بعید نیست که ترکیه روابطش با قاهره را در چارچوب سیاست های جدیدش در راستای گشودش آغوشش به روی همه از سر گیرد؛سیاستی که آقای ییلدریم نخست وزیر جدید آن را اعلام کرد و بر اصل«افزایش دوستان و کاهش دشمنان»تمرکز دارد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،روزنامه رأی الیوم در سرمقاله خود به موانع عادی سازی روابط مصر و ترکیه پرداخت و نوشت:روابط مصر و ترکیه این روزها به دلیل سخنان متناقضی که مسئولان دو طرف به ویژه طرف ترک به زبان می آورند در مرحله جزر و مد به سر می برد. به دنبال سخنان«بینالی ییلدریم»نخست وزیر جدید ترکیه درباره تمایل کشورش به بهبود روابط اقتصادی کشورش با مصر و تبادل دیدارهای بازرگانان و مسئولان سیاسی زده شد ، موجی از خوش بینی درباره نزدیک بودن عادی سازی روابط و پایان حالت قطعی که از سه سال پیش تا کنون ادامه یافته به راه افتاد اما این خوش بینی به سرعت پس از سخنان«رجب طیب اردوغان»رئیس جمهوری ترکیه درباره تشکیک در مشروعیت حکومت کنونی مصر و پاسخ خشم آلود سخنگوی وزرات خارجه مصر به این سخنان،از بین رفت.
اردوغان که روابط کشورش با رژیم اسرائیل را در عرصه امنیتی ، اقتصادی و نظامی عادی کرد و با روسیه پس از عذرخواهی مکتوب از رهبرانش به دلیل حادثه سرنگونی هواپیمای روسی در نزدیکی مرزهای سوریه عادی سازی کرد،طرح مثبتی که نخست وزیر جدیدیش درباره مصر ارائه کرد را با این سخنان خنثی کرد؛اردوغان گفت که «کشورش با ملت مصر مشکلی ندارد اما مشکل با رهبرانش دارد که رئیس جمهوری منتخب را سرنگون کرد.»وی این سخنان را با انتقاد شدید از حکم های اعدام و زندان همراه کرد که بخش قضایی مصر علیه رئیس جمهوری برکنار شده و رهبران جماعت اخوان المسلمین صادر کرد.
واکنش مصر به این سخنان بسیار سریع و از زبان آقای«احمد ابو زید»سخنگوی وزارت خارجه صورت گرفت که در بیانیه ای گفت:«مصر در تعامل با رهبران ترکیه که اصرار بر در پیش گرفتن سیاست متناقض در منطقه دارند، محتاط است.»وی به طرف ترک یادآوری کرد که ضرورت دارد از ذهن اش فراموش نشود که این ملت مصر بود که رهبران خود را در انتخاباتی آزاد و دموکراتیک انتخاب کرد.
در سایه این سخنان ایجاد گشایش نزدیک در روابط دو کشور دشوار است.دوری کردن دو کشور از یکدیگر قدیمی است و ریشه های آن به دو مساله باز می گردد یکی دینی که بر اساس رقابت بر سر رهبریت کشورهای سنی در جهان اسلامی است و دیگری رهبریت سیاسی است.این رقابت زمانی که سلطان«محمد علی پاشا»علیه خلافت عثمانی جنگ اعلام کرد و نیروهایش را برای«اشغال سوریه»و گسترش در جزیره عربی و اشغال «الدرعیه»پایتخت عربستان سعودی فرستاد و اوایل قرن نوزدهم به سمت استانبول پیشروی کرد، به اوج خود رسید.اگر قدرت های غربی دخالت نمی کردند محمد علی پاشا پایتخت خلافت عثمانی را مورد حمله قرار می داد.
نزاع میان قاهره و استانبول در زمان جمال عبدالناصر رئیس جمهوری فقید مصر به اوج خود رسید. عبدالناصر«ترکیه آتاتورک»را خطری برای مصر و همه عرب ها قلمداد کرد و این خطر پس از رهبریت ائتلاف بغداد توسط ترکیه با حمایت انگلیس و کشورهای استعماری غربی دیگر بزرگتر شد.
