«سرگئی لاوروف»وزیر خارجه روسیه در جدیدترین سخنانش که بلافاصله پس از گفت و گوی تلفنی میان پوتین رئیس اش و اردوغان رئیس جمهوری ترکیه بیان کرد، تاکید کرد که «روسیه و ترکیه به احتمال زیاد همکاری برای حل بحران سوریه را از سر می گیرند.»و این همکاری شامل چندین جنبه می شود از جمله دادن اولویت به جنگ علیه داعش و قبول تفاهم های غیرعلنی درباره حل سیاسی بحران سوریه.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در یادداشتی در روزنامه رأی الیوم نوشت:مکالمه تلفنی که «ولادیمیر پوتین»رئیس جمهوری روسیه با «رجب طیب اردوغان»همتای ترکش در بعد از ظهر روز گذشته انجام داد،اندکی از شوک انفجارهای انتحاری تروریستی که ورودی فرودگاه استانبول را مورد حمله قرار داد و منجر به کشته شدن 42 نفر و زخمی شدن 240 نفر دیگر شد که حال برخی از آنها خطرناک است را کم کرد.
پوتین که این حملات را به شدت محکوم کرد و فورا دستور داد همه تحریم های اقتصادی اعمال شده علیه ترکیه در واکنش به سرنگونی هواپیمای جنگی روسیه توسط جنگنده های ترکیه درنزدیکی مرزهای سوریه در ماه نوامبر گذشته، لغو شوند از جمله اینکه دستور داد نزدیک پنج میلیون گردشگر روسی که هر سال به تفرجگاه های ترکیه می روند به ترکیه بازگردند و روابط روسیه با ترکیه نیز به طور کامل عادی سازی شود.
رسیدن انفجارهای انتحاری به فرودگاه استانبول که از طریق آن 60 میلیون مسافر در سال عبور می کنند نفوذ امنیتی خطرناک و ضربه بزرگ به صنعت گرشگردی ترکیه به شمار می رود که سالیانه 36 میلیارد دلار به خزانه ترکیه سرازیر می کند.از سوی دیگر این حمله سومین حمله از ابتدای سال جاری تا کنون به شمار می رود و تعداد کشته شدگان را به 200 نفر رساند؛ این علاوه بر صدها زخمی است.
آقای«بینالی ییلدریم»نخست وزیر ترکیه گفت که این انفجارها دارای نشانه های داعش است و با همه حملات مشابهی که در شهرهای پاریس و بروکسل انجام شده شبیه است با این تفاوت که این داعش مسئولیت این عملیات را همانطور که در انفجارهای مشابه در استانبول انجام داد،به عهده نگرفته است؛ امری که باعث می شود خوانش تحلیلی از این حمله را فرایندی بسیار دشوار کند.
دولت ترکیه چندین بار متهم به حمایت از داعش و گروه های تندرو دیگر شد چه توسط روسیه و چه توسط سوریه و حتی خود پوتین بارها از عبور هزاران تروریست و ده ها هزار تن سلاح از طریق اراضی ترکیه به سمت این گروه های تروریستی که به دنبال براندازی نظام حاکم بر سوریه هستند، سخن گفت.حالا پرسشی که مطرح می شود که این است که چه دلایلی باعث شد داعش و عناصرش عمق ترکیه را با این گونه انفجارها و نقض آتش بس «اعلام نشده»میان دو طرف هدف قرار دهد؟
اردوغان رئیس جمهوری ترکیه بدون هیچ گونه تردیدی از گروه های مسلح سوری حمایت کرد و تسهیلات نظامی و لجستیکی گسترده به آنها ارائه داد؛ تسهیلاتی که هیچ گونه کشور عربی دیگر به آنها ارائه نکرده است و این کار با این باور که آنها می توانند در براندازی نظام حاکم بر سوریه طی فقط چند ماه، موفق شوند، انجام داد اما این باورش و شرط بندی اش به جا نبود آنها بنابر چند دلیل که بارزترینشان ایستادگی ارتش سوریه و دخالت نظامی روسیه و مخالفت دولت«باراک اوباما»رئیس جمهوری آمریکا با تکرار تجربه عراق و مخالفتش با اعزام نیروی زمینی به سوریه به دلیل اجتباب از گرفتار شدن در جنگ منطقه ای یا حتی جهانی.
نقطه تحول اصلی که داعش را خشمگین کرد و باعث شد از «بی طرفی اش»در قبال نظام حاکم بر ترکیه دست بکشد این است که دولت ترکیه از این گروه در جنگ با دولت سوریه و نیز از این گروه در مقابل حملاتی که نیروهای عراقی با حمایت نیروهای مردمی(الحشد الشعبی)انجام داده و می دهند و موفق شدند عناصرش این گروه تروریستی را از شهرهای«الرمادی»و «فلوجه»بیرون کنند و چه بسا این مقدمه بیرون کردن داعش از موصل نیز باشد،جمایت نکرد.
