"دکتر علی لینستاد" از مسلمانان فعال نروژ است که مدیریت یک کلینیک خصوصی را در کشور خود داراست. وی که عضو هیئت مدیره انجمن اسلامی است در تأسیس مدرسه، مهد کودک و حتی یک شبکه تلویزیونی اسلامی در نروژ فعالیت داشته است. وی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به کشورمان آمد و در حسینیه جماران، موفق به زیارت امام خمینی شد. ایشان که مدتها در اردوگاه های پناهندگان فلسطینی و لبنانی خدمت کرده است برای شرکت در مراسم سالگرد ارتحال امام خمینی نیزبه ایران سفر کرده اند .با ایشان گفتگویی انجام گرفته که متن آن را در پی میخوانید.
* * *
آقای دکتر چه شد که به اسلام روی آوردید و به مطالعه علوم اسلامی پرداختید؟
داستان گرایش من به اسلام بسیار مفصّل است که من در اینجا به خلاصهای از آن اکتفا میکنم. همانطور که میدانید من نروژیالاصل میباشم. یعنی خودم، والدین و همة اجدادم در نروژ متولّد شدهاند و مسلمان شدن یک نروژی که در شمال اسکاندیناوی ساکن است، امری بسیار بعید و غیرمعمول به نظر میرسد. ولی به خاطر رشته تحصیلی و دانشگاهیام که پزشکی بوده است، چند سال پیش به فلسطین و اردوگاه های پناهندگان لبنانی رفتم. در آن زمان، اطلاعات زیادی راجع به دین اسلام نداشتم. سکونت من در آنجا فقط به خاطر رسیدگی به فلسطینیها و آگاهی از اوضاع و احوال آنها بود. بنابراین من برای مدّتی طولانی در آنجا ماندم و این در حالی بود که تمام همکاران، دوستان و بیماران من مسلمان بودند. به همین خاطر انگیزهای قوی در من ایجاد شد که به مطالعه، بحث و تحقیق درباره اسلام و مسلمانان بپردازم و پس از گذشت چند سال به مرور زمان پی بردم که اسلام بهترین و کاملترین دین است که بهترین و مفیدترین اصول و روشها را برای زندگی انسان توصیه میکند. مجموع این اتفاقات، در نهایت موجب گرایش من به دین اسلام شد.
چگونه با امام خمینی آشنا شدید؟
این مسئله هم به همان داستان فلسطین مربوط میشود. من در کمپهای فلسطینیان و لبنانیها مشغول به خدمت و کمکرسانی بودم. طی این مدت، به دیدگاه سیاسی، اجتماعی گستردهتر و بهتری نسبت به دنیای پیرامون و کشورهای دیگر و مخصوصاً فلسطین و ظلم و ستمی که در حق این کشور اعمال شده و همچنین راجع به راه حلهای مبارزه با ظلم و کسب آرامش و عدالت برای فلسطین و کل جهان دست یافتم. سپس با مردی آشنا شدم که در سرزمینی دور از فلسطین ندای عدالت و آزادیخواهی سرداد و برای آزادی فلسطین راهکارهای مناسبی ارائه میکرد. این پیرمرد دلسوز، امام خمینی نام داشت که وجودش نه تنها برای فلسطینیها، بلکه برای همة مظلومان و مستضعفان جهان بسیار پُربرکت و مؤثر بود.
کدامین جنبه از زندگی امام خمینی شما را مجذوب کرد؟
در آن زمان روحیة انقلابی ایشان که مبارزه با بیعدالتی و ظلم و ستم را دربرداشت، آنقدر جالبتوجه به نظر میرسید که ایشان را به عنوان انسان ایدهآل در ذهنم تصوّر میکردم و همواره آرزوی شاگردی ایشان را در این زمینه داشتم. چندی بعد شروع و به مطالعه در مورد شخصیت ایشان در زمینه مذهبی کردم. تفکرّات و ایدئولوژی مذهبی ایشان آنقدر بر من که یک نروژی بودم، مؤثر بود که به وجود خداوند و تأثیر تفکّر خداجویانه و خدااندیشانه در زندگی پی بردم و به این باور رسیدم که تنها راه کسب یک جایگاه ویژه در جهان و کسب موفقیّت در زندگی، این است که وجود خداوند را در زندگی احساس کرده و او را بشناسم وگرنه حتی یک گام هم پیش نخواهیم رفت. امام خمینی واقعاً در این راه و در رسیدن به خدا در زندگی ما بسیار مؤثر و یاریگر بوده است.جنبههای گوناگونی از زندگی و شخصیت امام خمینی قابل تأمّل و بررسی است. به نظر من، همة ما میتوانیم روی یک یا چند جنبة گوناگون از شخصیت امام خمینی تمرکز و مطالعه کرده و درس های زیادی را بیاموزیم. امام خمینی رهبری بود که بر همة امور سیاسی، اجتماعی و مذهبی تسلّط کامل داشت و همواره خواستار تغییرات و اصلاحاتی در این زمینهها
بود.
