اگر چه درهای به روی راه حل ها میان قدرت های بین المللی و منطقه ای باز شده و همه در حال لمس کردن راه حل سیاسی در سوریه آن هم پس از سالها جنگ ویرانگر هستند اما گشوده شدن درها و کانال های تماس به معنای این نیست که این طرف ها همه کارها را کردند و فقط باید منتظر چیدن ثمره توافقنامه های صلح در سرزمین شام باشیم.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،«کمال خلف»نویسنده و روزنامه نگار عرب در یادداشتی در روزنامه رأی الیوم نوشت:من بر این باور نیستیم که آن چه درباره دیدار میان «بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه و «رجب طیب اردوغان»رئیس جمهوری ترکیه منتشر شده، درست باشد و احتمال می دهم که به جای این دیدار،نخستین دیدار علنی به زودی میان طرف های سوری و ترک برگزار شود اما نه در سطح سران زیرا مقدمات این دیدار یعنی دیدار میان رؤسای جمهور دشمن هم همچنان در اول راه است و پخته نشده است و نیازمند تدابیر بیشتر روی زمین و در سیاست است.علاوه بر آن،به نظر ما گفت و گویی که به دور از چشم ها میان جنبش اخوانالمسلمین در استانبول و ایران و حزب الله در جریان است،همچنان در ابتدای راه است و نیازمند اقدامات تدریجی است.اما همه اینها نیازمند آماده کردن افکار عمومی و برخی از طرف هایی است که نیازمند هضم این تحولات در بازی بین المللی است و نه فقط باید هضم کنند بلکه باید وارد راه حل جدید شوند.
درست است که در زمان اجرای تفاهم های اولیه ای هستیم که نشانه های آن با دخالت ترکیه در «جرابلس»در شمال سوریه و تماس مستقیم میان دولت و گروه های مسلح بدون هیچ گونه میانجی گر برای نخستین بار و امضای توافقنامه و اجرای آن با خروج افراد مسلح از شهرهای«داریا»و «معضمیه»در ریف دمشق و پس از آن در منطقه «الوعر»در شهر «حمص»ظاهر شد.این تماس ها به این دلیل برقرار شد که خطوط مذاکره میان دولت های سوریه و ترکیه گشوده شد و دیگر نیازی به میانجی گری سازمان ملل نیست.در روزهای آینده همچنین شاهد تحولات مهمی در منطقه«الغوطه شرقی»خواهیم بود.با وجود این،ارزیابی این تحولات هنوز در ابتدای راه است زیرا راه دراز است و بحران پیچیده ای به مانند بحران سوریه با رو بوسی حل نمی شود.اوضاع در شهر«حلب»نیز منتظر توافق آمریکا و روسیه طی روزهای آینده و پس از تفاهم روسیه و ترکیه است.
