بعد از درگیریهای 10روز اخیر میان نظامیان مصری و مردم این کشور که منجر به استعفای دولت عصام شرف و روی کار آمدن یکیدیگر از نخستوزیران سابق دوران مبارک از سوی نظامیان شد، از صبح روز دوشنبه مردم به پای صندوقهای رأی رفتند تا نمایندگان خود را برای مجلس شعب که تعداد آنها 498نفر است، برگزینند. این درگیریها باعث تنش و شکاف میان مردم و نظامیان و نیز گروههای مختلف شد و بیش از 42 کشته و 3500 زخمی برجای گذاشت. شاید دستاورد درگیریهای یادشده روشدن منویات نظامیان حاکم و استعفای دولت تحت حمایت ایشان باشد. این درگیریها نظامیان را وادار کرد که برای حفظ ظاهر هم که شده با دو نفر از ملیون مصر، یعنی عمرو موسی و البرادعی وارد گفتوگو شوند. همچنین برخی از نیروهای اپوزیسیون مصری خبر از شورای مشورتی میدهند که قرار است این شورا تا زمان انتقال قدرت از سوی نظامیان بر عملکرد آنها نظارت داشته باشد. ظاهرا اعضای این شورا از میان افراد سرشناس احزاب مختلف مصری انتخاب شده و نظامیان هم برای خروج از بنبست با آن موافقت کردهاند! این انتخابات در حالی برگزار میشود که احتمال انتخاب نمایندگان زن در آن پایین است. از سوی دیگر به هیچ
ناظر بینالمللی اجازه داده نشده که بر انتخابات نظارت کند. دیگر اینکه تا شب قبل از انتخابات شهر قاهره حالت متشنجی داشت و برخی از گروههای مردم دچار تردید شده بودند که آیا در انتخابات شرکت کنند یا خیر؟ با وجود این انتخابات در ساعت مقرر شروع شد و طرفه اینکه با استقبال گسترده مردمی مواجه شد و صفهای طویلی در کنار مراکز انتخاباتی برای شرکت در انتخابات به وجود آمد. تنها خبر خشنی که تا این لحظه از مصر گزارش شده، انفجار لوله انتقال گاز به اسراییل و اردن در نزدیکی شهر العریش است که برای نهمین بار از زمان سرنگونی مبارک منفجر میشود. پیشبینی میشود در این انتخابات اسلامگرایان بهویژه اخوانالمسلمین بیشترین آرا را به خود اختصاص دهند، زیرا در درگیریهای اخیر شرکت نکردند و از این فرصت برای تبلیغات و ساماندهی صفوف خود استفاده بهینه کردند. در مقابل، جوانان انقلابی که بعد از سقوط حکومت مبارک، همواره در صف اول مبارزه با نظامیان حاکم بودند، طی این درگیریها صدمات زیادی متحمل شدند. لازم به ذکر است از زمان استعفای مبارک تاکنون هزاراننفر از آنها در دادگاههای نظامی محاکمه و به حبسهای طولانی مدت محکوم شدهاند. دیگر احزاب
بعید است بتوانند نیروهای زیادی به مجلس بفرستند، زیرا بر اساس قانون انتخابات نیمی از کرسیها در اختیار کارگران و کشاورزان قرار خواهد گرفت. به هر تقدیر این انتخابات تا حد زیادی آینده مصر را رقم خواهد زد. اگرچه برگزاری انتخابات در شرایط فعلی به نفع نظامیان است تا از تیررس خشم مردم خارج شوند. اما در عین حال قدمی به جلو برای دموکراتیزه کردن حکومت در مصر به حساب میآید، به ویژه اگر نمایندگان زبدهای انتخاب شوند که تجلی تمامی گروههای مصری باشند. البته از هماکنون چند نکته را میتوان پیشبینی کرد، نخست آنکه به دلیل برگزاری انتخابات در این شرایط افراد و احزابی نتیجه آن را مطلوب ندانند. دوم اینکه نظامیان بسیار طالب هستند تا به جای تضاد میان مردم و نظامیان، اختلاف در بین خود مردم باشد تا آنها فرصت لازم را برای برنامهریزی یا حداقل مهره چینی در نظام آینده داشته باشند و نیز با اتکا به این اختلافات حضور خود را به عنوان حافظان امنیت توجیه کنند. قطعا تا مدتها بهانه برای مبارزه با نظامیان در مصر به اندازه کافی وجود دارد.
زیرا طی مدت 9 ماه گذشته، ایشان زخمهای عمیقی بر پیکر مردم، به ویژه جوانان انقلابی وارد کرده و بسیاری از آنها را به زندان افکندهاند، اگرچه این اقدام به مثابه شمشیر دو دمی میماند، زیرا به همان میزان اعتبار نظامیان را در بین مردم زیر سوال برده است و قطعا در انتخابات ریاستجمهوری آینده هیچ نظامی مصری نخواهد توانست از طریق صندوقهای رأی قدرت را به دست بگیرد و این یکی از دستاوردهای مبارزات اخیر مردم مصر است.طبیعی است که مردم مصر پس از یکسال که از سرنگونی مبارک میگذرد و تا اندازهای طعم آزادی را چشیدهاند، انتظارات و مطالبات ایشان بالا رفته است. در تظاهرات اخیر آنان به مسایلی اعتراض میکردند که آن را اهانت به شخصیت مصریها مینامیدند و خواستار کرامت انسانی بودند که مشابه مفاد اعلامیه حقوق بشر غربی است. قطعا این مطالبات طرفدارانی دارد و روزبهروز هم بر تعداد آنها افزوده خواهد شد. این انتخابات اگر به این مطالبات پاسخ نگوید و به محدود کردن قدرت نظامیان نینجامد، باید منتظر اعتراضات گسترده مردمی بود، زیرا مردم مصر به موفقیت اعتراضات ایمان آوردهاند.
حجتالله جودکی ، پژوهشگر و کارشناس مسایل خاورمیانه