جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گقتگو با آمیتا پال، سردبیر اجرایی نشریه progressive

اسلام یعنی صلح

کد خبر: ۱۸۸۲۲
اسلام یعنی صلح
وقتی که جنبش های بدون خشونت خاورمیانه دیکتاتورهای مورد حمایت آمریکا نظیر روسای جمهور تونس و مصر را سرنگون کردند، آمیتا پال، سردبیر اجرایی نشریه progressive ، به این فکر افتاد که کتابی در رابطه با اسلام و خشونت پرهیزی بنویسد. او جنبش های مسلمانان را از فلسطین تا پاکستان، از کوزوو تا مالدیو و در نهایت بهار عرب را مورد بررسی قرار داده و در نهایت به این نتیجه رسیده است که خشونت پرهیزی مسلمان در جنبش های مقاومتی ریشه در تعالیم اسلام دارد. او که خود یک هندی است خشونت پرهیزی را در جنبش مقاومت گاندی در هند نیز مورد بررسی قرار داده است و این سخن را مطرح کرده است که گاندی هم تاحدودی از اسلام تاثیر پذیرفته است.نام کتاب او، «اسلام یعنی صلح»، بر گرفته از جمله ای است از گاندی رهبر استقلال هند از انگلیس.
***
چه چیزی باعث شد تا کتابی درباره اسلام و عدم خشونت بنویسید؟ شما نه مسلمان هستید و نه یک پژوهشگر دینی.
در ابتدا قصد نداشتم درباره اسلام کتابی بنویسم بلکه موضوع مورد نظرم «عدم خشونت» بود. یادم هست وقتی حادثه یازده سپتامبر رخ داد و آمریکا به افغانستان حمله کرد درباره فردی به نام «غفارخان» که یکی از پیروان منش گاندی محسوب می شد، چیزهایی شنیدم. قصد داشتم کتابی درباره او بنویسم. از طریق ارتباطاتی که داشتم توانستم با خانواده اش که در پیشاور پاکستان زندگی می کردند صحبت کنم. آنها در پیشاور یک حزب سیاسی داشتند. البته در منش سیاسی شان به رویه غفارخان عمل نمی کردند. البته چنین ادعایی دارند اما ادعایشان غلط است. با نوه غفارخان هم صحبت کردم. بعدها مقاله ای درباره غفارخان نوشتم و اینطور بود که به موضوع اسلام و عدم خشونت علاقه مند شدم
چه چیزی در غفارخان بود که موجب شد بیشتر درباره اش تحقیق کنید؟
غفارخان یک شخصیت بی نظیر بود. از دهه 20 میلادی تا دهه 40 میلادی او جنبشی 100 هزار نفری از پشتون ها را که به دنبال استقلال از انگلیس، اصلاحات اجتماعی، تساهل و مدارا مذهبی و حقوق زنان بودند را رهبری کرد.
غفارخان در جهان اسلام تا چه اندازه شناخته شده است؟
ای کاش بیشتر از این شناخته شده بود. البته برخی افراد پیدا شده اند که سعی کرده اند عقاید او را تبلیغ کنند. او 15 سال از 30 سال فعالیت سیاسی خود را در زندان گذراند. حتی دولت پاکستان غفارخان را از تاریخ رسمی اش پاک کرده است. اما در نواحی پشتون هنوز او را به عنوان یک پشتون ملی گرا می شناسند. نکته جالب توجه درباره غفارخان که موضوع کتاب من نیز هست این است که او پیش از آنکه از گاندی تاثیر بپذیرد از اسلام تاثیر پذیرفته بود.
با توجه به جوی که امروز علیه اسلام به راه افتاده است و اسلام هراسی را در همه می توان دید، فکر می کنید که اسلام واقعا دین عدم خشونت است؟
اگر در هر دینی غور کنید، می توانید مباحثی را درباره خشونت یا صلح بیابید. آنچه که اهمیت دارد این است که آیا فضا و شرایط برای پیگیری خواسته های مردم در کشورهای مسلمان بدون استفاده از خشونت وجود دارد یا خیر. من تلاش کرده ام در این کتاب نشان بدهم که در کشورهای اسلامی در مقیاس گسترده ای چنین فضایی موجود است.
چرا در آمریکا اسلام تا این اندازه بد فهمیده می شود و همه از آن با عنوان دین خشونت و عدم مدارا یاد می کنند؟