ائتلاف مخالفان سوری (در خارج)در بدترین بحران های خود به سر می برد.این ائتلاف از دخالت نظامی ترکیه در جرابلس استقبال کرد و بر اساس سخنانی که قطب های این ائتلاف بیان کردند باور دارد که منطقه امن یا منطقه حایلی که همیشه خواستار آن بوده است در حال محقق شدن است.نمی دانیم که ائتلاف می داند یا نمی داند که واقعیت دخالت ترکیه و ابزارهای آن چیست و چگونه و با هماهنگی چه کسی صورت گرفته است.تردیدی نداریم که اینها از اعضای ائتلاف پنهان نیست اما ائتلاف اصرار بر این دارد که گفتمان قدیمی از خود صادر کند و نمی دانیم چرا واقعیت را به افکار عمومی سوریه نمی گوید؛واقعیتی که همه از آن با خبرند.اما مهم تر از اینها گزینه های ائتلاف است،آیا در راه حل های بزرگ وارد می شود(این ائتلاف در گفتمانش برای این کار بسترسازی نمی کند)یا اینکه منتظر موضع ریاض می ماند؟ آیا به هوادار و مخالف مذاکرات تقسیم می شود؟تجربه های سالهای گذشته ثابت کرده است که ائتلاف در تصمیم گیری اش استقلال ندارد و دنباله روی سیاست های حامیانش است زیرا تشکیل ائتلاف و پیش از شورای (به اصطلاح)ملی با تصمیم کشورهای منطقه ای صورت گرفت که ادامه آن و ماندنش را تغذیه کردند و اختلاف و درگیری میان اعضایش را نیز کنترل کردند.حتی گروه های مسلح که وابسته به کشورهای حامی خود هستند از تصمیم های ائتلاف پیروی نمی کنند و همین کشورهای گروه های سیاسی را از ائتلاف جدا کردند و ائتلاف تبدیل به یک پیکره سیاسی بدون ثقل نظامی شد و این ثقل نیز تابع کشورهای حامی به لحاظ مالی به شکل مستقل است.ائتلاف و معارضان به طور کلی هیچ گزینه ای جز روی آوردن به چیزی که راه حل های بزرگ اقتصا می کند،ندارند و گرنه هویت جدیدی و چه بسا نام جدید با رهبران جدیدی در انتظارش است.بدین ترتیب این ابتدای گفتمان، پیکره و گزینه های معارضان است.
اگر چه درهای به روی راه حل ها میان قدرت های بین المللی و منطقه ای باز شده و همه در حال لمس کردن راه حل سیاسی در سوریه آن هم پس از سالها جنگ ویرانگر هستند اما گشوده شدن درها و کانال های تماس به معنای این نیست که این طرف ها همه کارها را کردند و فقط باید منتظر چیدن ثمره توافقنامه های صلح در سرزمین شام باشیم.
این راه حل ها همچنان در ابتدای راه اند و جزئیات شان که قطعا طرف ها درباره آنها با هم دچار تباین می شوند،مشخص نشده است.از سوی دیگر،امتحان اجرا دشوارتر و پیچیده تر خواهد بود.علاوه بر آن، نمی توان گروه تروریستی داعش را فراموش کرد گروهی که همچنان یک بازیگر در میدان جنگ است و گروه تروریستی جبهه النصره سابق و فتح السام کنونی نیز گروه قدرتمند در شمال سوریه است و این گروه اعتقادی به راه حل سیاسی ندارد.گروه های مسلح متعدد دیگر نیز که وابستگی های خاص خود را دارند را نیز نمی توان به سادگی از النصره جدا کرد یا افراد مسلح آنها را قانع کرد که در ارتش نظامی ادغام شوند زیرا ذهن آنها پر از افکار جهاد ضد طاغوت و نصرانی ها و روسیه ملحد و همه مفاهیم دیگری است که هر روز در میدان های جنگ و مساجد و شبکه های اجتماعی به زبان می آورند.این مساله درباره همه گروه های مسلح دیگر صدق دارد حتی آنهایی که زیر مجموعه گروه موسوم به ارتش آزاد هستند و واشنگتن آنها را میانه رو می داند زیرا این گفتمان علنی و واضع و مکرر آنهاست.بدین ترتیب این آغاز گزینه های تعامل با نیروهای میدانی محلی و خارجی است.کردها نیز در شمال سوریه حضور دارند،آیا آنکارا ماموریت اش را انجام داد؟سرنوشت ائتلاف آنها با واشنگتن چه می شود،آیا نقش نظامی آنها علیه گروه داعش به پایان رسید؟جایگاه آنها در راه حل بحران سوریه پس از آن که همه طرف ها بر سر جلوگیری از فدرالیسم و تاکید بر وحدت سوریه به توافق رسیدند،چیست؟این آغاز است و نمی توان از همین الان درباره پایان خوشی که برخی انتظار دارند،سخن گفت.تصویر با پایان این ماه واضح تر می شود آن هنگام که ببینیم تحولاتی که آغاز شده به پایان خود برسد.