لغو تحریم های ایران بازار غرب آسیا را بیش از پیش به روی پکن باز کرده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، مجله «گلوبالیست» در گزارشی نوشت: همکاری ای چین با ایران سابقه ای طولانی دارد. همکاری های هسته ای نیز بخشی از این همکاری هاست. چندین سال پیش ایران از چین یک راکتور تحقیقاتی کوچک و تجهیزات غنی سازی لیزری خریداری کرد. در سال 1992 نیز پکن قراردادی را برای فروش یک راکتور آب سبک و یک راکتور تحقیقاتی بزرگ با ایران امضا کرد.
گرچه بعدها پکن به فشارهای آمریکا مواجه شد و روابط هسته ای خود را با ایران متوقف کرد، باز هم در برخی موارد این همکاری ها ادامه داشت.
به رغم تحریم ها چین در کنار دوست خود ایستاد. این روابط به ایران کمک کرد در دوره تحریم ها قوی تر بماند. «حسن روحانی» رئیس جمهور ایران نیز در بخشی از سخنانش به این موضوع اشاره کرده است.
همکاری های چشمگیر چین
پس از توافق هسته ای سال گذشته، اکنون تحریم های ایران به آرامی در حال لغو شدن هستند و چین ایران را به عنوان بازار بزرگی در خاورمیانه می بیند. در ژانویه 2016 طی سفر «شی جین پینگ» رئیس جمهور چین از ایران، روحانی اعلام کرد که چین و ایران قصد دارند ارزش روابط اقتصادی خود را تا 600 میلیارد دلار افزایش دهند.
با این حال همکاری در زمینه انرژی هسته ای صلح آمیز به عنوان یکی از دستور جلسات مهم باقی مانده است. در ژانویه سال 2016 «علی اکبر صالحی» رئیس سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد که تهران قصد دارد در تغییر ساختار تاسیسات اراک از پکن کمک بگیرد.
رئیس سازمان انرژی اتمی تایید کرده است که ایران در حال کار بر روی طراحی مجدد راکتور اراک است.
تحت برجام کشورهای انگلیس، چین، فرانسه، روسیه، آمریکا و آلمان اجازه دارند به ایران در توسعه برنامه هسته ای اش برای اهداف صلح آمیز کمک کنند.
برای ایران این مدل همکاری - همزمان با همکاری هسته ای با دیگر کشورها نظیر ژاپن و کره جنوبی و اسپانیا - به این کشور کمک خواهد کرد تا برنامه هسته ای خود را توسعه دهد.
از زمان امضای توافق هسته ای، کشورهایی مانند روسیه و چین برای دستیابی به فرصت ها در بازار انرژی هسته ای ایران با یکدیگر در رقابت هستند.
برای ایران، این همکاری - همراه با همکاری هسته ای با چند کشور دیگر مانند ژاپن، کره جنوبی و اسپانیا - می تواند کشور را قادر به توسعه برنامه هسته ای خود کند که برای مدتی به عنوان یک نتیجه از بن بست هسته ای متوقف شده است.
با لغو تحریم های تهران، اقتصاد این کشور باز خواهد شد و نیاز به انرژی - از جمله انرژی هسته ای - افزایش خواهد یافت. بنابراین، همکاری در این زمینه به نفع تهران خواهد بود. چین آرزو دارد که ذینفع اصلی این افزایش تقاضا در بازار ایران باشد.
رقیب آسیایی چین یعنی ژاپن نیز در حال حرکت به سمت تقویت همکاری هسته ای با ایران است. چین می خواهد اطمینان حاصل کند که ژاپن در مزایای آن کشور سهیم نمی شود.
چین از همکاری هسته ای شهری و اقتصادی نزدیک و منحصر به فرد با ایران از مزایای سیاسی و دیپلماتیک متعددی بهره مند می شود.
ایران که یکی از امضا کنندگان پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (ان پی تی) است، حق استفاده صلح آمیز از برنامه انرژی هسته ای بر اساس ماده چهار این پیمان را دارد.
پکن موافق است که توافق هسته ای از حق ایران برای استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای حمایت می کند. از این رو به احتمال زیاد ایران بیشتر به سمت چین جهت گیری خواهد کرد.
