ماه عسل عربستان و مصر به نظر می رسد که در همان روزهای اولش به پایان رسید زیرا روابط میان دو کشور بر اساس استراتژی ای پایه گذاری نشد که ویژگی آن احترام و صبر است بلکه بر اساس نظریه تابع و متبوع پایه ریزی شد.مصر کنونی حاضر به تن دادن به خواسته های رهبران عربستان نیست و حاضر به کار کردن زیر چترشان نیست و به میراث تمدنی عظیم خود که هشت هزار سال امتداد دارد، مباهات می کند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، «عبدالباری عطوان» نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در تحلیلی در روزنامه رأی الیوم به تنش روزافزون در روابط مصر و عربستان پرداخت و نوشت:اگر کورسوی امیدی برای «آشتی» میان عربستان سعودی و مصر بود که روابط را به شکل«ائتلافی»سابقش بازگرداند و جنگ رسانه ای شعله ور میان دو طرف را متوقف کند،این کورسوی امید با خبری که روز گذشته در صدر عناوین بیشتر روزنامه ها و شبکه های تلویزیونی مصری در طول روز قرار داشت و تاکید کرد که شرکت«آرامکو»برای دومین ماه متوالی نیازهای نفتی مصر در ماه نوامبر را وارد نکرد و این امر بر اساس توافق میان دو کشور طی دیدار ملک«سلمان» پادشاه عربستان از قاهره صورت گرفت،بخار شد و باید طی روزها و هفته های آینده منتظر بالا گرفتن تنش در روابط دو کشور و چه بسا اقدامات انتقامجویانه دیپلماتیک و سیاسی مصر باشیم.
پر واضح بود که سه کشور حاشیه خلیج فارس که از مصر حمایت می کنند(عربستان،امارات و کویت)در سایه کاهش درآمدهای نفتی ، فروکش کردن انقلاب های بهار عربی که تهدیدشان می کرد ، شکست سیاست های شان در براندازی نظام حاکم بر سوریه ، تبدیل شدن عراق به صحنه نفوذ ایران و ورود جنگ یمن به ماه بیستم آن و تبدیلش به جنگ فرسایش مالی و انسانی درک کردند که دیگر نیازی به مصر و ثقل سیاسی اش ندارند. همچنین در سایه سیاست های ریاضت اقتصادی که در کشورهای شان برای از بین بردن کسری بودجه های شان و تحمیل این کسری روی شهروندان شان درک کردند که دیگر نمی توانند به تزریق میلیاردها دلار به خزانه مصر ادامه دهند تا اقتصاد رو به سقوط مصر را نجات دهند و در جستجوی بهانه هایی برای این عقب نشینی هستند.
دولت مصر این رویکرد زودهنگام کشورهای حاشیه خلیج فارس را درک کرد و به رغم میل باطنی و با اجبار «جام زهر» صندوق بین المللی پول را نوشید و وام 12 میلیاردی و شروط دشوار آن را از جمله لغو سوبسید برق و کالاهای اساسی دیگر را پذیرفت و آماده پیامدهای آن شد از جمله خشم مردمی که چه بسا در «انتفاضه بیچارگان» که قرار است جمعه آینده به راه بیفتد به اوج خود برسد.
درباره واکنش مصر به این«نمک نشناسی» کشورهای حاشیه خلیج فارس همانطور که یکی از نویسندگان مصری آن را توصیف کرد، می توان گمانه زنی کرد و در این اقدام ها خلاصه اش کرد:
نخست: برداشتن گام های پرجرأت تر برای نزدیک شدن به ایران و سوریه و افتاح سفارت مصر در تهران و اگر خبری که خبرگزاری «تسنیم» ایران درباره اعزام نیروهای مصری به سوریه تکذیب شد زیرا باور ارتش مصر بر اساس جنگ نکردن در خارج از مصر است اما اعزام «مشاوران» نظامی مصری به سوریه به مانند آن چه در لیبی رخ می دهد،بعید نیست زیرا این مشاوران نظامی نقش موثری در حمایت از ژنرال «خلیفه حفتر»بازی می کنند.
دوم: برخی منابع مصری موثق در دولت تاکید کردند که گفت و گوهای گسترده ای در حال حاضر میان مصر و ایران از طریق کانال هایی از جمله کانال عراق در جریان است و سفر یک هفته پیش«طارق الملا» وزیر نفت مصر به بغداد فقط برای پیدا کردن جایگزین محموله های نفتی عربستان نبود زیرا ژنرال حفتر محموله های بزرگی در این زمینه به مصر ارسال کرد بلکه برای تماس با ایرانی ها نیز بود و برخی گزارش های تایید نشده نیز وجود دارد که حکایت از آن دارد که در حاشیه این سفر با مسئولان ایرانی دیدار کرد و مساله یافتن جایگزین نفت فقط یک «پوشش»بوده است.
