کریستین ساینس مانیتور نوشت: یکی از شب های سه هفته پیش در تونس، مردی جوان به نام ردوان و چندین تن از دوستانش سوار خودروی خود شدند و به سمت یک نمایشگاه هنری حرکت کردند تا نقاشی های آن را بسوزانند. وی گفت: ما شنیده بودیم که نقاشی ها به اسلام توهین می کنند. زمانی که رسیدیم، جمعیتی بیرون از نمایشگاه به همراه تعداد زیادی پلیس حضور داشتند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به نقل از شفقنا، در آن زمان، نمایشگاه توسط سلفی هایی مانند ردوان از بین رفته بود. این مساله موجب بروز چندین روز شورش در تونس و دیگر شهرها شد. با وجود اینکه برخی از شورشیان سلفی بودند اما اکثر آنها جوان، محروم و خشمگین بودند.
این رخداد، آخرین سری از مجموعه ای از اعتراضات، شورش ها و اعتصابات کارگری از زمان برکناری زین العابدین بن علی در سال گذشته توسط تونسی ها بود.
این ناآرامی ها نشان دهنده خطر یک مشکل کهنه است: مشکل مزمن اقتصادی که رهبران تونس می ترسند، دموکراسی نوظهور این کشور را به خطر بیندازد.
کشورهایی مانند لیبی و مصر هم که بهار عربی را تجربه کرده اند با مشکلی مشابه مواجه هستند. در این سه کشور، بیکاری جوانان، فساد، شکاف بین ثروتمندان و دیگر اقشار جامعه و محرومیت به قیام هایی که منجر به سرنگونی دیکتاتورها شد دامن زد و کمک کرد.
آن رهبران هم اکنون رفته اند اما مشکلات اقتصادی که منجر به سقوط آنان شد همچنان وجود دارد.
ویلیام لارنس تحلیلگر ارشد شمال آفریقا در "گروه بحران بین المللی" (سازمانی غیر دولتی در بروکسل) گفت: ما پیش بینی وقوع انقلابی دیگر را در این سه کشور نمی کنیم، اما ترکیبی از روند بد اقتصادی و روند سیاسی ضعیف می تواند بحران مشروعیت را در هر یک از این کشورها خلق کند.
نان کجاست؟
اوایل ماه جاری، «منصف المرزوقی» رییس جمهور تونس در مصاحبه ای با رادیو ملی آمریکا گفت که او نگران است که نارضایتی اقتصادی به ایجاد "انقلاب در درون یک انقلاب" منجر شود.
رهبران صبوری مردم در حالی که دولت سعی در حفظ نظم و آغاز اصلاحات دارد را خواستار شده اند.
در همین حال، مصر وارد برزخی سیاسی شده است که بسیاری نگرانند، با وارونه شدن دستاورهای قیام شان مواجه شوند. شورای نظامی حاکم بر مصر پارلمان تحت تسلط اخوان المسلمین را منحل کرد و اختیارات محمد مرسی رییس جمهور جدید را محدود کرده است.
هر طرفی که در این منازعه پیروز میدان باشد، باید با نرخ بیکاری بالا و خشم ناشی از منافع اقتصادی ارتش مقابله کند.
در لیبی، شبه نظامیانی که سال گذشته با یکدیگر متحد شدند تا قذافی را سرنگون کنند، مشغول مشاجره و جر و بحث و گاهی از نوع خشونت آمیزش شده اند.
دولت موقت منصوب از سوی شورای انتقالی ملی در تلاش برای حفظ آرامش در کشور است. این در حالی است که مشکلات اقتصادی از زیرساخت های ضعیف گرفته تا بیکاری جوانان باعث بروز مشکل می شود.
جان همیلتون یکی از نویسندگان مجله انرژی آفریقا و مدیر "کراس بورد اینفورمیشن"، یک شرکت ارزیابی ریسک گفت: آینده این جونانان لیبیایی چیست؟ در حال حاضر، به نظر می آید که بسیاری از آنها به یک گروه شبه نظامی ملحق شوند.
در تئوری، رهبران با اختیارات مشخصی، ممکن است که از ثروت نفت لیبی برای توسعه و ایجاد شغل استفاده کنند. این اقدام می تواند انتخابات پارلمانی در 7 جولای را به رویدادی برد و باخت گونه تبدیل کند. همیلتون گفت: شورای انتقالی لیبی و قوه مجریه به خود به عنوان دارنده بیشترین قدرت و اختیار در کشور نگاه نمی کنند. به همین دلیل است که تمام تصمیمات استراتژیک تا پس از انتخابات به تعویق افتاده است.