رسیدن «عبدالفتاح السیسی»به قدرت پس از سرنگونی محمد مرسی و حکومت اخوان المسلمین در سه سال پیش خشم اردوغان که حامی این رئیس جمهوری و حکومت اخوان بود را برانگیخت و این خشم را با راه اندازی ائتلاف با کشور قطر و گشودش درهای استانبول به روی رهبران اخوان برای انجام فعالیت های رسانه ای و سیاسی علیه حکومت مصر با آزادی و حمایت تمام،نشان داد.
آشتی ترکیه و مصر ممکن نمی گردد مگر با موافقت ترکیه با شروط مصر برای محدود کردن فعالیت اخوان المسلمین و بستن شبکه های تلویزیونی وابسته به آنها که از استانبول برنامه پخش می کنند و در عین حال روابط میان مصر و قطر عادی سازی ،مگر آن که ترکیه تصمیم بگیرد که از همپیمان قطری اش چشم پوشی کند و این حداقل در حال حاضر بعید به نظر می رسد.
آقای«احمد مصطفی»معاون کمیته ارزش ها در پارلمان مصر به این شروط مصر اشاره کرد و از ترکیه خواست«به دلیل اهانت های مکرر توسط رهبران ترکیه به مصر باید عذرخواهی کند و پس از آن نیز رهبران جماعت اخوان المسلمین که تحت تعقیب عدالت مصر هستند و متهم به ارتکاب جرایم هستند را نیز باید تحویل دهد.»
مسال قطعی این است که هر دو طرف ترکیه و مصر تمایل به عادی سازی روابط میان دو کشور هستند و این سخنان حکایت از همین رویکرد دارد و در عین حال بر آن تاکید می کند،مساله در این نهفته است که عادی سازی روابط دو کشور منتظر میانجی گری برای آغاز گفت و گو ها و دیدارها در ابتدا در سطح پایین و پشت درهای بسته و پس از آن بالا بردن سطح این دیدارها به سطح بالای سیاسی و اقتصادی است و سه دولت هستند که می توانند این میانجی گری را انجام دهند روسیه،عربستان و رژیم اسرائیل.دولت ترکیه روابطش با امارات را بهبود بخشید آن هم پس از دیداری که آقای«چاووش اوغلو»وزیر خارجه ترکیه از ابوظبی در ماه آوریل گذشته.این دیدار منجر به شکسته شدن یخ روابط میان دو کشور و بازگشت سفیر امارات به آنکارا پس از جنگ اظهارات مشابه میان دو کشور در بستر دشمنی امارات با جنبش اخوان المسلمین و حمایت ترکیه از این جنبش.
بعید نیست که ترکیه روابطش با قاهره را در چارچوب سیاست های جدیدش در راستای گشودش آغوشش به روی همه از سر گیرد؛سیاستی که آقای ییلدریم نخست وزیر جدید آن را اعلام کرد و بر اصل«افزایش دوستان و کاهش دشمنان»تمرکز دارد.
کشور قطر نشانه اساسی در این عرصه باقی می ماند،این کشور بود که از رهبران اخوانی مقیم در اراضی اش در دو سال پیش خواست به ترکیه هم پیمانش بروند هنگامی که دور کردن آنها از اراضی اش یکی از شروط بازگشت سفرای عربستان ، امارات و بحرین به پایتختش در چارچوب آشتی با این کشورها بود و بعید نیست که یک بار دیگر آنها را بازگرداند اگر بازگشت آنها شرط بهبود روابط مصر و ترکیه شود و این روزها هیچ جیز در سیاست غیرمنتظره یا بعید نیست.
برخی اخبار وجود دارد که تاکید می کند قطر در حال حاضر در اراضی اش میزبان «صلاح العاروری»یکی از فرماندهان تبعیدی حماس است که به دست داشتن در عملیات ربودن دو جوان اسرائیلی و کشتن شان اعتراف کرد؛عملیاتی که باعث تجاوز اخیر اسرائیل به نوار غزه شد.ترک اراضی ترکیه توسط العاروری یکی از شروط عادی سازی روابط ترکیه و اسرائیل بود و این «سابقه»ممکن است در صورت لزوم برای روابط ترکیه و مصر از حیث میزبانی برخی از رهبران اخوانی تکرار شود.
دو عامل قطر و اخوان در درجه بزرگی از اهمیت در سردی روابط ترکیه و مصر یا گرمی آن برخوردارند و به همین دلیل باید به این دو عامل در روزهای آینده اهمیت زیادی داد زیرا احتمال عادی سازی منفی یا مثبت روابط به آنها بستگی دارد.