کارشناسان می گویند تمدید تحریم ها توسط سنای آمریکا واشنگتن، اعتماد ایران و همچنین اعتماد اروپا را به توانایی آمریکا برای متعهد ماندن به برجام تضعیف می کند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه آمریکایی هافینگتن پست در مطلبی نوشت: مجلس سنا به اتفاق آرا در روز پنج شنبه رای به تمدید تحریم های آمریکا علیه ایران به مدت 10 سال دیگر داد. قانونگذاران مجلس سنای آمریکا با با 99 رأی مثبت و بدون هیچ رأی مخالف طرح تمدید 10 ساله قانون تحریم های ایران را تصویب کردند. پیش از این، مجلس نمایندگان آمریکا این طرح را با 419 رأی موافق و تنها یک رأی مخالف تصویب کرده بود. این طرح برای اجرایی شدن سپس باید توسط رئیس جمهور آمریکا تائید شود. اما دولت «باراک اوباما» و چند تن از کارشناسان تحریم می گویند این اقدام هیچ تاثیر عملی ندارد و تنها تعامل با تهران را به خطر می اندازد.
کاخ سفید در مورد تبعات این قانون ابراز نگرانی کرده، اما گفته که احتمال دارد رئیس جمهور آن را به عنوان قانون امضا کند.
یک مقام کاخ سفید به هافینگتن پست گفت: «من انتظار دارم رئیس جمهور تمدید تحریم های ایران را امضا کند، اما به وزیر خارجه این قدرت را خواهد داد که چشم پوشیدن از همه تحریم های هسته ای مربوط به این قانون را ادامه دهد.»
قانون تحریم ایران مصوب سال 1996، در پایان این ماه میلادی منقضی می شود. به عنوان بخشی از توافق هسته ای 2015، آمریکا برخی از تحریم ها علیه ایران را که در لایحه سال 1996 بود، لغو کرد. طرفداران این تمدید این گونه استدلال کرده اند که اگر آنها اجازه دهند این لایحه منقضی شود، توانایی بازگشت پذیری تحریم ها علیه ایران را کاهش خواهد داد و انگیزه تهران به عمل به مفاد توافق هسته ای را تقلیل خواهد بخشید.
سناتور «باب منندز» یک دموکرات جنگ طلب که مخالف توافق هسته ای است و از حامیان لوایح مختلفی است که اجازه اعمال تحریم های جدید علیه ایران را می دهد، گفت: «اگر معماری تحریم ها پایان یابد، سپس ما هیچ تحریمی نخواهیم داشت که بخواهیم آن را در صورت لزوم بازگردانیم.»
فشار برای تمدید این قانون مربوط به تمدید تحریم ها بدون هیچ گونه مقررات جدیدی از سوی 20 نماینده دموکرات مجلس سنا صورت گرفت که بسیاری از آنها سال گذشته به نفع توافق هسته ای رای داده بودند. سناتور «کریس کونز» از طرفداران توافق هسته ای پنج شنبه در توضیح رای خود برای تصویب مجدد قانون تحریم ایران گفت: «ایران باید بداند که تهدید به بازگرداندن تحریم ها، تهدیدی پابرجا و ماندگار است.»
منتقدان توافق هسته ای ایران، نتیجه رای گیری روز پنجشنبه را ستودند. «مارک دوبوویتز» مدیر اجرایی بنیاد دفاع از دموکراسی گفت: «این تمدید پایه اصلی معماری تحریم ایران است گزینه بازگشت پذیری تحریم ها را ممکن نگاه می دارد.»
«میچ مک کانل»، رهبر جمهوری خواهان مجلس سنا هم دیشب گفت حفظ تحریم ها برای جلوگیری از گسترش نفوذ ایران در خاورمیانه ضروری است. وی همچنین گفت انتظار می رود کنگره جدید و دولت جدید آمریکا سال آینده در سیاست های کلی این کشور در قبال ایران بازنگری کنند.
اما کارشناسان می گویند که منندز و همکارانش در کنگره در مورد لزوم تمدید قانون تحریم های ایران بسیار اغراق آمیز عمل می کنند. از زمان تصویب این قانون در سال 1996، کنگره و کاخ سفید مجموعه ای از تحریم های اضافی را علیه ایران اعمال کرده اند. و حتی اگر قانون سال 1996 منقضی شود، رئیس جمهور می تواند به طور یک جانبه این تحریم ها را تحت قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بین المللی مجددا اعمال کند.
«ساموئل کاتلر» یک تحلیلگر ارشد در یک شرکت مشاوره در بخش انرژی به نام «افق دسترسی مشتری» نوشت: «قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بین المللی به رئیس جمهور اختیار تام مجازی می دهد تا معاملات افراد در آمریکا را با افراد و یا نهادهای خارجی محدود کند.»
