سیاست فعلی حذف ایران از ائتلاف بین المللی مقابله با داعش، تنها کارت بازی بیشتری را در اختیار این گروه تروریستی قرار می دهد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، پایگاه خبری تحلیلی آمریکایی«لاو فر» در تحلیلی نوشت: از ماه ژوئن سال 2016، داعش در خارج از خاورمیانه از جمله در اراضی آمریکا و در شهرهای کلیدی اروپا نیز دست به حملات تروریستی می زند. ائتلاف بین المللی به رهبری آمریکا، متشکل از متحدان اروپایی و عرب آمریکا از سال 2014 مبارزه با داعش را آغاز کرده است اما تا به امروز به هدف خود دست نیافته است. دو سال پیش، «باراک اوباما» رئیس جمهور آمریکا اظهار داشت که هدف این ائتلاف تضعیف داعش و در نهایت نابودی این گروه تروریستی است. در حالی که این ائتلاف ممکن است در دو سال گذشته به تضعیف این گروه در سوریه و عراق کمک کرده باشد اما قطعا قابلیت های تروریستی آن افزایش یافته است. برای رسیدن به هر دو هدف، واشنگتن باید با یک نیروی اصلی مبارزه با داعش که تاکنون از ائتلاف بین المللی کنار گذاشته شده، همکاری کند و آن نیرو، ایران است.
ایران چگونه با داعش مبارزه می کند؟
امروز ایران در مین کشورهایی با دولت های مرکزی ضعیف و گروه های اصلی تروریستی واقع شده که تلاش دارند از خلاء موجود در جهت اهداف شوم خود بهره بگیرند. ماه گذشته وزارت اطلاعات ایران طرح داعش برای انجام یک حمله تروریستی در مقیاس بزرگ در تهران را خنثی کرد. نقشه این بود که در سراسر پایتخت ایران که بیش از 8 میلیون نفر جمعیت دارد، 50 موقعیت با استفاده از 100 کیلوگرم مواد منفجره هدف گرفته شود. داعش برای انجام این حملات صدها هزار دلار هزینه کرده بود. چنین اقدامی در خاک ایران دور از انتظار نبود زیرا این گروه، ایران را در یکی از سه اولویت خود در کنار فرانسه و آمریکا قرار داده است. از زمان انعقاد توافق هسته ای میان ایران با قدرت های جهانی از یک سال پیش تاکنون، تهران توجه خود را بر امنیت منطقه و مقابله با تروریسم و افراط گرایی به ویژه داعش متمرکز کرده است. به نظر می رسد اکنون آمریکا و ایران می توانند با یکدیگر در جهت مقابله با داعش همکاری داشته باشند.
استراتژی ایران علیه داعش تا حدی شبیه استراتژی آمریکا است. تهران می خواهد داعش را در عراق و سوریه به عقب براند؛ در حالی که اطمینان داشته باشد که تمامیت ارضی هر دو کشور حفظ خواهد شد. این کشور می خواهد ظرفیت داعش برای راه اندازی حملات تروریستی در خارج از قلمروهای آن گروه تضعیف شود، قدرت این گروه برای جذب نیروهای خارجی کاهش یابد و نفوذ آن در کشور همسایه - افغانستان - متوقف شود.
ایران برای دستیابی به این اهداف تلاش هایی را برای مقابله با تروریسم آغاز کرده است. در حالی که برخی از این تلاش ها همراستا با اقدامات آمریکا است، دیگر تلاش ها در تعارض با اقدامات واشنگتن است.
به طور کلی، استراتژی ایران برای مقابله با داعش در دسترس تر از استراتژی آمریکا است. علاوه بر حمایت مادی و آموزش، تهران مستشارانی نیز در سوریه و عراق دارد. در حالی که ائتلاف، نیروهای ویژه ای دارد، تلاش های خود را بر حملات هوایی، ارسال مشاوران و تجهیزات و آموزش متمرکز کرده است. برای به حداقل رساندن هزینه های مبارزه مستقیم و به حداکثر رساندن نتیجه عملیات، ایران همچون آمریکا با مجموعه ای از متحدان همکاری می کند. با این حال ایران بر خلاف آمریکا با بازیگران محلی - از جمله دولت مرکزی بغداد، دولت بشار اسد، کردها و مبارزان شیعه و برخی از اهل سنت - بیش از بازیگران بین المللی و منطقه ای همکاری نزدیک تری دارد.
علاوه بر این، ایران توانمندی های ضد تروریستی دفاعی خود را افزایش داده است. امروزه، سازمان های مختلفی در درون نیروهای امنیتی ایران در جنبه های مختلف مبارزه با تروریسم همکاری دارند. این سازمان ها بخشی از سه نیروی اصلی امنیتی در داخل کشور هستند.