آیا تا به حال کتاب های امام خمینی را مطالعه کردهاید؟
بله، چندین کتاب و مقالة ایشان را به منظور شناخت و درک هرچه بیشتر شخصیّت و تفکّراتشان مطالعه کردهام که البته بسیار مؤثر و مفید بوده است.
آیا خودتان تا به حال مقاله یا کتابی درباره امام خمینی نوشتهاید؟
من در نروژ مقالات بسیار زیادی راجع به ایشان نوشته یا تألیف کرده و به چاپ رسانیدهام.
ممکن است عنوان بعضی از آنها را بفرمایید؟
بله، یکی از کتاب ها «سفر به ایران» و دیگری «انقلاب اسلامی ایران» نام دارد و مقالات بسیار دیگری نیز حول همین موضوعات نوشتهام.
آثارتان در کدام کشورها و به چه زبانی به چاپ رسیده است؟
در اسلو پایتخت نروژ و به زبان نروژی منتشر شدهاند.
درباره مسئلة فلسطین و مبارزه با اسرائیل با توجه به دیدگاه امام خمینی چه نظری دارید؟
همة ما میدانیم که اسرائیل به صورت کاملاً نامشروع و غیرقانونی سرزمین فلسطین و بیتالمقدّس را اشغال کرده است. بنابراین این مسئله باعث بروز بیعدالتیهایی در آن منطقه شده و درسی که ما از امام خمینی میآموزیم، این است که هرگز نباید تسلیم زور و قدرت نامشروع بیگانگان شد، زیرا آنها هیچ توجیه معقولی برای ظلم کردن نمیتوانند داشته باشند. مطلب دیگری که میآموزیم، این است که نه تنها فلسطینیهایی که مورد ظلم و بیعدالتی واقع شده و حتّی از وطن خود رانده شدهاند، بلکه تمام مسلمانان جهان با حفظ اتحاد و یکپارچگی از فلسطینیان حمایت کنند. امام خمینی مکررّاً این مسئله را توصیه کردهاند و تنها راه مبارزه با اسرائیل را اتحاد و همبستگی مسلمانان در حمایت از فلسطین دانستهاند. ما میدانیم که اسرائیل از جهاتی بسیار قدرتمند و از حمایتهای بیدریغ آمریکا و بعضی از کشورهای دیگر برخوردار میباشد و به همین جهت مظلومیّت فلسطینیان بیش از پیش بروز میکند. بنابراین در چنین شرایطی است که ما موظّف به حمایت همهجانبه از آنها میباشیم.
مشکل فلسطین، مشکلی ملّی نیست که تنها دولت و مردم فلسطین را تحتالشعاع قرار داده باشد. این مسئله بسیار بسیار گستردهتر و جهانیتر میباشد. در مسئله فلسطین، ما شاهد تضاد و تناقض بین عدالت و بیعدالتی هستیم. بنابراین همة مسلمانان باید در این مسئله خود را شریک و مسئول دانسته و اقداماتی مؤثر انجام دهند، فارغ از تفاوت ملیّت، پیشینة فرهنگی، سطح اجتماعی، اقتصادی و ... در نتیجه هر کس که خواهان عدالت و برابری است، باید در این میان خود را مسئول بداند.
