جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

درس هایی که باید از جنگ اشتباه عراق گرفت

موضوع اصلی گزارش چیلکات این است که جنگ عراق حتما نباید اتفاق می افتاد. تصمیم برای آغاز این جنگ تا حدی بر اساس اطلاعات اشتباه بود.

کد خبر: ۱۳۶۱۳۵
درس هایی که باید از جنگ اشتباه عراق گرفت

جنگ عراق به اندازه کافی پر هزینه بود اما مردم از درس های اشتباه آن عبرت نگرفتند. این امر تنها می تواند بر فجایع بیافزاید.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، پایگاه تحلیلی مارکت واچ در گزارشی نوشت: پس از هفت سال بالاخره 12 جلد از شواهد، یافته ها و نتیجه گیری ها در مورد جنگ عراق منتشر شد. «سر جان چیلکات» رییس کمیته تحقیق در مورد دخالت انگلیس در جنگ عراق، روز چهارشنبه بعد از گذشت هفت سال سرانجام گزارش جنجالی خود را منتشر کرد. تعداد کمی به گزارش کامل چیلکات دسترسی خواهند داشت. خلاصه این گزارش که بیش از 100 صفحه است به قدری طولانی است که نیاز به خلاصه کردن دارد.

اما شرم آور خواهد بود اگر این گزارش به طور گسترده ای خوانده نشود و مهم تر از همه مطالعه نشود، چون شامل چند دیدگاه مفید در این خصوص است که دیپلماسی چگونه عمل می کند، چگونه سیاست ساخته شده است و تصمیم چگونه گرفته شده است. این گزارش همچنین به ما مرکزیت تصمیم حمله به عراق در سال 2003 وهمچنین پس از آن برای درک خاورمیانه امروز را یادآوری می کند.

موضوع اصلی این گزارش این است که جنگ عراق حتما نباید اتفاق می افتاد. تصمیم برای آغاز این جنگ تا حدی بر اساس اطلاعات اشتباه بود. عراق یک تهدید قریب الوقوع نبود. جایگزین های استفاده از نیروی نظامی به هیچ وجه مورد بررسی قرار نگرفت. دیپلماسی مورد بی توجهی قرار گرفت.

بدتر از همه این بود که جنگی بدون برنامه ریزی و آمادگی کافی آغاز شد. همانطور که این گزارش به درستی اشاره می کند، هم دولت انگلیس و هم دولت آمریکا پیش بینی کرده بودند که در صورت حذف صدام، هرج و مرج می تواند ظهور کند. تصمیم گیری برای انحلال ارتش عراق و کنار گذاشتن تمام اعضای حزب بعث صدام (و نه فقط تعداد کمی از رهبران آن) از مناصب دولتی در دولت بعدی، اشتباهات بزرگی بود.

عراق تنها یک جنگ انتخابی نبود؛ این یک سیاست نابخردانه و ضعیف بود.

بخش اعظمی از گزارش چیلکات بر محاسبات انگلیس و پشتیبانی «تونی بلر» نخست وزیر وقت انگلیس از سیاست آمریکا متمرکز است. این تصمیم برای همکاری انگلیس با آمریکا یک انتخاب استراتژیک دفاعی برای یک کشور کوچک تر بود که بیشتر نفوذ خود را از نزدیکی روابط دو جانبه کسب کرده بود.

اشتباه دولت بلر این بود که در ازای حمایت خود نفوذ سیاسی بیشتری دریافت نکرد. دولت «جورج دبلیو بوش» نیز ممکن است این تلاش ها را رد کرده باشد، اما دولت انگلیس پس از آن گزینه فاصله گرفتن از سیاستی را دنبال کرد که بسیاری معتقد بودند بعید است به موفقیت دست یابد.

درس های بسیاری باید از جنگ عراق گرفته شده باشد. یکی این است که فرضیات ناقص می تواند به سیاست های خطرناک ناقصی منجر شود. تقریبا همه بر این فرضیه بودند که عدم همکاری صدام با بازرسان سازمان ملل متحد ناشی از این واقعیت است که او سلاح های کشتار جمعی را پنهان کرده است.