جوانان ابزار هستند
تونس در حالی که نسبت به مصر و لیبی باثبات تر است اما از نظر پولی در مضیقه است. اقتصاد این کشور به طور عمده وابسته به گردشگری، کشاورزی و تولید است. در زمان بن علی، روکش و لایه ای از رفاه در شهرهای ساحلی غفلت از دیگر قسمت های کشور را پنهان کرده بود.
نشانه ای از بروز شورش در سال 2008 در منطقه ی معدنی "گفسا" به وجود آمد. کارگران به دلیل شیوه های فاسد استخدام توسط شرکت دولتی «فسفات» شورش کردند. دو سال بعد، خودسوزی «محمد بوعزیزی» سبزی فروش تونسی باعث قیامی شد که بن علی را به پایین کشید.
انقلاب، هم آزادی و هم آشفتگی را به ارمغان آورد. رشد اقتصادی سال گذشته تونس به سطح پایینی رسید و درآمد گردشگری یک سوم کاهش یافت و بسیاری شرکت های خارجی کشور را ترک کردند.
در حالی که سرمایه گذاری خارجی در چنین زمانی در سال گذشته به 42.9 درصد رسیده بود اما امروز در مناطق روستایی که بیکاری و بروز خشونت جدی است، سرمایه گذاری کلی به 20.1 درصد رسیده است.
در همین حال، سقوط بن علی، تنش های فرهنگی که می تواند با ترکیب شدن با نارضایتی اقتصادی موجب بروز خشونت شود، ظاهر شده است.
آخرین نمونه ی آن در روز 10 ژوئن اتفاق افتاد. در این روز، سلفی ها به نمایشگاه هنری در «لا مارسا» حومه شهر که شامل تصاویری بود که آنها توهین کننده به اسلام می دانستند، حمله کردند.
برخی از آثار در این نمایشگاه حاوی کاریکاتورهایی در خصوص مکه و مسلمانان بوده است.
ردوان که اهل منطقه ی کارگری الکرم است گفت: به طور معمول، ما از راه مسالمت آمیز مردم را به اسلام دعوت می کنیم اما اهانت به خدا و پیامبر؟ آن خط قرمز ماست.
او و دوستانش قادر به ورود به نمایشگاه نبودند و به همین دلیل به خانه هایشان بازگشتند. در آن زمان، وضعیت در منطقه الکرم از کنترل خارج شده بود و صدها نفر از جوانان به خیابان ها آمده بودند.
«زید جزیری» عکاس 26 ساله ی اهل الکرم که شاهد این شورشگران بود گفت: سلفی ها به سمت نمایشگاه هنری می رفتند. بقیه هم از این آشفتگی سوءاستفاده می کردند.
وی افزود: این جمعیت به پلیس که گاز اشک آور شلیک می کرد، سنگ پرتاب کردند.
شب بعدی، جوانان در الکرم، لاستیک هایی را به منظور مقابله با حکومت نظامی به آتش کشاندند و مجددا با پلیس درگیر شدند. نه جزیری و نه ردوان در این خشونت ها شرکت نداشتند.
جزیری تصریح کرد: بسیاری از مردم در الکرم شغل ندارند. سال های زیاد آنها از زبان بن علی در خصوص دستاورده ها شنیدند اما چیزی ندیدند. آنها دیگر نمی توانند برای کار کردن منتظر بمانند.
مسوولان می گویند که این گروه از شورشیان در سراسر کشور ایستگاه های پلیس و چندین دفتر بزرگترین اتحادیه تجاری تونس را آتش زدند. بیش از 160 نفر دستگیر شدند و 12 نفر زخمی شدند و البته یک مرد هم کشته شد.
گروه های سلفی و حزب النهضه که دولت را رهبری می کنند خواستار راهپیمایی در روز جمعه 15 ژوئن شدند که وزارت کشور هرگونه تظاهرات در این روز را ممنوع اعلام کرد. این حرکات مانند یک مرغ بازی بود که توسط وزارت کشور تعطیل شد.
لارنس عضو "گروه بحران بین المللی" گفت: در نهایت بهترین امید برای ثبات در شمال آفریقا در گرو جوانانش است.
وی ادامه داد: میلیون ها جوان تحصیلکرده و بیکار که به دنبال انجام دادن فعالیتی هستند در این منطقه از جهان وجود دارد. اگر آنها بسیج می شدند، کارآفرینی اقتصادی و اجتماعی شان می توانست طیف وسیعی از مشکلات اجتماعی را حل کند.
این ایده برای ردوان خیلی مهم است. او خسته، بیکار و مشروب خور بود اما سرانجام در اواخر سال 2010 به اسلام گروید.
امروز، او با وجود اینکه مدرک تحصیلی «آی تی» دارد، همچنان بیکار است.
وی گفت: من همیشه دین خواهم داشت اما آنچه هنوز به دنبال آن هستیم یک شغل است.