از دیدگاه مسلمانان، فلسطین کشور و سرزمینی مقدّس است که از طرف خدا برای ما به ودیعه نهاده شده است. قدس مکانی مقدّس میباشد که پیامبران بزرگی همچون ابراهیم، داود، عیسی و همچنین حضرت محمد(ص) (پیامبر بزرگ اسلام) در آنجا عبادت و مردم را ارشاد نمودهاند. بنابراین فلسطین، سرزمینی است که ما هرگز نمیتوانیم همة آن و یا قسمتی از آن را به دست صهیونیستها و یهودیان بسپاریم و این وظیفه ما مسلمانان است که از آن به بهترین نحو ممکن محافظت کنیم.
امام خمینی بسیار تأکید داشتند که یک مسلمان واقعی باید بسیار مسئولیتپذیر بوده و به تفاوتهای ملیّتی و ایدئولوژیکی توجّهی نکند. امام خمینی به مسلمانان کمک کرد تا بتوانند از وظایف و ویژگیهای یک مسلمان خوب آگاه شوند. ایشان درست زیستن در این دنیا را به ما آموخت.من معتقدم که امروز باید تفاوتهای ملیّتی را کنار گذاشته و آن را بسیار ناچیز و جزئی فرض کنیم. واقعاً چه اهمیّتی دارد که شما عرب، ایرانی، نروژی یا... باشید؟ ما باید از وظایف خود آگاه باشیم؟ و همانطور که میدانید مهمترین مسئولیت ما در حال حاضر همدردی با فلسطینیان و حمایت از آنان است.
مهمترین راهکار حمایت از قدس شریف و مردم فلسطین چیست؟
امام خمینی همواره بر اتحاد مسلمانان تأکید میکردند و معتقد بودند که هرگاه مسلمانان متّحد باشند، هیچ کاری از دست اسرائیل و آمریکا ساخته نیست. دولت اسرائیل دولتی است که اساساً بسیار ضعیف، کوچک و شکننده میباشد ولی از آنجائی که ارتش قوی و سلاحهای پیشرفتهای دارد، همه را مرعوب و حتی شگفتزده کرده است. بنابراین ما با چالشی مواجه هستیم که هیچ راهحلی جز اتحاد ندارد. امروزه همه میگویند متّحد شوید ولی حقیقت این است که داشتن اتحاد و برقراری آن در زندگی واقعی، کاری بس دشوار است.
درباره جایگاه اجتماعی زنان از دیدگاه حضرت امام چه برداشتی دارید؟
من معتقدم که مسئله زنان یکی از مهمترین مسائل اجتماعی است. تاریخ بیانگر آن است که زنان در زمانهای قدیم و در همة جوامع، اعم از مسلمان و غیرمسلمان، همواره مورد ظلم و ستم واقع میشدند. بنابراین ما باید به تجزیه و تحلیل علّت مظلومیّت آنان بپردازیم و برای آینده طوری برنامهریزی کنیم که برای زنان نقشهای مهم و جدّی در جامعه در نظر گرفته شود. همانطور که میدانید، امام خمینی گامی بزرگ در جهت حقوق زنان برداشته و باعث ایجاد افتخارات بسیار زیادی برای آنان در جامعه شده است. ایشان بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، برای همة زنان ایرانی و مسلمان جایگاه ویژهای قائل شد و به آنان فهماند که نقش بسیار مهمی در جامعه داشته و در آیندة کشور نیز سهیم میباشند. امام خمینی حتی قدرت و موفقیّت مردان را همواره تا حدّ بسیار زیادی مدیون زنان و مادرانشان میدانستند. به عقیدة من باید به دیدگاه امام خمینی احترام گذاشته و تابع و ادامهدهندة راه ایشان باشیم، بدینصورت که با زنان در جامعه با عدالت و برابری برخورد کرده، حتّیالامکان آنان را در فعالیّتهای مهم و
گوناگون اجتماعی مشارکت دهیم.باید دانست که همة دیدگاهها و نظریات امام خمینی برگرفته از قرآن کریم میباشد. خداوند در قرآن میفرماید زن و مرد از حقوق مساوی برخوردارند. بنابراین در جامعة اسلامی هیچ فرقی بین حقوق زن و مرد وجود نداشته و هیچ یک بر دیگری برتری ندارد. در اسلام برای مرد و زن، حقوق و نقشهایی در نظر گرفته شده است.
