بهتزده به اطراف نگاه میکند، مخالفان مدام جابهجایش میکنند و شعار میدهند. فریاد میزنند: «او باید زنده بماند، زنده نگهش دارید.» بدنش را لخت رها کرده و پیراهن نظامیاش از روی شکم بالا رفته. دیگر به یک نظامی نمیماند. نیمی از صورتش آغشته به خون است. گویا نه میشنود نه میخواهد که بشنود. میداند چه برایش رقم خواهد خورد. دستی را که حلقه طلای زرد رنگی روی انگشت آن نقش بسته به صورت میکشد و دوباره سکوت میکند. اینجا سرت است. زادگاه و قتلگاه قذافی.
این تمام چیزی بود که در آخرین فیلم منتشر شده از سرهنگ قذافی به تصویر کشیده شده بود. به دنبال آن خبرها منتشر شد: پایان دیکتاتوری. معمر قذافی، دیکتاتور لیبی کشته شد. شورای انتقالی لیبی، مرگ سرهنگ را تایید کرد.
میگویند که قذافى در واپسین لحظات حیاتش دو هفت تیر، یک رادیو افام و یک ساعت مچى داشت که رنگ یکى از هفتتیرها طلایى بود و گفته شد که ممکن است جنسش از طلا باشد.
به گفته نیروهای شورای ملی انتقالی، پس از آنکه کاروان خودروهای حامل قذافی و همراهان او هدف بمباران هوایی ناتو قرار گرفت، رهبر سابق لیبی در یک لوله سیمانی فاضلاب مخفی شد و نیروهای مخالف او را در همین محل یافتند و دستگیر کردند. فیلم منتشر شده هم پس از دستگیری گرفته شده است. وزیر دفاع فرانسه هم اعلام کرده است که جتهای جنگی این کشور صبح پنجشنبه کاروانی از ۸۰ خودرو را ردیابی کردند که قصد داشتند از شهر سرت خارج شوند. آنها این کاروان را «متوقف» کردند. به گفته ژرارد لونگه، نیروهای مخالف قذافی سپس خود به این کاروان حمله کرده و قذافی را بیرون کشیدند. یکی از مقامهای آمریکایی در مقابل، گفته است یک هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی راکتی به این کاروان شلیک کرده که در پی آن قذافی و مردان همراه او به درون یک کانال فاضلاب پناه بردند. سپس نیروهای شورای ملی انتقالی لیبی آنها را دستگیر کردند. ناتو دخالت در مرگ معمر قذافی را رد کرده است.
در فیلم خبری از مقاومت نبود و سرهنگ نسبتا سالم به نظر میرسید و تنها جراحت نه چندان جدی صورت او به چشم میخورد. با این حال شورایعالی انتقالی لیبی اعلام کرده که او در کشمکش و درگیری میان اعضای شورای انتقالی با هوادارانی که سعی در نجاتش داشتند، کشته شده است. عبدالحکیم بلحاج، رییس شورای نظامی شهر طرابلس میگوید که دیکتاتور سابق بر اثر شدت جراحات وارده در هنگام دستگیری، کشته شده است. با این حال گزارشهای پزشکی نشان میدهد سرهنگ پس از بازداشت توسط انقلابیون و با اصابت دو گلوله به شکم و سرش کشته شده است. در این میان خبرگزاری فرانسه به نقل از «محمود جبرییل» رییس دفتر اجرایی شورای ملی انتقالی لیبی در یک کنفرانس خبری در طرابلس گفت: «هنگامی که معمر قذافی را در شهر سرت پیدا کردیم وی در سلامتی کامل بهسر میبرد و سلاح در دست داشت.» او در ادامه افزود: «قذافی به طرف یک دستگاه خودرو شاسی بلند هدایت شد و زمانی که سوار بر خودرو شد درگیری شدیدی میان طرفداران او و انقلابیون رخ داد و قذافی از ناحیه سر مورد اصابت قرار گرفت.» جبرییل میگوید: «قذافی هنگامی که به بیمارستانی در شهر مصراته رسید نیز زنده بود.»
با این حال شورای ملی انتقالی گزارشهایی را که در آنها اشاره شده، سرهنگ قذافی توسط ماموران این شورا اعدام شده است را تکذیب میکند. این شورا حتی اجازه کالبدشکافی جسد دیکتاتور را هم صادر نکرده است.
برخی میگویند که مرگ سرهنگ از مشکلاتی که زنده ماندن او میتوانست به همراه آورد، جلوگیری کرد. محاکمه احتمالی معمر قذافی در لیبی میتوانست به صدور حکم اعدام برای او منجر شود در حالیکه بسیاری از نهادهای مدافع حقوقبشر در غرب چنین احکامی را مردود میدانند.