در واقع، او این حقیقت را پنهان کرده بود که اصلا چنین سلاح هایی در اختیار ندارد.

به همین ترتیب قبل از اینکه آنها جنگ را آغاز کنند، بسیاری از سیاست گذاران معتقد بودند که دموکراسی به سرعت و به محض رفتن صدام ظهور می کند.

همچنین این واقعیت دارد که براندازی دولت ها، هر چقدر هم که دشوار باشد، همچون ایجاد امنیت که یک دولت جدید نیاز به تحکیم قدرت خود و کسب مشروعیت از دید مردم دارد، دشوار نیست. تامین امنیت در یک دولت جدید کار بسیار دشواری است. ایجاد هر چیزی شبیه به یک دموکراسی در یک جامعه فاقد بسیاری از پیش نیاز های اساسی، نیاز به چند دهه و نه چند ماه زمان دارد.

در این گزارش در مورد میراث جنگ عراق کمتر بحث شده، اما مهم است به آن توجه شود.

اولین و مهمترین مسئله این است که این جنگ توازن قوا در منطقه را به هم زد.

این جنگ تاثیر عمیقی نه تنها بر عراق و خاور میانه بلکه بر انگلیس و آمریکا داشت. رای پارلمان بریتانیا در سال 2013 برای هر گونه اقدام نظامی علیه «بشار اسد» رئیس جمهور سوریه برای هشدار به این کشور برای عدم استفاده از سلاح های شیمیایی در جنگ این کشور قطعا مرتبط با این دیدگاه بود که مداخله نظامی در عراق کار اشتباهی بوده است. همچنین ممکن است برخی از نخبگان غیر قابل اعتماد که باعث شدند اکثریت رای دهندگان از برگزیت (خروج انگلیس از اتحادیه اروپا) حمایت کنند، از تجربه جنگ عراق ریشه گرفته باشند.

جنگ عراق و تبعات پس از آن به طور مشابهی تفکر دولت «باراک اوباما» را تحت تاثیر قرار داد که اشتیاق چندانی برای سرمایه گذاری های جدید نظامی در خاورمیانه آن هم در زمانی که بسیاری از مداخله نظامی خسته شده بودند، نداشت.

خطر البته همچنان وجود دارد و از آنچه گذشته باید درس عبرت گرفته شود. درس جنگ عراق نباید به پایان دادن همه مداخلات مسلحانه در خاورمیانه و یا در جاهای دیگر منتهی شود، بلکه فقط زمانی باید انجام شود که بهترین استراتژی موجود باشد و زمانی که نتایج حاصل، هزینه های صرف شده را توجیه کند.

لیبی آخرین مداخله ای بود که این اصل را نقض کرد. سوریه حتی پرهزینه تر بوده است.

در خصوص جنگ عراق نیز کمیته حقیقت‌ یاب در مورد نقش انگلیس در این جنگ به ریاست چیلکات در سال 2009 از سوی «گوردون براون» نخست ‌وزیر انگلیس به ‌منظور بررسی جزئیات چگونگی مشارکت انگلیس در این جنگ که در جریان آن 179 نظامی انگلیس کشته و 3500 نفر از آن‌ها هم مجروح شدند، تشکیل شد.

این کمیته که قرار بود گزارش خود را یک ساله ارائه دهد، اکنون پس از تاخیر هفت‌ ساله و عبور از فیلترهای دشوار دستگاه ‌های امنیتی انگلیس، منتشر شده است.

براساس گزارش ‌های منتشر شده، کمیته چیلکات برای تهیه گزارش خود با بیش از 150 شاهد از جمله بلر صحبت کرده و ضمن برگزاری 130 جلسه با شاهدان، بیش از 150 هزار سند دولتی را مورد بررسی قرار داده است.

جنگ عراق به اندازه کافی پر هزینه بود اما مردم از درس های اشتباه آن عبرت نگرفتند. این امر تنها می تواند بر فجایع بیافزاید.

انتهای پیام

دیدگاه شما