با توجه به تبلیغات و توطئههای دشمنان اسلام تفاوت بین مفاهیم «شهادت» و «تروریسم» را از دیدگاه حضرت امام خمینی بیان کنید.
نظر امام خمینی دقیقاً مطابق با محتوای قرآن کریم است. ایشان شهادت را بزرگترین و ارزشمندترین افتخار و هدیهای از جانب خداوند متعال میدانستند و معتقد بودند که اگر هدف همة انسانها شهادت در راه خدا باشد، آنها یقیناً به رستگاری و سعادتمندی خواهند رسید. وجه تشابه به شهادت و تروریسم این است که هر دوی آنها به مرگ منجر میشوند. امّا آگاهی از تفاوت میان شهادت و تروریسم برای همگان بسیار ضروری و مهم است. شهادت، مرگ در راه خدا به منظور دستیابی به عدالت برابری و ... است در حالیکه تروریسم، مرگ در راه ویرانی، ایجاد رعب و وحشت، هرج و مرج و ... میباشد. بنابراین تروریسم همان مُردن در راه شیطان است.دانستن تفاوت میان شهادت و تروریسم از جهاتی بسیار مهم به نظر میرسد زیرا بسیاری از قدرتهای بزرگ دنیا که خود تروریست هستند، همواره برآنند تا تروریسم را مترادف با شهادت جلوه دهند. از طرف دیگر، همین قدرتهای بزرگ دنیا همچون آمریکا و اسرائیل، شهادت را تروریسم معنا میکنند و معتقدند که اگر کسی در راه خدا و برای دفاع از حقوق و کشورش جهاد و کوشش کند، تروریست به حساب میآید.
به نظر شما دیدگاه امام خمینی دربارة جنبه اجتماعی دین و شهادت و پیوستگی دین و سیاست چگونه است؟
به نظر من این سؤال به دیدگاههای کلی امام خمینی راجع به مذهب مربوط میشود، زیرا ایشان مفهوم حقیقی مذهب را به ما آموختند. پیش از ظهور امام خمینی، همه ما بر این باور بودیم که دین چیزی است که محدود به نماز و دعا و مسجد و... شده و هیچ ربطی هم به سیاست و مسائل اجتماعی ندارد. امام خمینی این دیدگاه غلط و رایج در بین مسلمانان را تصحیح کرده و فرمودند که از زمانهای بسیار قدیم، دین تنها به نماز و اعمال دینی محدود نمیشده، بلکه همة جوانب زندگی از جمله جنبههای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، و... را هم در بر میگرفته است. دین، روشی کامل و مطمئن برای زندگی میباشد. پیامبر گرامی اسلام، حضرت محمد(ص) نیز دقیقاً همین دیدگاه را در مورد دین داشتند. حتی اگر به حضرت امام حسین(ع) و شهادت ایشان در روز عاشورا نیز بیندیشیم، پی میبریم که شهادت امام حسین(ع) علاوه بر مسائل مذهبی، شامل مسائل و مشکلات سیاسی نیز بوده است. به نظر من اگر ما چنین دیدگاه و درکی نسبت به شهادت داشته باشیم، هرگز نمیتوانیم جنبههای مختلف آن را جدا کرده و هر یک را جداگانه بررسی کنیم. چون شهادت مفهومی است که جنبههای سیاسی، اجتماعی و مذهبی بسیاری را در خود تنیده
است.
نظرتان راجع به تفکّر همگرایی و اتحادگرایی امام خمینی که کاملاً برخلاف کلونیسم و امپریالیسم یا استکبار بعضی از کشورها میباشد، چیست؟
من معتقدم که اگر ما دیدی وسیع نسبت به کلونیسم و امپریالیسم داشته باشیم، درمییابیم که هرکدام از آنها به نحوی ظلم در دنیا محسوب میشوند و با استناد به قرآن کریم، میتوان گفت که چنین ظلمهایی حتی به مراتب بدتر از قتل میباشند. همانطور که میدانید ظلم دقیقاً برخلاف اسلام بوده و کشور، گروه یا فردی که بخواهد ظلم را از طریق کلونیسم، امپریالیسم و غیره اشاعه دهد، کاری برخلاف دین و قانون انجام داده است.