این کار باعث می شود که رای قانونگذاران سنا و مجلس نمایندگان آمریکا تا حد زیادی تنها یک نمایش نمادین از سختگیری در قبال ایران باشد. «اریک فراری» یک وکیل متخصص در قانون تحریم گفت: «اثرات واقعی این تمدید قانون بسیار محدود هستند اما می تواند این درک را به ایران القا کند که آمریکا به توافق هسته ای پایبند نیست.»
فراری به هافینگتن پست گفت: «تحمیل و یا بازیابی هر گونه تحریمی از سوی دیگر امضا کنندگان توافق هسته ای می تواند این گونه تلقی شود که آمریکا در حال اعمال تحریم های جدید و سخت تر است.»
منتقدان این کار معتقدند که تحریم هایی که زمانی لغو شده اند، نمی توانند به راحتی بازگردند زیرا سرمایه گذاران خارجی که پیشتر از تجارت با ایران منع شده بودند، به این کشور بازگشته اند.
«الیزابت روزنبرگ» یک مقام سابق وزارت خزانه داری که در حال حاضر عضو ارشد «مرکز برای امنیت جدید آمریکا» است، گفت: «در حالی که تمدید تحریم توافق هسته ای را از بین نمی برد، می تواند این پیام را به تهران بدهد که بسیاری در واشنگتن به دنبال راه هایی برای ضربه زدن به آن هستند.»
روزنبرگ در یک ایمیل نوشت: «ایرانیان درک می کنند که کسانی هستند که از تمدید تحریم ها حمایت می کنند زیرا آنها می خواهند به این توافق خاتمه دهند، و آنها مطمئنا اعتماد به نفس ایران را برای ادامه اجرای برجام تضعیف می کنند. این کار اعتماد ایران و اعتماد اروپا را به توانایی آمریکا برای متعهد ماندن به برجام تضعیف می کند.»
رهبر جمهوری اسلامی ایران پیشتر تأکید کرده بود در صورتی که قانون تحریم های ایران اجرایی شود، قطعا نقض برجام صورت گرفته است.
«علی اکبر صالحی» رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز دوشنبه گذشته گفت پیش بینی های لازم از سوی ایران در قبال تصمیم احتمالی امریکا درباره تمدید تحریم ها صورت گرفته است.
با انتخاب «دونالد ترامپ» به عنوان رئیس جمهور جدید آمریکا، تهران در حال حاضر دلیلی برای زیر سوال بردن تعهد واشنگتن در قبال برجام دارد.
«ریچارد نفیو» هماهنگ کننده سابق تحریم های ایران در وزارت خارجه آمریکا گفت: «رویکرد مبهم متمایل به خصمانه ترامپ ایرانی ها را نگران کرده است. اما حتی پس از آن من فکر می کنم که ایران هوشمندانه وارد عمل شود: با صدای بلند از تمدید تحریم ها شکایت خواهد کرد، هیچ اقدامی مغایر با برجام انجام نخواهد داد تا واکنش های بین المللی علیه ایران ظهور پیدا کند.»
یک مشکل بزرگتر با قانون تحریم های ایران می تواند در سال 2024 دیده شود؛ زمانی که آمریکا موظف به خاتمه دادن به این تحریم ها به جای تعلیق موقت تحریم ها علیه ایران خواهد شد. اگر این تمدید به صورت قانون امضا شود، تا پایان 2026 باقی می ماند. کاتلر گفت: «تصور کنید این قانون تا آن زمان باقی بماند. در آن صورت ما ممکن است خودمان را در یک مبارزه مشروع بین کنگره و رئیس جمهور قرار دهیم.»
«جان کری» وزیر خارجه آمریکا روز چهارشنبه در آخرین لحظات به دموکرات های مجلس سنا در مورد رای مثبت دادن به این لایحه هشدار داد.
تمدید قانون تحریم ایران کاخ سفید را در یک موقعیت دشوار قرار می دهد. «تایلر کالیس» از شورای ملی ایرانیان گفت: «اگر کنگره به تمدید تحریم ها رای مثبت داده باشد، کاخ سفید زمان بیشتری برای توجیه حق وتو خواهد داشت.»
توافق هسته ای ایران ژوئیه گذشته بین ایران و کشورهای عضو گروه 1+5 شامل آمریکا، فرانسه، انگلیس، روسیه، چین و آلمان در شهر «وین» اتریش امضا شد. بر اساس این توافق نامه، قرار شد در ازای محدود شدن بخشی از فعالیت های هسته ای ایران، همه تحریم های مرتبط با برنامه هسته ای ایران لغو شود.