جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

عبدالباری عطوان در یادداشتی نوشت:

آیا اردوغان برای نجات ترکیه با بشار اسد آشتی می کند؟

اردوغان مرد عملگرایی است و می تواند طرح های سیاسی غیرقابل پیش بینی برای آشتی با دشمنانش ارائه کند،نامه اش به همتای روس اش یکی از این طرح هاست اما آنچه که این عمگرایی را در بیشتر مواقع خراب می کند حالت«تندخویی» و واکنش های عجولانه وی مانند سرنگونی هواپیمای روسی یا تهدیدات ادامه دار آلمان به دلیل به رسمت شناختن کشتار ارامنه و نیز تهدید اروپا به گشودن دوباره درهای مهاجرت است.

کد خبر: ۱۳۳۵۱۹
آیا اردوغان برای نجات ترکیه با بشار اسد آشتی می کند؟

آشتی اردوغان با بشار اسد رئیس جمهوری سوریه احتمالی است که نمی توان آن را نادیده گرفت زیرا این یک گزینه کم هزینه است علاوه بر آن یکی از کلیدهای اصلی برای گشودن درهای بسته مسکو و عادی سازی روابط با روسیه است و نیز اردوغان می تواند از آن به عنوان برگه برنده علیه همپیمان آمریکایی«آزاردهنده»استفاده کند.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در بخش سخن سردبیر روزنامه رأی الیوم به بحران های روزافزون ترکیه و اردوغان رئیس جمهوری این کشور و راه حل های احتمالی آن پرداخت و نوشت:ترکیه و دولتش این روها با چندین بحران روزافزون مواجه هستند،روابطش با بیشتر کشورهای همجوار ا متشنج یا بد است و این وضعیت درباره همسایه روس اش ،همپیمان تاریخی یعنی آمریکا و نیز کشورهای اتحادیه اروپا منطبق است.کم اتفاق می افتد که یک کشور یا حکومتی این همه دشمن در آن واحد جمع کند.کار به جایی رسیده است که «رجب طیب اردوغان»رئیس جمهوری ترکیه شروع به روی آوردن به آفریقا کرده است تا بتواند بازار و دوستانی پیدا کند.

ترکیه در حالتی دو گانه از انزوا و به حاشیه رانده شدن در زمانی به سر می برد که معجزه اقتصادی اش به تدریج در حال از بین رفتن است ، غول تروریسم به عمقش ضربه می زند ، جنگش در سوریه را باخته بدون آن که ایران و عراق را به دست بیاورد و هم پیمانانش در حاشیه خلیج فارس که به آنها به عنوان حیاط خلوت منطقه ای نگاه می کرد با اتهام حمایت از تروریسم ، شکست های بزرگ در یمن و کاهش درآمدهای نفتی شان در حد تهدید به ورشکستی شان و مجبور شدن آنها به فروش سهام های دولتی برای تأمین هزینه جنگ های شان رو به رو هستند .

بی تردید رجب طیب اردوغان بیشترین مسئولیت را در رسیدن ترکیه به این وضعیت به عهده دارد زیرا وی تصمیم گیرنده بود و ریش و قیچی دستش بود .اردوغان همه اختیارات را زمانی که نخست وزیر و رهبر حزب«عدالت و توسعه»حاکم بود یا زمانی که به پست پروتکلی کنونی اش به عنوان رئیس جمهوری منتقل شد،در دست داشت و هر کسی با وی داخل حزب مخالفت می کرد اخراج در انتظارش بود و خارج از حزب نیز سرنوشتش بازداشت و زندان بود.

نمی دانیم چگونه اردوغان بدون آن که آمریکا و اروپا را به دست آورد، روسیه را از دست داد یا آنکه حد پایین ائتلاف را با این کشور حفظ نکرد و «احمد داوود اوغلو»نخست وزیر و شریکش در همه مراحل صعود به قله چه در دولت و چه در حزبرا از دست داد اما به خوبی می دانیم که وی به این نتیجه نمی رسید مگر با اشتباه در محاسبه و خودرأیی و دنبال کردن سیاست های اشتباه.

همین دیروز دولت ترکیه به شکل یک طرفه از ارسال نامه تبریک اردوغان به « ولادیمیر پوتین»رئیس جمهوری روسیه پرده برداشت که به مناسبت روز ملی روسیه برای پوتین فرستاد و در این نامه ابراز امیدواری کرد این نامه گام نخست در مسیر عادی سازی روابط میان دو کشور و بازگشت آن به جایگاه شایسته آن است.ملاحظه شده است که «بینالی یلدریم»نخست وزیر ترکیه نیز نامه «گرمی»به «دیمتری مدودف»همتای روسش فرستاد که همین رویکرد را دارد.

واکنش روسیه به این اقدام ترکیه سرد بود و یادآور مخالفت رئیس جمهوری روسیه با تمام تلاش های همتای ترکش برای دیدار با وی در حاشیه نشست آب و هوا در پاریس در اواخر سال گذشته است زیرا «دیمتری بیسکوف»سخنگوی کاخ کرملین گفت که روسیه نیز عادی سازی روابط را می خواهد اما ترکیه باید گاه های لازم را بردارد و شرط های روسیه در این زمینه را تکرار کرد یعنی عذرخواهی آشکار ترکیه،دادن غرامت و محاکمه خلبانی که به سمت جنگنده روسی موشک شلیک کرد و این یعنی پیام تبریک کار خودش را نکرد و قلب روسیه را نرم نکرد.