سرکردگان داعش به ترکیه به عنوان رهبر«جهان سنی»و شاهرگ خلافت اسلامی نگاه می کنند؛امری که مجبورش می کند رنج های رهبری را به طور کامل به عهده بگیرد و با ایران در منطقه نیز مقابله کند اما دولت ترکیه که در اصل حداقل به طور علنی برای ایفای چنین نقشی تعهدی نکرده است این تعهدات تحمیلی را انجام نداده است بلکه کاملا برعکس عمل کرد هنگامی که چشمانش را به روی حملات نیروهای کرد که ارتش دموکراتیک سوریه را شکل می دهند به مواضع داعش در شهرهای «منبج»و «اعزاز»بست و نیز چشمانش را به روی بمباران مواضع این گروه در ریف «حلب»و شهر«الرقه»در سوریه بست و حتی پا را فراتر گذاشت و مواضع این گروه را در اراضی سوریه در ریف شمالی حلب با توپخانه گلوله باران کردند.
داعش در حال حاضر در عین حال در چندین جبهه درگیر است نخستین آنها فلوجه است و دومی الرقه و سومی ریف حلب و همجوارش است و متحمل تلفات سنگین بشری و جغرافیایی شده است و بعید نیست که تصمیم گرفته باشد که از «هم پیمانان سنی» خود که تحقیرش کردند انتقام بگیرد.نخستین هم پیمانش ترکیه است که تصمیم گرفت به صنعت گردشگری اش ضربه بزند و حالت هرج و مرج و بی ثباتی در عمق آن ایجاد کند و انفجارهای اخیر استانبول اجرای عملی این رویکرد خونین است اگر اتهام های ییلدریم به این گروه درست باشد که گفت داعش عامل این حملات است و این را بعید نمی دانیم.
اردوغان با عادی سازی دوگانه روابطش با دولت اشغالگر اسرائیلی و با روسیه در عین حال و آغاز هماهنگی امنیتی و نظامی با این دو دولت در بالاترین سطح آن با تمام ثقلش به اردوگاه جنگ علیه تروریسم و داعش و دیگر گروه های تندروی مشابه منتقل شد؛امری که بر مواضعش در باره بحران سوریه طی هفته های آینده بازتاب خواهد داشت.
«جوش ارنست» سخنگوی کاخ سفید در واکنش به انفجارهای فرودگاه«آتاتورک»نقشه تحرک منطقه -بین المللی مورد انتظار را خلاصه کرد و ترکیه قطعا یکی از ارکان آن خواهد بود هنگامی که گفت:«واشنگتن از توان داعش برای انجام حملات تروریستی از این نوع نه فقط در عراق و سوریه بلکه در مکان های دیگر نیز نگران است.»
داعش به باور ما به گزینه جایگزین در استراتژی خود روی آورده است یعنی حملات تروریستی انتقامجویانه خارج از مرزهای اراضی اشغالی اش و روی آوردن به کار سری زیرزمینی.این همان شیوه ای است که القاعده در پیش گرفت و به شدت مورد انتقاد قرار گرفت.داعش درک کرده است که در سایه ائتلاف بین المللی که در حال حاضر به رهبری دو قدرت بزرگ آن را هدف قرار می دهد نمی تواند نظریه«تمکن»و حفظ اراضی اشغالی و دولت خلافت را به شکل کنونی اش حفظ کند؛این گزینه که گزینه نخستش است مساله بسیار دشواری است.
«سرگئی لاوروف»وزیر خارجه روسیه در جدیدترین سخنانش که بلافاصله پس از گفت و گوی تلفنی میان پوتین رئیس اش و اردوغان رئیس جمهوری ترکیه بیان کرد، تاکید کرد که «روسیه و ترکیه به احتمال زیاد همکاری برای حل بحران سوریه را از سر می گیرند.»و این همکاری شامل چندین جنبه می شود از جمله دادن اولویت به جنگ علیه داعش و قبول تفاهم های غیرعلنی درباره حل سیاسی بحران سوریه.
ترکیه پس از عادی سازی روابط با اسرائیل و روسیه متفاوت تر از قبل خواهد بود و تماس تلفنی اردوغان و پوتین نیز آن چه در مرحله گذشته رخ داد را پشت سر گذاشت و مرحله جدیدی از ائتلاف ها و سیاست ها در سوریه و همه منطقه ایجاد می کند؛ائتلاف ها و سیاست هایی که در همه احوال خالی از خطرات نیست.