سوء ظن ایران در قبال قدرت های غربی نیز به احتمال زیاد فاکتوری است که ایران در زمان انتخاب یک شریک برای همکاری در برنامه هسته ای آن را در نظر خواهد گرفت.
ایران در حال حاضر به عضویت بانک سرمایه گذاری زیرساخت آسیا به ریاست چین درآمده است. در همین حال، هر دو کشور چین و روسیه در تلاش برای عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای هستند.
ژئوپلیتیک چینی ها در خاورمیانه
با تقویت همکاری بین کشورهایی مانند چین و ایران، توانایی غربی ها برای اعمال مجدد تحریم ها با وجود تأمین چارچوب آن، کار دشواری است.
چین هنوز ایران را به عنوان یک منبع قابل اعتماد از نفت خام می بیند. تهران نیز با توجه به موقعیت استراتژیک خود در دستور کارِ «یک کمربند، یک جاده» چین، نقش مهمی ایفا می کند.
این موضوع هم بسیار مهم است که چین «دیپلماسی همسایه خوب» را دنبال می کند و اصول دوستی، صداقت، سود متقابل و شمول استوار، و تعمیق همکاری های دو جانبه سودمند با کشورهای همسایه را در دستور کار دارد.
علاوه بر این رابطه قوی با ایران، چین را قادر به اعمال نفوذ بیشتر در کشورهای حوزه خلیج فارس می کند. پکن قبلا در سال 2014 رزمایش مشترکی را با ایران برگزار کرد.
استراتژی چین برای جلوگیری از برتری آمریکا در منطقه، به این معنی است که همکاری نزدیک با تهران به بخشی جدایی ناپذیر در این استراتژی تبدیل شده است.
چین به پتانسیل بالایی که بازار انرژی هسته ای در غرب آسیا دارد، پی برده است.
پکن برای برقراری توازن، تلاش می کند همکاری با عربستان سعودی به عنوان رقیب ایران را نیز تامین کند.
اما پکن ریاض را هم برای موفقیت طرح «یک کمربند یک جاده» خود حیاتی می بیند. همکاری با عربستان سعودی نیز برای افزایش نفوذ چین در خاورمیانه حیاتی است.
بنابراین، پکن با وجود اینکه یک متحد ایران است، موضع دیپلماتیک خود را در بحران یمن حفظ کرده است.
یک سخنگوی وزارت خارجه چین گفته است که پکن امیدوار است درگیری ها در یمن پایان یابد و پس از صلح طرفین، این کشور بار دیگر به ثبات سابق خود بازگردد.
با این حال، همه اینها به فرصت های هسته ای در منطقه باز می گردد که در حال حاضر به جای یک مسابقه تسلیحاتی، به یک مسابقه مدنی تبدیل شده است. از آن جایی که پکن خود را از یک «مصرف کننده» هسته ای به یک «تامین کننده» تغییر داده است، کشورهای خاورمیانه که به دنبال گسترش بازار انرژی هسته ای خود هستند، به پکن روی آورده اند. چین هم با عربستان سعودی و هم با ایران همکاری هسته ای دارد.
چین در عین حال تلاش کرده است به منظور همکاری با مصر در زمینه ساخت راکتورهای هسته ای تفاهم نامه امضا کند.
در سال 2015، چین و اردن توافق کردند که همکاری های هسته ای خود را گسترش دهند. چین همچنین با ترکیه برای ساخت نیروگاه های هسته ای همکاری می کند.
بنابراین روشن است که پکن از هر فرصتی برای گسترش بازار انرژی هسته ای خود در خاورمیانه استفاده می کند.
نتیجه گیری
همکاری چین و ایران در زمینه انرژی هسته ای صلح آمیز به احتمال زیاد همچنان افزایش خواهد یافت. چین ایران را به عنوان یک بازار بزرگ برای فرصت های سرمایه گذاری می بیند.
برای ایران، سرمایه گذاری های چین نقش مهمی در احیای اقتصادی این کشور پس از لغو تحریم ها ایفا می کند.