روسیه یکی از چهار شریک برجسته ترکیه به شمار می رود به طوری که ترکیه به نفت و گاز ترکیه وابسته است و حجم تبادل میان دو کشور نزدیک به 30 میلیارد دلار در سال است و در نشست سران دو کشور چند روز پیش از سرنگونی هواپیمای روسی توسط هواپیماهای ترکیه(24 نوامبر گذشته)بر سر رسیدن این میزان به 100 میلیارد دلار در سال 2023 توافق حاصل شد اما رئیس جمهوری ترکیه همه چیز را با سرنگونی هواپیمای روسی خراب کرد و واکنش روسیه نیز اعمال تحریم های اقتصادی به ترکیه بود.

تحولات اوضاع در سوریه بازتاب منفی خود را بر اردوغان و بلندپروازی هایش برای تبدیل شدن به یک امپراتور عثمانی، شروع کرده است و شاید خطرناک ترین این بازتاب ها صعود قدرت شاخه های سیاسی و نظامی کردهایی است که بلندپروازی جدایی طلبی دارند چه در سوریه و چه در عمق ترکیه و بهره مند شدن این کردها به طور غیر عادی و در یک لحظه تاریخی سرنوشت ساز از حمایت های آمریکا و روسیه با هم و بازتاب این خطر بر «تروریسم»داخل ترکیه است امری که منجر به از بین رفتن جایگاه و تخریب چهره ترکیه و نابودی شبه کامل صنعت گردشگری در این کشور شده است که سالیانه 36 میلیارد دلار به خزانه ترکیه سرازیر می کند.

اردوغان دو گزینه دارد تا بتواند آن چه از کشور و حزبش و نیز جایگاه شخصی اش مانده را نجات دهد:

نخست:مذاکره یا به عبارتی بهتر بازگشت به مذاکرات با حزب کارگران کردستان(پ ک ک )و «عبدالله اوجلان»رئیس زندانی اش برای رسیدن به توافق آتش بس و از سرگیری فرایند سیاسی برای رسیدن به راه حل مسالمت آمیز.

دوم:بازگشت به «بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه و کاهش شدت کینه توزی با وی و روی آوردن به لحن آشتی جویانه و چشم پوشی از درخواست ها برای کناره گیری وی از قدرت.

گزینه دوم ارجحیت بیشتری دارد زیرا هزینه اش کمتر است علاوه بر آن یکی از کلیدهای اصلی برای گشودن درهای بسته مسکو و عادی سازی روابط با روسیه است و نیز استفاده از آن به عنوان برگه برنده علیه همپیمان آمریکایی«آزاردهنده»است،این باعث می شود به سخنان یلدریم نخست وزیر ترکیه توجه کنیم که در این سخنان جنگ سوریه را جنگی بیهوده توصیف کرد و نسبت به ادامه قربانی شدن سوری ها ابزار تاسف کرده است.

برخی از کارشناسان استراتژیک در ترکیه بر این باورند که بازگشت اردوغان به ائتلاف با اسد برای رویارویی با «غول کُردی»که دو طرف را تهدید می کند بعید نیست.اسد از ایجاد یک نظام کردی در طول مرزهای شمالی سوریه راضی نیست و از حمایت روزافزون آمریکا از کردها به عنوان یک همپیمان غیرعربی که بتوان به آن اعتماد کرد نیز احساس راحتی نمی کند اما اردوغان هیچ گونه اشاره مثبت در این زمینه از خود نشان نداد و پس از مدت ها سکوت به لحن افراطی و تند سابق خود درباره ضرورت کناره گیری اسد از قدرت بازگشته است،بشار اسد نیز با حمله سخت تری علیه اردوغان ، به وی پاسخ داد و در سخنرانی اش در افتتاحیه پارلمان جدید سوریه، اردوغان را «فاشیست و متکبر» توصیف کرد.

ضرری نمی کنیم اگر بار دیگر تکرار کنیم که اردوغان مرد عملگرایی است و می تواند طرح های سیاسی غیرقابل پیش بینی در قبال دشمنانش ارائه کند،نامه اش به همتای روس اش یکی از این طرح هاست و بهبود روابطش با رژیم اسرائیل نیز یکی دیگر از این نشانه هاست اما آن چه که این عمگرایی را در بیشتر مواقع خراب می کند حالت«تندخویی» و واکنش های عجولانه وی است مانند سرنگونی هواپیمای روسی یا تهدیدات ادامه دار آلمان به دلیل به رسمت شناختن کشتار ارامنه و نیز تهدید اروپا به گشودن دوباره درهای مهاجرت است.

ترکیه در برابر چندراهی سرنوشت ساز قرار گرفته است و وحدت اراضی و دیموگرافی اش در حال محک خوردن است امری که نیازمند آن است که تصمیم های پرجرأت در چندین پرونده اتخاذ شود، حالا آیا اردوغان در عملیات نجات شجاعانه تصمیم های پرجرأت اتخاذ می کند یا نه؟

هیچ چیز در سیاست بعید نیست و ما هم چاره ای جز انتظار نداریم.

انتهای پیام

دیدگاه شما