تفاهم های آمریکایی و روسی درباره اوضاع سوریه و راه حل سیاسی مرحله به مرحله و نهایی چه بسا با فروپاشی آتش بس از هم پاشید و با این فروپاشی اعتماد میان طرفین نیز از هم پاشید. برای دولت آمریکا کاملا واضح شده است که روسیا در سوریه حرف اول و آخر را می زند و اکنون در اراضی سوریه حاضر است و برای ماندن «بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه و از بین بردن همه گروه های مسلح چه میانه رو چه تروریستی به هر قیمت ممکن و با استفاده از ضعف دولت اوباما و نزدیکی ناپدید شدنش از کاخ سفید،مصمم است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، «عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در تحلیلی به آخرین تحولات در سوریه و نزاع آمریکا و روسیه بر سر این کشور پرداخت و نوشت:«بان کی مون»دبیر کل سازمان ملل زمانی که در نشست شورای امنیت گفت«جهان با لحظه سرنوشت سازی در جنگ سوریه رو به روست» گزافه گویی نکرد.وی این سخنان را در اشاره به اوضاع متشنج کنونی پس از فروپاشی آتش بس و افزایش شدت گرفتن رویارویی و تصادم روسیه و آمریکا در بستر اتهام ها درباره انفجار کاروان کمک های سازمان ملل به افراد محاصره شده در حلب شرقی بیان کرد.
تفاهم های آمریکایی و روسی درباره اوضاع سوریه و راه حل سیاسی مرحله به مرحله و نهایی چه بسا با فروپاشی آتش بس از هم پاشید و با این فروپاشی اعتماد میان طرفین نیز از هم پاشید. برای دولت آمریکا کاملا واضح شده است که روسیا در سوریه حرف اول و آخر را می زند و اکنون در اراضی سوریه حاضر است و برای ماندن «بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه و از بین بردن همه گروه های مسلح چه میانه رو چه تروریستی به هر قیمت ممکن و با استفاده از ضعف دولت اوباما و نزدیکی ناپدید شدنش از کاخ سفید،مصمم است.
سه تحول اصلی وجود دارند که طی دو روز گذشته خودشان را بر صحنه سوریه تحمیل کردند و نباید آنها را نادیده بگیریم زیرا هر کدام بعدا دارای پیامدهایی هستند:
نخست: ارسال ناو هواپیمابر دریاسالار«کوزنتسوف» روسیه به همراه هفت کشتی پشتیبانی و امدادرسانی برای تقویت حضورش و تقویت نیروهایش در دریای مدیترانه.
دوم:درخواست جان کری وزیر خارجه آمریکا برای ممنوعیت پرواز هواپیماهای جنگی سوریه بر فراز مناطق گروه های مسلح در حلب و دیگر مناطق.
سوم: «عبدالله المحیسنی»(تروریست عربستانی)مفتی گروه «فتح الشام»یا همان گروه جبهه النصره سابق توانست گروه های مسلح سوری را یا به عبارتی دیگر 21 گروه مسلح از گروه موسوم به ارتش آزاد گرفته تا احرار الشام را پشت فرماندهی «ابو محمد الجولانی»و با حمایت ترکیه و قطر و عربستان متحد کند و اینها اکنون تبدیل به «مجاهدان»جدید برای مقابله با ارتش روسیه در سوریه به مانند همکاران شان در افغانستان در دهه هشتاد شدند.
درخواست کری برای ممنوعیت پرواز هواپیماهای سوری بر فراز مناطقی که در کنترل گروه های مسلح به منظور تضمین آتش بس و رسیدن محموله های امدادرسانی بین المللی یعنی اعمال منطقه پرواز ممنوع و فرار از بند مهمتر در توافقنامه آتش بس است که به موجب آن اتاق عملیات مشترک نظامی آمریکایی و روسی تشکیل می شود تا بر حملات هوایی مورد توافق به گروه های قرار داده شده در فهرست تررویسم مانند جبهه النصره آن هم یک هفته پس از پایداری آتش بس نظارت کند.
ما اکنون در برابر«جنگ اراده ها» میان دو قدرت بزرگ یعنی روسیه و آمریکا پس از سه سال تمام و کمال از بحران مشابه در سپتامبر سال 2013 در بستر اتهام زدن ها به ارتش سوریه مبنی بر استفاده از سلاح شیمیایی علیه گروه های مسلح و مناطقی که بر آنها سیطره دارند،هستیم؛اتفاقی که باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا در آن زمان آن را نقض خط قرمزی دانست که در این زمینه وضع کرد و باعث دخالت نظامی فوری می شد.
