با نزدیک شدن به زمان صدور حکم دادگاه بین المللی ترور رفیق حریری نخست وزیر اسبق لبنان و احتمال اتهام زنی حزب الله به دست داشتن در این ترور که ممکن است به بروز تنش داخلی در این کشور منجر شود،رفت و آمدهای رهبران عرب به عروس خاورمیانه افزایش پیدا کرده است.نشست سه جانبه ملک عبدالله پادشاه عربستان ،بشار اسد رئیس جمهور سوریه و میشل سلیمان رئیس جمهور لبنان که به مدت چهار ساعت پشت درهای بسته در کاخ بعبدا در بیروت برگزار شد ،سفر سه روز شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی امیر قطر به لبنان و دیدار وی از جنوب این کشور چند نمونه برجسته از این رفت و آمدهاست.در زمینه این دیدار و احتمال اتهام زنی به حزب الله با حسن هانی زاده کارشناس مسائل خاورمیانه و بین الملل به گفت و گو پرداختیم که در ذیل از نظر می گذرانید:
با توجه به اینکه به زمان صدور حکم دادگاه رفیق حریری نزدیک می شویم، این دیدار سه جانبه چه اهدافی را دنبال می کند؟
در واقع دیدار ملک عبدالله و بشار اسد از لبنان در چارچوب یک سلسله داد و ستد های منطقه ای است و عربستان و سوریه دارای دو رویکرد متفاوت نسبت به پرونده ترور رفیق الحریری هستند .سوریه اعتقاد دارد که عربستان باید فشارهای سیاسی خودش را بر سعد الحریری نخست وزیر لبنان افزایش دهد تا پرونده ترور رفیق الحریری بسته بشود ،اما سعودی ها بدون گرفتن امتیاز مایل نیستند این پرونده مختومه اعلام شود و تلاششان این است که به نیابت از آمریکا به نوعی حزب الله را به طور سیاسی حذف و از صحنه مبارزاتی خارج کنند .لذا این دیدار در چارچوب رایزنی های سوریه و عربستان برای ایجاد یک راه حلی بینابین پیرامون مساله ترور رفیق حریری قابل ارزیابی است.از جمله اینکه دادگاه رفیق حریری اساسا سیاسی است و زمانی که این دادگاه تشکیل شد در مرحله نخست انگشت اتهام را متوجه سوریه کرد اما پس از آنکه سوری ها امتیازاتی را به آمریکا و غرب دادند،اتهامات متوجه حزب الله شد و اکنون سمت و سوی دادگاه برای اتهام زنی علیه حزب الله در حال شکل گیری است.به همین دلیل به نظر می رسد که این دادگاه بر خلاف منشور سازمان ملل تشکیل شده و هدف آن این است که از طریق اتهام زنی به حزب الله و مقاومت اسلامی به نوعی این جنبش را از صحنه مبارزاتی و نظامی خارج کند، لذا سفر ملک عبدالله تلاش برای کم رنگ کردن نقش حزب الله در معادلات سیاسی منطقه و لبنان قابل بررسی است.در آینده شاهد خواهیم بود که عربستان و آمریکا و رژیم صهیونیستی سلسله حملات تبلیغاتی دامنه داری را علیه حزب الله لبنان آغاز خواهند کرد.
برخی از رسانه اعلام کرده اند که صدور حکم ممکن است به تاخیر بیفتد یا ممکن است عربستان تلاش کند که حکم لغو شود آیا این احتمال وجود دارد؟
این امر بستگی دارد به سقف چانه زنی سوری ها .اگر سوری ها بتوانند اکنون سقف چانه زنی ها و مطالبات خودشان را از گروه 14 مارس به رهبری سعد الحریری افزایش دهند طبیعتا ممکن است برای مدت کمی این حکم به تاخیر بیفتد اما به هر حال دامنه اتهام زنی علیه حزب الله افزایش خواهد یافت و هدف این است که حزب الله به طور کلی از صحنه مبارزاتی خارج شود و این چیزی است که به هر حال به نفع ملت لبنان نیست.