امام خمینی میفرماید که ما تمدن غرب را میپذیریم ولی نه مفاسد آن را. جنابعالی درباره تقابل و تأثیرگذاری فرهنگ غربی و اسلامی چه نظری دارید؟
سؤال بسیار مهم و سختی را پرسیدید. زیرا طبق نظرات و گفتههای حضرت امام خمینی، باید به هر پدیدهای بسیار بادقت و موشکافانه نگریست و آن را عمیقاً درک کرد. امام خمینی هر پدیدهای را با اندیشهای باز و روشن مورد بررسی قرار میداد. خداوند متعال نیز در قرآن کریم میفرماید: بدترین بندگان من، کسی است که از فکر و منطق بیبهره است. این بدین معنی است که ما همواره باید با هر مسئلهای با تفکّر و خردمندی برخورد کرده و مثلاً مسئلهای همچون تأثیر غرب بر کشورهای اسلامی را با دقت و موشکافانه بررسی و تحلیل نمائیم. در سیستم فرهنگ غرب، همواره به مسائلی برخورد میکنیم که نکات مهم و آموزندهای در آنها نهفته میباشد. در تمدّن غربی هم میتوان به عناصر الهی دست یافت و به نظر من حتی از فرهنگ غرب هم نکات خوب و آموزندة بسیار زیادی را میتوان در زمینهها و مسائل علمی، عقلی و حتی اخلاقی استخراج و مورد بررسی و استفاده قرار داد. ولی از سوی دیگر، باید به شدّت مراقب آموزهها و مسائل مخرّب و غیراخلاقی فرهنگ و تمدّن غربی نیز بود و باید توانایی تشخیص خوب و بد، مثبت و منفی را در خود تقویت کنیم. ولیکن دیدگاه بسیار غلط و مخرّبی که حاکم است، این
است که فرهنگ غرب و شرق کاملاً در تضاد با یکدیگر بوده و هرگز نمیتوان فرهنگ غرب را حتی در موارد آموزنده آن پذیرفت. در این دیدگاه، مبارزه و تقابل این دو فرهنگ (غرب و شرق) برای نابودی فرهنگ و تمدن غربی بسیار توصیه میشود. طبیعی است که در چنین جریانی، هرگز نمیتوان انتظار گفتگوی تمدّنها و ادیان و همکاری ملل مختلف را داشت.
من معتقدم که ایران امروز، از ملّتها و ادیان مختلف، نه برای جنگ بلکه برای گفتگو و مذاکره دعوت به عمل میآورد. در گفتگوی تمدّنها، ما به نکات مثبت و منفی هر یک پی برده، از یکدیگر نکات مفید و آموزنده را آموخته و راههای پیشرفت را برای خود و دیگران باز میکنیم که این امر خود به بهبود وضعیت بشریّت در کل جهان منجر میگردد.
تأثیر انقلاب اسلامی ایران و اندیشههای امام را بر کشورهای دیگر خصوصاً بر کشورهای اسلامی در حال و آینده چگونه ارزیابی میکنید؟
به نظر من، حضرت امام و انقلاب اسلامی ایران، تأثیر بسیار شگرفی بر منطقه خاورمیانه، جهان عرب، کشورهای مسلمان و سایر نقاط جهان گذاشته است. عدهای بر این باور بودند که انقلاب اسلامی ایران نیز باید دقیقاً همان خطمشی انقلابهای دیگر را که در سایر نقاط جهان رخ داده، ادامه دهد که البته چنین نشد. انقلاب اسلامی ایران تأثیرات بارزی بر کشورهای دیگر داشته است ولی نباید فراموش کرد که برای وقوع یک انقلاب جامعه نیازمند دستیابی به یک بلوغ فکری و اجتماعی نسبی میباشد.من با اطمینان میگویم که بسیاری از مردم جهان تاکنون توانستهاند از تفکّرات و اعتقادات امام خمینی را به خوبی درک کنند. به اعتقاد من، در آینده و به مرور زمان، ما حتّی شاهد تأثیرات بیشتری از امام خمینی و انقلاب اسلامی در سراسر جهان خواهیم بود. ولی بیشترین تأثیرات را در کشورهایی همچون فلسطین و لبنان و مخصوصاً در جنبشهای حزبالله برای مبارزه با اسرائیل شاهد میباشیم.