در ابتدا باید به این نکته واقعی اذعان کنیم که در برخی از کشورهای مسلمان خشونت وجود خارجی دارد. نکته اساسی اما این است که این خشونت ها که متاسفانه در برخی از کشورهای اسلامی دیده می شود از سوی غرب بزرگ نمایی می شوند. چراکه که غرب در هیچ دوره ای از تاریخ خود تا این اندازه اسلام را در مقابل خود ندیده بود. امروز اسلام به نوعی غرب را تهدید می کند و غرب با اسلام دچار چالش شده است. چالشی که غرب با اسلام دارد و خطری که غرب از سوی اسلام احساس می کند هرگز از سوی بودیسم و هندوئیسم احساس نمی کند. این روزها در دنیای مدرن، خشونتی که غربی ها سعی می کنند آن را به اسلام نسبت بدهند را تنها و تنها در قامت القاعده و طالبان تصویر می کنند. این در حالی است که ماه ها است که در کشورهای عربی جنبش های مردمی خشونت گریز به دنبال آرمان های خود هستند. اما همچنان کسی نمی گوید که اسلام دینی خشونت گریز است.
به اعتقاد شما بهار عرب این نگاه غلط درباره اسلام را تصحیح خواهد کرد؟
امروز جامعه آمریکایی کاملا از آنچه که در خاورمیانه در حال وقوع است باخبرند. آنها وقایع تونس و مصر را دنبال کرده اند. تصویری که آمریکایی ها درباره خاورمیانه در ذهن داشتند تغییر کرده است. اما فکر نمی کنم این تغییر کافی بوده باشد. هنوز هم فکر می کنم که اسلام هراسی به طرز گسترده ای در آمریکا رواج دارد.
کدام عوامل کمتر توجه شده در اسلام هستند که می توانند جنبش های خشونت گریز را شکل بدهند؟
بگذارید دو عامل اساسی را ذکر کنم. نخستین عامل صبر و استقامت و ایستادگی است. غفارخان همواره از صبر و استقامت محمد(ص) سخن می گفت از تحمل و شکیبایی اش در مواجه با خشونت ها و عدم انتقام جویی. این در حالی است که در غرب محمد(ص) را به عنوان مظهر خشونت می شناسند! انها نمی دانند که محمد(ص) 13 سال در مکه بود و در این سال ها هرگز در مقابل خشونتی و تحقیری که به او پیروانش تحمیل شده بود، انتقام جویی نکرد. 13 سال، زمان بسیار زیادی است.و اما عامل دوم اتحاد و همبستگی میان مسلمین است. مسلمین باید بدانند که جامعه اسلام یک کل واحد است. این اتحاد موجب می شود که هر مسلمانی نسبت به مسلمان دیگر احساس شفقت و همدردی داشته باشد و همین شفقت و همدردی جنبش های مقاومت خشونت پرهیز را شکل می دهد.
گاندی در هند در میان مسلمان رشد کرد. شما هم همینطور. ایده مبارزه خشونت پرهیز گاندی تا چه اندازه تحت تاثیر اسلام بود؟
گاندی از زمان جوانی با اسلام در ارتباط بود. در دوران بچگی دوستان مسلمان داشت. در افریقای جنوبی هم برای یک مسلمان کار می کرد. او در مبارزاتش در آفریقای جنوبی نیز دوستان مسلمانش را همراه خود داشت. وقتی هم که به هند برگشت باز هم مسلمانان او را همراهی کردند. غفارخان یکی از همین مسلمانان بود و بسیاری دیگر نیز بودند که من نام آنها را در کتابم ذکر کرده ام.
گاندی تعالیم بسیاری را از اسلام دریافت می کرد. او محمد (ص) را پیغمبری می دانست که در زمان خودش در مکه و مدینه پرهیزگاری و خداترسی را با عمل خلاقانه در هم آمیخته بود. او استقامت، تحمل و صبر مسلمانان را دوست داشت و همه اینها را در ماه رمضان متبلور می دید. و البته عنوان کتاب من نیز از گاندی گرفته شده است. او می گفت:«خوانده های من از قرآن مرا متقاعد کرده که اساس اسلام نه بر خشونت، که بر صلح خالص استوار شده است».

منبع: the progressive
انتهای پیام

دیدگاه شما