این دیدار فقط به مدت چهار ساعت برگزار شد و در بیانیه پایانی ذکری از حزب الله به میان نیامده ولی ممکن است که آنها در این دیدار در مورد حزب الله بحث و تبادل نظر کرده باشند؟
طبیعی است که بیشتر بحث ها پیرامون حزب الله و نقش این حزب در معادلات سیاسی لبنان و منطقه شکل گرفته اما از آن جایی که میشل سلیمان نقش متعادل کننده در مساله حزب الله دارد به نظر می رسد که لبنان و سوریه تاثیر خودشان را برای کم رنگ کردن بیانیه و همچنین عدم توجه به مسایل حزب الله گذاشته و باعث شدند که این بیانیه حالت متعادل تری را پیدا کند .دراینجا نباید نقش حمایتی میشل سلیمان و بشار اسد رئیس جمهور سوریه را نادیده گرفت زیرا اینها توانستند بر ملک عبدالله پادشاه عربستان تاثیر بگذارند به همین دلیل اکنون رؤسای جمهور سوریه و لبنان تلاش می کنند به نوعی عربستان را از ادامه نقش تخریبی خودش علیه لبنان باز دارند.
نشست سه جانبه رهبران عربستان،سوریه و لبنان چه تاثیری بر معادلات منطقه ای می تواند داشته باشد؟
نگاه عربستان به لبنان یک نگاه طایفه ای است .سعودی ها به دنبال آن هستند که شیعیان لبنان را به حاشیه برانند و به نوعی حضور حزب الله که در واقع نماد و الگوی مبارزات شیعیان است در صحنه را کمرنگ کنند و یا اساسا از صحنه سیاسی حذف کنند.نقش عربستان در لبنان نقش مثبتی نیست ولی از آنجایی که سوریه و خود رهبران لبنان نگاه مثبتی نسبت به مسائل لبنان دارند در واقع اکنون محور تهران-دمشق-بیروت همچنان به قوت خودش باقی است و مستحکم است اگرچه سعودی ها تلاش می کنند که به جای تهران محور ریاض-دمشق-بیروت را جایگزین بکنند و نقش جمهوری اسلامی ایرا ن را در معادلات منطقه هم کمرنگ کنند.
از سوی دیگر از آنجایی که ایران جایگاه مهمی در لبنان دارد و به عنوان کشوری که دارای روابط استراتژیک با سوریه است،عربستان نخواهد توانست محور تهران-دمشق-بیروت را تضعیف کند و لذا از آن جایی که سیاست متعادل و تاثیر گذاری را در سیاست لبنان دارد به طور طبیعی این نقش همچنان پررنگ خواهد ماند.
نقش آمریکا در این گونه دیدارها چیست؟
آمریکادرپشت پرده تمام تحرکات عربستان قرار دارد .اکنون ما با یکی دو پدیده مواجه هستیم یکی در لبنان که عربستان به نیابت از آمریکا تلاش می کند حزب الله را حذف کند. مساله دیگر شکست مذاکرات سازش میان حکومت خودگردان و رژیم صهیونیستی است که با توجه به سفر پادشاه عربستان به مصر از آقای عمرو موسی دبیر کل اتحادیه عرب و کمیته وزرای خارجی سیزده کشور پیگیری روند سازش خواست که به مذاکرات فلسطین و رژیم صهیونیستی ادامه دهند.یعنی طرف فلسطینی راتشویق کنند بدون هیچ گونه پیش شرطی با اسرائیل وارد مذاکره شود و فعلا محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان هم تمایل خودش را بعد از اجلاس وزرای خارجه کمیته پیگیری روند سازش برای از سرگیری مذاکرات سازش با اسرائیل اعلام کرده و این نشان می دهد که سفر ملک عبدالله به مصر تاثیر خودش را گذاشته است و به نیابت از آمریکا عمل می کند چون جورج میشل فرستاده آمریکا به خاورمیانه نتوانسته است فلسطینیان را به از سرگیری مذاکرات با اسرائیلی ها قانع کند.