جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گفت وگو با طارق رمضان، اندیشمند مسلمان:

اسلام و غرب در هم پیچیده شده اند

کد خبر: ۱۸۵۳۹
اسلام و غرب در هم پیچیده شده اند
طارق رمضان، متولد ۲۶ اوت ۱۹۶۲، روشنفکر و اسلام‌شناس سوئیسی است. او استاد مطالعات اسلامی معاصر در دانشگاه آکسفورد است. وی هم‌چنین نوهٔ حسن البنا، بنیان‌گذار اخوان‌المسلمین است. طارق رمضان در مباحثه‌ها و مناظرات مربوط به اسلام در غرب و جهان نقشی فعال دارد. در آثارش بر قابلیت و اهمیت تطبیق فرهنگ اسلامی با ارزش‌های مدرن تأکید می‌کند و مشارکت مسلمانان را در جوامع دموکراتیک تشویق می‌کند. شاید بتوان گفت که رمضان یکی از برجسته ترین متفکران مسلمان در اروپا محسوب می شود. هفته‌نامهٔ تایم وی را در سال ۲۰۰۴ جزء صد تأثیرگذارترین شخصیت‌های جهانی شناخته است.
......
شما مقاله ای نوشته اید با عنوان« مانیفستی برای یک "ما" جدید» و در روزنامه ایندیپندنت آن را چاپ کرده اید. منظورتان از «ما» چه بود؟
امروزه ما در جوامعی کثرت گرا زندگی می کنیم. اما هنوز به طور واضح و شفاف مشخص نکرده ایم که یک جامعه کثرت گرا یعنی چه. در آغاز اصل بر این است که به جای اینکه درباره تفاوت هایمان صحبت کنیم، باید این نکته را پذیریم که این جوامع کثرت گرا هستند. چاره ای نداریم. امروزه غرب پر از جوامع کثرت گرا است. اسلام همانطور که متعلق به کشورهای مسلمان است، به غرب نیز تعلق دارد و هر کدام از ما درهر کجای دنیا که زندگی می کند، درچارچوب قوانین آن کشور زندگی می کند و اهدافی برای خود دارد. آن هدف این است که من مسلمان و شما غیرمسلمان باید در کنار هم تلاش کنیم. «ما» جدید که من از آن سخن می گویم به این معنا است.
این روزها اروپا دست به گریبان مشکلات زیادی است. کشورهایی نظیر یونان و اسپانیا با اعتراضات گسترده مردمی مواجه هستند. ابتدا بحران اقتصادی آغاز شد و سپس بحران های اجتماعی از راه رسید و بعد از آن این بحران های اجتماعیی تبدیل به نفرت و طرد خارجی ها شد. نظر شما چیست؟
شرایط در اروپا اصلا خوب نیست. سیاست هایی را از سوی احزاب دست راستی و پوپولیست ها در اروپا می بینیم که علیه مسلمانان است. چراکه مسلمانان در جوامع آنها حضوری پر رنگ دارند و بر فرهنگ و زندگیشان تاثیر گذاشته اند. من از لحاظ ملیتی سوئیسی هستم. اخیرا مردم سوئیس به قانون ممنوعیت ساخت مناره مساجد رای مثبت دادند. امروز هر نشانه آشکاری از اسلام در اروپا به عنوان خطر محسوب می شود. برقه و روسری برایشان خطر محسوب می شود. و احزاب سیاسی از این مسائل استفاده می کنند و سیاست هایشان را بر همین اساس پی ریزی می کنند. در عین حال آنچه که در پس این قضایا در حال رخ دادن است این است که هنوز مسلمانان وارد کشورهای غربی می شوند، خانواده تشکیل می دهند، کار می کنند و برای جامعه خود مفید هستند. مسلمانان باید به عنوان یک «ما» در جوامعی که در ان زندگی می کنند نقش بازی کنند. ما شهروند هستیم. اقلیت هم نیستیم.
به اعتقاد شما آیا اسلام هراسی حقیقتا در اروپا وجود دارد؟
بله. نژادپرستی علیه مسلمانان هم مسئله ای دیگر است. اگر زن مسلمانی روسری بر سر داشته باشد تحت فشار قرار می گیرد. اگر فردی نام اسلامی داشته باشد و یا ظاهرش شبیه یک فرد مسلمان باشد تحت فشار قرار می گیرد. هنوز برای مسلمانان به دست آوردن شغل و خرید خانه سخت است. مورد احترام قرار نمی گیرند و فضای مشنجی را تجربه می کنند. بنابراین معتقدم که اسلام هراسی وجود دارد. خیلی از غربی ها از مسلمانان می ترسند. البته به اعتقاد من مسلمانان باید به ترس آنها احترام گذاشته و با پاسخ دادن به سوال هایشان ترس آنها را از میان ببرند.
آیا به نظر شما گفتمان مهاجران مسلمان با اروپایی ها کفایت می کند تا اوضاع بهتر شود؟
من درمورد شهروندانی صحبت می کنم که با دولت هایشان سخن می گویند. معتقدم که در سطح محلی شرایط بهتر از آن چیزی است که ما می بینیم. در سطوح ملی نیز این گفتمان در کشورهایی نظیر هلند، فرانسه، سوئیس، آلمان و نروژ در جریان است. نمی گویم کافی است. باید باز هم بیشتر و گسترده تر شود. این روند روندی طولانی مدت است. بنابراین باید صبور باشیم و برای آینده و نسل های بعدی کار کنیم. ما شهروند هستیم و دوست داریم مورد احترام باشیم و برای آینده کشورمان کار و تلاش کنیم. این مشکلات هم با گذر زمان و برآمدن نسل های جدید رفته رفته حل خواهد شد.
با توجه به سوء تفاهم و حتی درگیری که میان اسلام و غرب وجود دارد، آیا می توان که این همان برخورد تمدن ها است؟
این برخورد تمدن ها نیست، بلکه برخورد ادراک ها است. مردم در هر دو طرف بر اساس ادراکی غلط به این دو مسئله می نگرند. با خود می گویند این غرب است و این اسلام است، پس اسلام اشتباه است و یا برعکس. در حالیکه خیلی چیزها در غرب وجود دارد که ریشه در اسلام دارد. و خیلی چیزها در اسلام هست که از غرب می آید. بنابراین این دو در هم پیچیده شده اند. من معتقدم که این ادراکی که می گوید که دو بلوک و دو ماهیت وجود دارند که با یکدیگر در تضاد و کشمکش هستند، غلط است. اینها همه بیشتر ریشه در ادراکات غلط ما دارد تا مشکلاتی در عالم خارج وجود دارد.
آیا گفت وگوی تمدن ها می تواند در بدست آوردن درک متقابل کمکی کند؟
همیشه وقتی می خواهید گفت وگویی را آغاز کنید باید زمینه ای برای آن ایجاد کنید. نخستین مسئله این است که در حالیکه ما اینجا از برخورد تمدن ها حرف می زنیم، مردم آن بیرون از گفت وگو و اتحاد تمدن ها سخن می گویند. اما باید به یاد داشته باشیم که گفت و گو و اتحاد نباید تنها به صورت سمبولیک باشد. گفت وگو بسیار خوب است اما باید این مسئله اساسی را حل کنیم که این گفت وگو باید در کجا و با چه شرکت کسانی صورت بگیرد.
شما معتقدید که تنها یک اسلام داریم اما تفاسیر مختلفی از اسلام وجود دارد. فکر نمی کنید با این تعبیر شما مسئولیت زیادی بر دوش هر کسی نهاده می شودو هر کسی باید خودش به دنبال نسخه اصلی اسلام بگردد؟
دو مسئله وجود دارد. هر فردی چه زن باشد و چه مرد، باید اطلاعاتی درباره مسائل اساسی اسلام داشته باشد. این یک تعهد و مسئولیت شخصی است. باید بدانید که چطور نماز بخوانید، چرا نماز می خوانید، معنی اصول دین چیست و غیره. همه اینها از اصول اسلام هستند. اما وقتی که سخن از تفسیرقرآن است دیگر شما به راحتی نمی توانید اطلاعات داشته باشید. آگاهی به تفسیر قرآن از هر کسی ساخته نیست. وقتی سخن از احکام و قوانین اسلام به میان می آید هر کسی نمی تواند این قوانین را استخراج کند.
آیا جهان اسلام از اصل اسلام و تعالیم آن دور شده است؟

