اولین انتخابات پارلمانی در لیبی پس از حدود نیم قرن دیکتاتوری رژیم قذافی از امروز برای لیبیاییهای مقیم خارج آغاز میشود و به مدت پنج روز به طول خواهد انجامید. این انتخابات تا پنج روز در خارج از کشور ادامه دارد و زمان آن به انتخابات داخل لیبی که هفتم جولای (شنبه آینده) است، ملحق میشود. پارلمان آتی اولین قدرت قانونگذار منتخب در لیبی از زمان تاسیس دولت لیبی جدید است.
به گزارشپایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، انتخابات در لیبی هفتم ماه ژوئن آغاز میشود و بیش از 2.8 میلیون نفر برای شرکت در این انتخابات ثبتنام کردهاند که 80 درصد کل واجدین شرایط را شامل میشوند. مبارزات انتخاباتی نامزدها نیز در شرایطی جریان دارد که موجی از خشونتها در مناطق مختلف لیبی به راه افتاده است که بنا بر اعلام دولت لیبی تاکنون بیش از 150 کشته و 500 زخمی برجای گذاشته است. پارلمان آتی لیبی که مجلس موسسان این کشور نیز نامیده میشود در کنار وظیفه قانونگذاری که از شورای انتقالی لیبی تحویل خواهد گرفت، مسئولیت تدوین قانون اساسی و تشکیل دولت جدید را برعهده دارد و در اولین جلسه پارلمان پس از تشکیل، شورای انتقالی منحل خواهد شد.
سایت دیپلماسی ایرانی نخستین تمرین دموکراسی در لیبی و تبعات آن را در گفت و گو با سید جعفر قنادباشی، تحلیلگر مسائل خاورمیانه و شمال افریقا بررسی کرده است:
لیبی تا چه حد به ثبات لازم برای برگزاری انتخابات رسیده است؟
بخشهایی از لیبی به خصوص قسمت جنوب شرقی و نیز بخشی از شهرهای غربی هنوز ناآرام است. گروههای انقلابی علیرغم تلاش شورای انتقالی هم چنان مسلح هستند و هنوز خلع سلاح نشدهاند. شورای انتقالی فعالیتهای این گروهها را شورش میداند اما هنوز نیروی انتظامی منظم و قابل قبولی که بتواند به طور برنامهریزی شده امنیت در لیبی را تامین کند، وجود ندارد. در حالی که خنثی کردن این شورشها و آرامش کشور نیازمند یک نیروی نظامی منظم و آموزش دیده است.
با این حال به نظر میرسد با توجه به جذابیتهایی که انتخابات برای مردم لیبی دارد و استقبال شهرهای بزرگ از روند انتخابات، مردم مشتاق هستند که انتخابات برگزار شود. نزدیک به سه هزار نامزد برای دویست کرسی ثبت نام کردهاند. نشانههایی از موفقیت مردم برای برگزاری انتخابات دیده میشود، البته احتمال به تعویق افتادن انتخابات وجود دارد.
وظایف تعیین شده برای پارلمان چیست؟
مجلسی که مردم انتخاب میکنند، مجلس موسسان است. ولیکن این مجلس به نوعی مرکزیت ضربان قلب انقلاب را نیز خواهد داشت. یعنی اگر مجلسی با دویست نفر برای تدوین قانون اساسی تشکیل شود، قاعدتا مرکز توجهات خواهد بود و مردم توقعات زیادی از این مجلس خواهند داشت. با این حال در شرایط کنونی وظیفه این مجلس تدوین قانون اساسی است.
جریاناتی که در حال حاضر در حال فعالیت برای به دست آوردن این کرسیها هستند شناخته شده هستند؟
گروههای زیادی در لیبی حضور دارند. حدود 28 گروه در صحنه سیاسی لیبی حضور دارند. عناوینی مانند جبهه ملی، جبهه اسلامی لیبی، انجمن وطنی لیبی، جنبش دانشجویی، جنبش پزشکی و اخوانیها، القاعده و سلفیها ... از جمله گروههای فعال در لیبی هستند. اما فهرست مشخصی در دست نیست، اما میتوان جریانات را در لیبی دستهبندی کرد. یک جریان دنباله روی تاریخ گذشته لیبی هستند و خود را پیرو عمرو مختار میدانند،این جریان بسیار قوی است. پرچمی که لیبی بعد از انقلاب دارد، پرچم عمرو مختار و گروه سنوسیه در لیبی بوده است. این گروه خود شاخههای مختلفی در شهرهای مختلف دارد. جریان چپ بیشتر شامل تحصیل کردگان غرب است. گروههای لیبرال بعد از انقلاب از خارج از لیبی به داخل این کشور وارد شدند. اینها به دنبال سکولاریسم هستند و تفکرات کاملا غیرمذهبی دارند. اینها بسیار محدود هستند و جذابیت چندانی برای مردم لیبی ندارند. البته بیشتر شورای ملی انتقالی لیبی از این افراد تشکیل شده است.