بحران کنونی میان آمریکا و روسیه در بستری دیگر و متفاوت، بزرگتر می شود و آن بمباران نیروهای ارتش سوریه در کوه«الثرده» که بر فرودگاه «دیرالزور»اشراف دارد توسط هواپیماهای آمریکایی ،استرالیایی ،انگلیسی و دانمارکی به نفع و برای تقویت گروه تروریستی داعش از یک جهت و از جهت دیگر متهم کردن هواپیماهای سوری و روسی به بمباران کاروان های امداد رسانی بین المللی در حلب؛ اتهامی که مسکو به شدت آن را رد کرد و این تکذیب را با واقعیت های تصویری از جمله پرواز پهپاد آمریکایی بر فراز کاروان در زمان انفجار در کاروان مستند کرد.
در بحران نخست دولت آمریکا عقب نشست و اوباما خطوط قرمزش را در برابر نیروهای دریایی تقویتی روسیه در نزدیک سواحل دریایی سوریه لیسید حالا آیا همین سناریو در بحران دوم تکرار می شود یا اینکه تنش بالا می گیرد و منطقه به سمت رویارویی دو کشور پیش می رود؟
هیچ پاسخی نداریم و تنها افرادی که پاسخ این سووال را در اختیار دارند اوباما و همنای روس اش یعنی ولادیمیر پوتین هستند اما هر کسی که واکنش های هم پیمانان خاورمیانه ای واشنگتن را می بیند می فهمد که طرفین روسی و آمریکایی همه چیز را به سمت «لبه پرتگاه»سیاسی و نظامی می برند.
به نظر ما این تصادفی نیست که وزرای خارجه ترکیه،عربستان و قطر بار دیگر به تکرار همان مقوله قدیمی و با لحن قوی همزمان روی بیاورند و آن «بشار اسد رئیس جمهوری سوریه جایی در آینده سوریه ندارد». همین وزرا از تکرار این «آهنگ»پشت مایستروی آمریکایی در ماه های اخیر ایستادند. احتمالا احساس کردند که در موضع آمریکا درباره پرونده تغییر اتفاق افتاده است که بازهای وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون)برای تندروی و شدت دادن به درگیری ها آن را دیکته کردند.
تصمیم جنگ یا صلح را رئیس جمهوری آمریکا اتخاذ نمی کند بلکه «موسسه آمریکایی» اتخاذ می کند.روسای جمهور تغییر می کنند و نقش آنها اجرایی ظاهری است این در حالی است که «موسسه»تغییر نمی کند.هنگامی که این موسسه تصمیم گرفت که با ایران بر سر مساله هسته ای به توافق برسد،کنگره با اکثریت قاطع به آن رای داد و این همان کنگره ای است که اعضای آن 46 بار در یک سال و نیم قبل از آن برای «بنیامین نتانیاهو »نخست وزیر رژیم اسرائیل ایستادند و برایش کف زدند؛ نتانیاهویی که برای تحریک آنها برای رای دادن علیه این توافقنامه و حمایت از اقدامات نظامی برای از بین بردن تاسیسات هسته ای ایران به کنگره رفته بود.
توافق آتش بس در سوریه مدفون شد و احتمال بازگرداندنش به زندگی بسیار اندک است اگر نگوییم معدوم شده است مگر آن یکی از دو طرف یعنی آمریکایی یا روسی از مواضعش به نفع دیگری عقب نشینی کند.
هیچ کس در میان مسئولان بلندپایه دو کشور بزرگ جنگ در سوریه آن هم در سطح گسترده را نمی خواهد و به عبارتی درست تر جنگ مستقیم را نمی خواهند اما «تردید»داریم که پوتین ایجاد منطقه پرواز ممنوع را بپذیرد که چتر حمایتی از گروه های مسلحی را تامین کند که با همتای آمریکایی اش برای از بین بردن آنها به توافق رسید. همچنین ما در عین حال «تعجب می کنیم» از اینکه همتای آمریکایی اش و موسسه آمریکایی اجرای توافقنامه را به گونه ای که همه یا بیشتر خواسته های روسیه یا سوریه برای از بین بردن گروه های مسلح تاثیرگذار در زمین رویارویی با نیروهای ارتش سوریه و نشستن پشت میز مذاکرات بدون برگه برنده قوی اش را بپذیرند.
مساله قطعی این است که بازگشت به توافقنامه به شکل قدیمی اش که کری و «سرگئی لاوروف» وزیر خارجه روسیه پس از مذاکرات ماراتونی بر سر آن به توافق رسیدند تقریبا محال است و گرنه این موج از بالا گرفتن تنش ها در حال حاضر را نمی دیدیم.
این جنگ اراده هاست که همزمان با گسیل گردن نیروهای نظامی و تجهیزات صورت می گیرد دقیقا به مانند آن چه در سه سال پیش رخ داد اما با این تغییر که عنوان و بهانه ها فرق کرده و نه اصل آن و ما منتظریم ببینیم چه کسی اول عقب می نشیند.