از بسیاری جهات بله. امروز وقتی از زن صحبت می کنیم، وقتی از سیاست و فساد صخبت می کنیم، خیلی از تعالیم اخلاقی که اسلام به ما داده است را از یاد می بریم. به اعتقاد من، ما شاهد یک اعوجاج فرهنگی هستیم که از فرهنگ ترکیه و اعراب از یک سو و از فرهنگ اسیایی و حتی غربی می آید. از دیگر سو ما اسلام را تقلیل داده ایم. به این صورت که ما متون اسلامی را تنها لفظ به لفظ می خوانیم و این الفاظ را در چارچوب متن مورد بررسی قرار نمی دهیم. البته هستند مسائلی که در اسلام تغییر ناپذیرند.
همانطور که می دانید که جهان اسلام بسیار گسترده است اما قدرت چندانی ندارد. آیا دلیلش این نیست که اعتماد به نفس ندارد؟
به نظرم کاملا درست است. فکر می کنم که آنچیزی که امروز جهان اسلام به آن نیاز دارد اعتماد به نفس است. ما منابع قدرت زیادی داریم. کشورهای مسلمان پول و نفت دارند. فرصت های زیادی پیش روی کشورهای مسلمان است.

منبع: سایت رسمی طارق رمضان
انتهای پیام

دیدگاه شما