مسکو ترکیه را کشوری در تلاش برای دستیابی به هویت جدیدش می بیند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، پایگاه اینترنتی المانیتور در تحلیلی نوشت: همزمان که کارشناسان در روسیه و ترکیه هنوز در شوک انتخاب «دونالد ترامپ» رئیس جمهور جدید آمریکا و برنامه های او برای خاورمیانه هستند، مسکو و آنکارا در یک سری از مذاکرات سوریه درگیر شده اند.
در واقع مقامات ترکیه مکررا به شهر «مسکو» سفر کرده اند. در جدید ترین مورد دیدار در اول نوامبر افسران نظامی و اطلاعاتی عالی رتبه به روسیه سفر کردند و پس از این دیدار، شایعاتی در مورد پیگیری پتانسیل مشترک برای اجرای ایده ها در مورد سرنوشت سوریه منتشر شد. اما با توجه به اینکه محتوای مذاکرات محرمانه باقی می ماند، روسیه معتقد است که اهمیت این تماس ها فراتر از سوریه است.
جهان تمایل دارد که دریابد در سیاست خارجی ترکیه و وضعیت سیاسی این کشور چه می گذرد.
از دید روسیه، ترکیه در یک فرایند انتقالی تند حرکت می کند که تاثیر مستقیمی بر روند سیاسی آن، از جمله تماس با بازیگران اصلی جهانی دارد.
از دید آمریکا که ترکیه را به عنوان دست راست خود در منطقه دیده است، آنکارا در مورد سیاست بین المللی خود بیش از حد مستقل شده است.
در خصوص اتحادیه اروپا نیز حتی اگر رهبران آن به ایده یکپارچه سازی ترکیه به دیده مضحکه بنگرند، آنها آن کشور را به عنوان یک کشور شریک می بینند؛ نه به عنوان یک کشور با جاه طلبی های بزرگ ژئوپلیتیک. سیاست آمریکا در درگیر شدن در سیاست کشورهای مورد علاقه در ترکیه با نشانه هایی از شکست مواجه شده است.
«رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه که عاشق قدرت است، تلاش اتحادیه اروپا برای وادار ترکیه به کنترل جریان پناهندگان از جنگ سوریه را درک نمی کند. اردوغان نه تنها منطق اروپایی برای مدیریت وضعیت را نادیده گرفت، بلکه تلاش کرد بحران پناهندگان را به نفع خود تغییر دهد. با این حال او در تلاش برای بالا بردن یک بازیگر منطقه ای به یک قدرت جهانی، پتانسیل خود را دست بالا گرفته بود.
با توجه به این شکاف و همچنین پیچیدگی ها در رابطه ترکیه با آمریکا، وضعیت سیاسی موجود ترکیه را تحت فشار قرار داد تا روابط خود را با روسیه تعمیق بخشد. آنکارا آغاز گفت و گوها در مورد حساس ترین مسائل، از جمله سوریه را ممکن دانسته است.
از ماه اوت، اردوغان و «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور روسیه دو دیدار و چندین مورد مکالمات تلفنی دو جانبه داشته اند. طرفین توافق کردند همکاری ها بر روی پروژه های کلیدی اقتصادی را از سر بگیرند، و روسیه به تدریج تحریم های ضد ترکی را لغو کند. با این حال شک و تردید در مورد توسعه روابط در تمام طول مسیر، به خصوص در مورد مسائل ژئوپلیتیکی و امنیتی وجود داشته است.
ترکیه به عنوان عضو فعال ناتو تا همین اواخر به طور مرتب با کشورهای بالقوه عضو ناتو در تعامل بود و بر افزایش حضور ناتو در دریای سیاه اصرار داشت به طوری که تنها «دریای روسیه» نباشد. علاوه بر این، ترکیه نظر خود را در مورد تحولات در قفقاز و آسیای مرکزی دارد که به ندرت با مسکو منطبق است.