ظاهرا نسبت به ناعادلانه بودن توزیع کرسیهای مجلس موسسان در مناطق شرقی اعتراض هایی وجود دارد. توزیع کرسیها به صورت منطقهای صورت گرفته است؟
لیبی به سه منطقه بزرگ بر اساس تقسیمات قبلی تقسیم کردهاند. یک قسمت تریپولی یا همان طرابلس است که در غرب لیبی است. یک قسمت فزان است که در جنوب لیبی قرار دارد و قسمت دیگر سیرنائیک یا بنغازی است که در شرق لیبی است. این قسمت بیش از همه مدعی است که سهم کمتری نسبت به مناطق دیگر دارد. برخی از شهرهای شمالی هم به این شهر اضافه میشود. اینها معتقدند که تقسیم کرسیها ناعادلانه بوده است. اما اگر به جمعیت لیبی نگاه کنیم میبینیم که طرابلس حدود 2.5 میلیون نفر از 6.5 میلیون جمعیت لیبی را در خود جای داده است. البته بخشی از این جمعیت مهاجر بودهاند. بنغازی زمانی مرکز نیروهای سنوسی بوده و در زمان انقلاب نیز نقش مهمی بازی کرد. بنابراین سنوسیها معتقدند که این تقسیمبندی و این میزان از کرسی های مجلس موسسان عادلانه نیست.
شما اشارهای به حضور نیروهای سنوسی در منطقه شرقی لیبی داشتید. الان این اعتراضات مورد حمایت جریان سیاسی خاصی هست؟
این اعتراضات را بیشتر دانشجویان و گروههای محلی سامان دادهاند. البته نیروهای سلفی و اخوان نیز در این منطقه فعال هستند اما بیشتر قشر دانشگاهی و طبقه تحصیل کرده این بخش هستند که اعتراضات را سازماندهی میکنند.
به نظر شما روند این انتخابات چگونه پیش خواهد رفت؟
به نظر بنده احتمال این که انتخابات به تعویق افتد وجود دارد اما با توجه به تبلیغات صورت گرفته و نشانههایی که از داخل لیبی دیده میشود مانند تعداد نامزدها و ... به نظر میرسد انتخابات برگزار خواهد شد. اما به این دلیل که تا کنون در لیبی انتخاباتی صورت نگرفته و ساختار سیاسی خاصی در لیبی حاکم نیست، احتمالا این انتخابات با افت و خیزهای فراوانی مواجه خواهد بود.
در جمعبندی نکتهای لازم میدانید که اضافه بفرمایید؟
نکتهای که میتواند به مردم لیبی کمک کند، روند تحولات در تونس و مصر است. انتخابات مصر و موفق بودن این انتخابات و نیز روند سیاسی در تونس، طبیعتا این احساس را در مردم لیبی ایجاد میکند که آنها نیز نباید از قافله عقب بمانند و عدم وجود مجلس موسسان در واقع نشانه عقبماندگی آنها از روند سیاسی است. مسئله دیگری که مردم لیبی از آن رنج میبرند، امور روزمره، مسائل معیشتی و امنیتی و شغلی است. مردم معتقدند این مسئله باید حل شود و در حال حاضر تنها پاسخ جدی به همه مطالبات تشکیل مجلس موسسان است. بنابراین تمایل برای تشکیل مجلس موسسان تقویت شده است. اما آن چه ممکن است مانع این انتخابات شود یکی نگرانی از وابستگیهای شورای ملی انتقالی به غرب است و دیگری کم کاری این شورا. شورای ملی انتقالی در صحنه رسیدگی به امور مردم کم کاری کرده است. لذا مردم نمیتوانند نسبت به انتخاباتی که قرار است این شورا برگزار کند، خوشبین باشند.