سرهنگ 27 آگوست ناپدید شد و حالا قرار است جسدش در مکان نامعلومی به خاک سپرده شود تا مزارش به زیارتگاه هواداران بدل نشود.
محمود جبرییل میگوید که با دادگاه بینالمللی لاهه ارتباط برقرار کرده است و دادگاه لاهه از این شورا خواهش کرده است از خاکسپاری جنازه معمر قذافی به منظور کالبدشکافی جنازه وی توسط یک گروه مستقل خودداری کند. گفته شده که نمونههایی از مو و بافتهای جسد قذافی گرفته شده که جای تردیدی در هویت او باقی نمیگذارد. محمود جبرییل گفته است: «فرقی نمیکند چه اتفاقی افتاده، مهم این است که او سربه نیست شد.»
شورای ملی انتقالی اکنون مرگ دو پسر قذافی، معتصم و سیفالاسلام را همراه پدرشان تایید کرده است. پیشتر اخبار جسته و گریختهای از دستگیری سیفالاسلام و سپس مجروح شدن او در حالیکه تصمیم داشته فرار کند، منتشر شده بود.
همچنین گفته میشود معتصم، پسردیگر قذافی پس از دیکتاتور به قتل رسیده اما هنوز جسد او تحویل پزشکی قانونی لیبی نشده است.
همزمان با انتشار کشته شدن خبر معمر و معتصم قذافی، در مورد دیگر پسر سرهنگ قذافی، یعنی سیفالاسلام خبرهای ضد و نقیضی منتشر شده است. برخی از خبرگزاریها به نقل از انقلابیون لیبی گفتهاند که او نیز هنگام درگیری به سرنوشت پدرش دچار و کشته شد. در حالی که برخی از خبرگزاریها از دستگیری او حکایت کردهاند. گفتهها حکایت از جانشینی سیفالاسلام قذافی دارد. برخی هم میگویند که سیف در ۲۰ اکتبر، همزمان با ورود مبارزان تحت امر شورای ملی انتقالی لیبی به شهر سرت، از این شهر گریخته است.
اما از دیگر سو تلاشها برای بازداشت «عبدالله السنوسی»، رییس سازمان اطلاعات رژیم مخلوع قذافی ادامه دارد. در این رابطه خبرهای ضد و نقیضی گفته میشود مبنی بر اینکه السنوسی احتمالا به نیجر فرار کرده است. «محمد بازوم»، وزیر خارجه نیجر میگوید که انگلیس و برخی کشورهای غربی اطلاعاتی را مطرح کردهاند مبنی بر اینکه «عبدالله السنوسی» از طریق مرزهای لیبی به شمال نیجر فرار کرده، اما به دلیل بافت جغرافیایی این منطقه تایید اطلاعات موجود بسیار دشوار است. اینترپل، نهم سپتامبر دستور بازداشت معمر قذافی و پسرش سیفالاسلام و نیز عبدالله السنوسی را به اتهام ارتکاب جنایات جنگی و ضد بشری صادر کرده بود.
اکنون لیبی بدون قذافی است و دیدهبان حقوقبشر میگوید عصر جدید پس از قذافی در لیبی باید عصر تمرکز بر حقوقبشر باشد. در فردای کشته شدن معمر قذافی، سازمان دیدهبان حقوقبشر در بیانیهای تاکید کرد که پایان ۴۲ سال حکومت معمر قذافی بر لیبی، فرصتی است تا دوران بلند نقض حقوقبشر نیز در این کشور پایان یابد.
سارا ـ لی ویستون، مسوول بخش خاورمیانه و شمال آفریقای دیدهبان حقوقبشر میگوید که پس از سالها خشونت، مقامات جدید لیبی میتوانند آنچه را قذافی در جهت حقوقبشر نادیده میگرفت، رعایت کنند. او افزود، مقامات شورای ملیگذار باید هرچه زودتر از هرگونه اقدام برای تخریب املاک قذافی در سرت و بنیولید جلوگیری کنند.
حالا شورای انتقالی لیبی اعلام کرده است که امروز طی مراسمی رسما پایان دوران قذافی و شروع دوران جدید در کشور لیبی را اعلام خواهد کرد و ناتو تصمیم به بررسی شرایط خروج از لیبی دارد.
جبرییل میگوید که قرار است طی یک ماه، دولت موقت جدیدی تشکیل شود.تشکیل دولت موقت، نخستین گام برای حرکت در مسیر یک لیبی جدید برای مردم این کشور است.شورای انتقالی اعلام کرده است که پس از گذشت این یک ماه،تصمیمات مهمتری پیش رو است.اینکه دولتی جدید بدون سرهنگ و پسرانش شکل گیرد.دولتی به دور از دیکتاتوری و در مسیر حرکت به سمت و سوی دموکراسی.
فرجام دیکتاتور
کد خبر:
۱۹۱۲۵