با این حال، سوریه بدون شک مسئله اصلی است. دیدگاه در مسکو بر این است که اردوغان برای استفاده از مخالفان به اصطلاح میانه رو به نفع خود، تغییر قدرت در کشور همسایه و در زمان مقتضی ساخت یک خط لوله گاز طبیعی از قطر برنامه ریزی کرده بود. با وجود داشتن روابط دوستانه، حذف «بشار اسد» رئیس جمهور سوریه به یک هدف سیاسی اصلی برای اردوغان تبدیل شد. بنابراین، ترکیه در گفتار و کردارخود تغییر 180 درجه اعمال کرد و دوست دیروز تبدیل به دشمن امروز این کشور شد. برای مسکو که تغییر نظام را تلاشی نامشروع می داند و در عین حال یک رابطه بسیار مثبت با سوریه دارد، این مسئله غیر قابل قبول بود.
با این وجود هم مسکو و هم آنکارا از همان ابتدا اصرار بر یکپارچگی کشورهای منطقه داشتند؛ هر چند هر یک دلیل خاص خود را داشتند. ترکیه با توجه به اینکه سهم زیادی از جمعیت کردهای جهان را در اختیار دارد، نگران امکان ایجاد دولت خودمختار کرد بود. اگرچه روسیه در تعامل با تمام مهره ها در منطقه است، اصل تمامیت ارضی سوریه را که در واقع مرز بین موقعیت های اردوغان و پوتین بود، حفظ می کند.
صداهای مخالف در برابر تلاش آمریکا برای تجزیه سوریه و منطقه با توجه به قومیت که در تناقض با منافع ترکیه است، در ترکیه هر روز در حال افزایش است. یک منبع به شرط ناشناس ماندن به المانیتور گفت، برخی در ارتش ترکیه از تقویت روابط بین دو کشور حمایت می کنند و ایده خرید سیستم های دفاع هوایی از روسیه بار دیگر مطرح شده است.
روسیه نه به عملیات «سپر فرات» ترکیه اعتراض و نه از آن حمایت کرده است. به نظر می رسد که در این دوره از مذاکرات، پوتین و اردوغان در مورد این مسئله به توافق خاصی دست یافته اند؛ هر چند که برای صحبت کردن در مورد اتحاد دو کشور هنوز خیلی زود است. چیزی که می تواند در حد ادعا باشد این است که روسیه و ترکیه در حال مذاکره نه تنها در مورد خط لوله گاز، بلکه در مورد سرنوشت سوریه پس از پایان جنگ با داعش هستند.
در گفت و گوهای فرضی، ترکیه بر روی نفوذ خود در شمال سوریه مانور خواهد داد؛ در حالی که مسکو بر تمام فرصت های خود در جمهوری عربی سوریه، از جمله پایگاه های نظامی متمرکز خواهد شد. آیا می توان انتظار داشت که ترکیه بر گسترش نفوذ خود در شمال عراق هم متمرکز شود؟ با توجه به بی ثباتی نظام ها در خاورمیانه و ضرورت سرعت بخشیدن به پیروزی در عملیات علیه داعش، مسکو می تواند به شرطی با این کار موافقت کند که آنکارا مستقلانه این کار را انجام دهد.
این مهم است که کارکنان و سرویس های اطلاعاتی آنکارا و روسیه به طور کلی ارتباط خوبی با هم داشته باشند. این می تواند اولین نشانه از تثبیت روابط دو جانبه و بهبود ثبات منطقه ای باشد.
مسکو ترکیه را کشوری در تلاش برای دستیابی به هویت جدیدش می بیند. این تلاش کار آسانی نیست: شامل دستگیری کسانی می شود که مخالف «ترکیه جدید» هستند و سیاست اردوغان که مرزهای امروزی ترکیه توسط پیمان 1923 لوزان اعمال شد و با آرمان های ترکیه در جنوب و غرب مطابقت ندارد. یک نظر در روسیه وجود دارد که تداخل با این فرآیند ها، بی ثباتی ها در منطقه در حال حاضر ناپایدار را افزایش می دهد.
تقویت سیاست مستقل آنکارا، خطرات خود را برای تمام بازیگران بزرگ دارد با این حال به مسکو برای شفافیت بیشتر در همکاری ها امید می دهد. از لحاظ تاریخی، ترکیه در تقاطع مسیرهای اصلی اقتصادی، سیاسی و نظامی قرار دارد. ژئوپلیتیک ارائه شده به احتمال زیاد تغییر نمی کند، اما ممکن است در چشم انداز توسعه تاثیر گذار باشد.