آمریکا چرا و چگونه می تواند با ایران همکاری کند؟
تهران یک بازیگر کلیدی در منطقه است و اراده سیاسی لازم را دارد تا از توانایی های خود به طور موثر برای مبارزه با داعش بهره ببرد. واشنگتن نیز این مسئله را می داند. با وجود عدم روابط دیپلماتیک، پیشینه ای برای همکاری این دو کشور وجود دارد: در سال 2001 برای مبارزه با طالبان در افغانستان. ایران قبل از سال 2001 با روسیه، هند، و اتحاد شمال، با طالبان در افغانستان مبارزه می کرد. هنگامی که آمریکا پس از حملات یازده سپتامبر وارد افغانستان شد، کنفرانس بن را برای ایجاد یک دولت جانشین طالبان تشکیل داد. همانطور که «جیمز دابینز» فرستاده ویژه آمریکا برای افغانستان اشاره کرده تهران به خصوص مفید بود. این کشور متعهد به کمک قابل توجهی برای بازسازی این کشور به عنوان یکی از بزرگترین همسایگان خود شد و با واشنگتن نیز همکاری هایی داشت. در جای دیگر، ایران و آمریکا در سطح تاکتیکی و عملیاتی موقت در عراق هماهنگ بودند، اما آنها نتوانستند همکاری استراتژیک داشته باشند. ائتلاف برای مبارزه با داعش نیاز به حمایت های محلی و منطقه ای و بازپس گیری قلمروهای اشغال شده و همچنین کمک موثر به حل و فصل بحران های انسانی دارد. امروز پس از گذشت دو سال پس از ربوده شدن پنج هزار ایزدی توسط داعش، بیش از نیمی از آنها همچنان در اسارت هستند و بسیاری از زنان و کودکان به عنوان برده جنسی استفاده می شوند. در نتیجه این عدم هماهنگی، دستاوردهای نظامی در مقیاس کوچک علیه داعش به ثبات در عراق منتهی نمی شود.
ایران به استفاده از ابزار سیاسی، نظامی و اطلاعاتی برای مبارزه با داعش متعهد شده است.
چگونه ایران و آمریکا می توانند با هم همکاری کنند؟
اولا، واشنگتن و متحدانش می توانند مبارزان شیعه تحت حمایت ایران را تحت پوشش هوایی قرار دهند و به ارتش عراق در بازپس گیری مناطق تحت اشغال داعش کمک کنند. این هماهنگی در مقیاس کوچک در آزادی شهر «آمرلی» در بهار 2014 رخ داد.
دوما، آمریکا و ایران می توانند اطلاعاتی در مورد اهداف را با هم به اشتراک بگذارند؛ همانطور که در دهه 2000 در افغانستان این کار را انجام دادند. دو کشور همچنین می توانند اطلاعاتی در مورد تروریست های خارجی و پایگاه های آنها را به اشتراک بگذارند؛ همانطور که ایران و استرالیا در این خصوص همکاری کردند.
سوما، آمریکا و ایران می توانند برای تسهیل رفت و آمد مردم و ترانزیت کالا و تجهیزات در سراسر عراق همکاری داشته باشند. ایران در حال حاضر می تواند سریع تر از آمریکا وارد عمل شود و واکنش به بحران های بشری در عراق همچون بحران ایزدی ها را تسریع بخشد.
چهارما، ایران و آمریکا باید برای جلوگیری از وخامت بحران سیاسی در عراق با هم همکاری کنند تا مبادا به دستاویزی در دست داعش تبدیل شود. سوء مدیریت اقتصاد و امنیت از سوی دولت عراق و سیاست های بیش از حد فرقه ای می تواند جنگ علیه داعش را تضعیف کند. این در حالی است که توجه کمی به دوره پسا داعش در عراق شده است. ضروری است که جامعه بین المللی شروع به انجام این کار کنند و آمریکا و ایران هر دو بازیگر کلیدی هستند که به ناچار درگیر خواهند شد.
در نهایت، داعش تنها زمانی نابود می شود که ایدئولوژی های آن بی اعتبار شود و با درگیری های فرقه ای در منطقه مقابله شود. برای این اتفاق، تمام بازیگران بزرگ مسلمان در منطقه از جمله ایران و عربستان سعودی باید همکاری داشته باشند. در واقع سیاست فعلی حذف ایران - به عنوان دولت بزرگ شیعه در منطقه - از ائتلاف بین المللی، درگیری های فرقه ای در منطقه را تشدید می کند و در نهایت کارت بازی بیشتری را در اختیار داعش قرار می دهد.