سوم: ملاحظه شده است که موضع مصر درباره جنگ یمن که عربستان در رأس ائتلاف کشورهای حاشیه خلیج فارس و عربی به راه انداخته است به سرعت در جهت برعکس در حال تغییر است یعنی به نفع ائتلاف«حوثی ها و صالحی ها». این نکنه قابل توجه بود که مصر به شکل قوی حمله موشکی حوثی ها به کشتی نظامی اماراتی در باب المندب و در ورودی دریای سرخ و غرق کردن آن را محکوم نکرد به رغم آن که این مساله مربوط به امنیت و سلامت خطوط تجاری دریایی است که درآمد مصر از عواید کانال سوئز را حفظ می کند،عوایدی که در رتبه بالایی در رأس درآمدهای خزانه مصر قرار دارد.
چهارم: از سرگیری فعالیت موتور رسانه های مصر و شلیک موشک هایش به سمت عربستان سعودی است و مهمات زیادی در این خصوص وجود دارد که بارزترین آنها اتهام به فساد و گرسنه نگه داشتن و محاصره کردن یمنی ها و حمایت از «تروریسم» در سوریه،عراق و لیبی است و فهرست در این زمینه طولانی است.
نکته جالب توجه دیگر این است که پیروزی هر کدام از کاندیداها در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به مصلحت عربستان سعودی نیست، «دونالد ترامپ» از ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه و صدام، عبدالفتاح السیسی و معمر قذافی یعنی همه رهبران نظام های دیکتاتور عربی زنده و مرده آنها خوشش می آید زیرا وی به رهبران قوی باور دارد که امنیت و ثبات را برقرار می کنند و دشمن اسلام و سازمان های میانه رو و تندروست و می خواهد که عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس هزینه حمایت از آنها توسط آمریکا در گذشته را بپردازند اما خانم «هیلاری کلینتون»به احتمال زیاد سیاست دولت اوباما را ادامه دهد و به توافقنامه هسته ای با ایران پایبند بماند و از کشورهای حاشیه خلیج فارس بخواهد که اصلاحات سیاسی انجام دهند به گونه ای که باعث شود جوانان از گروه های جهادی تندرو دور شده و به دایره قدرت و تصمیم گیری در چارچوب نهادهای منتخب وارد شده و با فساد نیز مبارزه شود.
ماه عسل عربستان و مصر به نظر می رسد که در همان روزهای اولش به پایان رسید زیرا روابط میان دو کشور بر اساس استراتژی ای پایه گذاری نشد که ویژگی آن احترام و صبر است بلکه بر اساس نظریه تابع و متبوع پایه ریزی شد.مصر کنونی حاضر به تن دادن به خواسته های رهبران عربستان نیست و حاضر به کار کردن زیر چترشان نیست و به میراث تمدنی عظیم خود که هشت هزار سال امتداد دارد، مباهات می کند. عربستان قوی به لحاظ مالی به ویژه تا پیش از فروپاشی قیمت نفت می خواست از بازوهای مالی قوی خود برای زیر سلطه بردن مصر و تن دادنش به موضع گیری ها و سیاست های عربستان بر اساس مقتضیات جنگ هایش در یمن و سوریه، عراق و رقابتش با ایران به کار گیرد و این همان چیزی است که «سیاست عناد»عربستان را که در واکنش به دیدار وزیر خارجه مصر با همتای ایرانی اش در حاشیه برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل و رای دادن مصر به نفع پیش نویس روسیه در شورای امنیت که بر ادامه بمباران گروه های مسلح تندرو از جمله «فتح الشام»و گروه های هم پیمانش تاکید می کند، تفسیر می کند.
رقم ها درباره حجم کمک هایی که کشورهای حاشیه خلیج فارس طی چهار سال گذشته به مصر دادند، متناقض است برخی این رقم را چهل میلیارد دلار می دانند که سهم عربستان نزدیک به 30 میلیارد دلار است و برخی نیز می گویند که بیشتر است و نزدیک به 50 میلیارد دلار می رسد. در همه احوال به نظر می رسد که عملیات بازپس دادن این پول ها در سایه بحران مالی کنونی مصر دشوار است اگر چه ما بر این باور نیستیم که کشورهای حاشیه خلیج فارس بر اساس محاسبات استراتژیک منطقه ای و بین المللی ممکن است به این سمت حرکت کنند زیرا هر گونه هرج و مرجی در مصر تاثیر منفی بر این کشورها می گذارد.
مصر در بحران به سر می برد اما بحران عربستان و هم پیمانانش در سایه بخار شدن جهش مالی و آغاز نارضایتی مردمی به دلیل سیاست های ریاضت اقتصادی و هدر رفتن ذخایر مالی و سوء مدیریت و فرسایش در اثر جنگ ها که متوقف نمی شود،دست کمی از بحران مصر ندارد.
گوی سحرآمیز نداریم و پیشگو نیز نیستم و این را باز هم می گوییم و تکرار می کنیم اما نشانه ها حکایت از آن دارد که قطع روابط تقریبا حتمی است و خشم رسمی و مردمی در اوج خود است زیرا عقب نشینی عربستان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس از تزریق پول به مصر در زمان بسیار بدی برای دولت مصر صورت گرفته است.این نزاع نزاع بحران زده ها و سرخورده هاست.