگ در قدرت بودیم. به خاطر وجود این خلاء بزرگ در نظام سیاسی لیبی و عدم فعالیت احزاب، اختلافات و درگیری هایی به وجود آمد و باعث نگرانی هایی در این کشور شد، حتی در این مدت ما به طور مکرر شاهد به تعویق افتادن تاریخ برگزاری انتخابات کنگره ملی بودیم.

سبحانی بیان کرد: در این یک سال و چند ماه گذشته پس از سقوط قذافی، تلاش هایی بسیار صورت گرفت که همین گروه ها و قبیله ها به احزاب تبدیل شوند. اکنون پس از سقوط قذافی احزابی در لیبی شکل گرفته و تاسیس شده اند. احزابی که در میان آنها هم لیبرال ها و سکولار ها حضور دارند هم اسلام گراهایی که خودشان را ملزم به رعایت قواعد دموکراتیک می دانند.

این کارشناس مسایل بین الملل در ادامه سخنان خود به اشاره به جمعیت مسلمان لیبی، احتمال رشد اسلام گرایی در لیبی را قوی دانست و گفت : باید توجه داشت لیبی جمعیتی 100 درصد مسلمان دارد و با توجه روابط قبیله و گرایش های قومی که وجود دارد، اسلام عاطفی و احساسی در این کشور حاکم است. در واقع احساسات اسلامی نسبت به معلومات اسلامی، در سطح گسترده جامعه لیبی بیشتر به چشم می خورد. به همین دلیل ما در آینده حتما شاهد نقش آفرینی احزاب اسلام گرا خواهیم بود اما چون اطلاعات دقیقی از جامعه و عملکرد احزاب سیاسی وجود ندارد و به دلیل فضای بسته جامعه در زمان قذافی و به دلیل عدم وجود مطبوعات آزاد، نهاد های مدنی و... نمی توان مانند سایر کشورهای چون مصر و تونس، میزان محبوبیت احزاب اسلامگرا در جامعه لیبی را پیش بینی و تجزیه و تحلیل کرد.

او ادامه داد: باید کمی منتظر ماند و عملکرد نیروهای قبیله یی، لیبرال و سکولار و اسلامگرا را تجزیه تحلیل کرد. از سوی دیگر باید توجه داشت که لیبی توسط کمک های نظامی خارجی توانسته سرهنگ قذافی را سرنگون کند و شرایط آینده لیبی تا حدودی تحت تاثیر نیات و خواست این نیروهای خارجی خواهد بود. به نظر بنده ترکیبی از 3 گروه و جریان سیاسی یعنی قبیله گراها، نیروهای فعال لیبرال و ملی و اسلامگراها می توانند آینده سیاسی در لیبی را ترسیم کنند.

انتهای پیام

دیدگاه شما