جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

نگاهی به فضای بسته رسانه ای ترکیه؛

اردوغان؛ رئیس جمهوری که طنز را تحمل نمی کند

در حالی که خشم رئیس جمهور ترکیه دامن گیر طنزپردازان آلمان نیز شده است، همتایان آنها در خود ترکیه دائما در معرض بازداشت، ارعاب و حتی حملات فیزیکی هستند.

کد خبر: ۱۲۸۲۰۷
اردوغان؛ رئیس جمهوری که طنز را تحمل نمی کند

فضای کنونی ترکیه که در آن دولت به هیچ وجه انتقادی را نمی پذیرد، کار را برای طنزپردازان و روزنامه نگاران بسیار دشوار کرده است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، پایگاه المانیتور در گزارشی نوشت: خشم «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه در رسانه ها به تازگی به آلمان رسیده و برلین و آنکارا را وارد رویارویی دیپلماتیکی در زمینه به سخره گرفتن مقام ترک در برنامه های تلویزیون آلمان کرده است. در بحبوحه تنش میان این دو کشور که از اواسط ماه مارس آغاز شده، وزارت خارجه ترکیه در 22 مارس سفیر آلمان را احضار کرد و خواستار پیگیری قضایی «یان بومرمان» طنز پردازی شد که با یک شعر به اردوغان توهین کرده بود.

با هیاهویی که ترکیه به خاطر یک طنز در آن طرف مرزهای خود به راه انداخته، طنز در داخل این کشور چه سرنوشتی می تواند داشته باشد؟ همانطور که می توان حدس زد نباید دوران دوران طلایی داشته باشد. کاریکاتوریست های معروف ترکیه به ویژه بیش از دیگران در معرض محاکمه قرار دارند؛ وضعیتی که بدترین شرایط برای آزادی و دموکراسی در ترکیه از بعد از کودتای سال 1980 توصیف می شود. در حالی که در دولت های قبلی ترکیه برای ممانعت از انتقادها از طریق دادگاه علیه کاریکاتوریست ها وارد عمل می شدند، اردوغان بدون هیچ هراسی و با انگیزه فوق العاده ای عمل می کند.

به گفته «ظفر آکنار» سردبیر هفته نامه محبوب طنز «لمان»، از آغاز به کار حزب عدالت و توسعه در سال 2002 تاکنون، بیش از 20 اتهام علیه آن مطرح شده است. در 30 مارس این هفته نامه اردوغان را در حال گرفتن سلفی با یک مختار - رهبران روستا که هر هفته در زمان ایراد نطق اردوغان در کاخ ریاست جمهوری در شهر «استانبول» حضور می یابند - به تصویر کشید. دیپلمات های خارجی در محاکمه روزنامه نگار «کن داندار» حضور داشتند و در حمایت از وی، با او سلفی گرفتند. گروهی از مختارها از لمان به خاطر این کاریکاتور شکایت و ادعای افترا را مطرح کردند زیرا مختار ساختگی در این کاریکاتور شبیه «عبدالله اوجالان» رهبر زندانی پ ک ک بود. دادستان شکایت را به شکل جدی دنبال و تحقیقات را آغاز کرد.

برای آکنار، اقدام دادستان نشان می دهد که خود دادگاه ها و قوه قضائیه در ترکیه تا چه اندازه ناامن شده است. «آکنار» به المانیتور گفت: «شمار زیادی از شکایت ها و پیگیری های قضایی از روی ترس صورت می گیرد و هیچ ربطی به قانون ندارد. گاهی اوقات ما واقعا سرسختی می کنیم و محاکمه می شویم. این مشکلی نیست. مشکل ما محاکمه های خودسرانه است.»

«صفر سلوی» اولین کاریکاتوریستی بود که در دوران رهبری حزب عدالت و توسعه به خاطر به تصویر کشیدن اردوغان به شکلی اسبی که توسط مربی هدایت می شد، محاکمه شد. در سال 2003، دادگاه سلوی را به خاطر انتشار این کاریکاتور در روزنامه «یونیورسال» محاکمه کرد اما در دادگاه تجدید نظر این حکم لغو شد.

سلوی به المانیتور گفت: «من دو بار محاکمه شدم، یکی به خاطر کاریکاتورم در مجله لمان و دیگر به خاطر کاریکاتورهایم در روزنامه یونیورسال. ما از دوره کودتای 1980 تاکنون با چنین فشاری مواجه نشده بودیم. اما حتی در آن زمان نیز ما اینقدر احساس ترس نمی کردیم.»

پس از سلوی، «موسی کارت» کاریکاتوریست روزنامه جمهوریت در سال 2004 به دادگاه کشانده شد. وی اردوغان را به شکل گربه ای ترسیم کرده بود که در میان تعداد زیادی کلاف نخ گرفتار شده بود که قصد انتشار آن، نشان دادن مشکلات متعددی بود که اردوغان باید یبا آنها مواجه می شد. اما اردوغان نمی تواند تحمل کند که او را به شکل یک حیوان به تصویر بکشند. مجله «پنگوئن» به عنوان مجله محبوب دوستداران طنز در اقدامی در حمایت از کاریکاتور کارت، اردوغان را به شکل هشت حیوانات مختلف با عنوان «جهان طیب ها» نقاشی کرد.

اگرچه این مجله با هشت مورد ادعای خسارت - برای هر حیوان یک ادعا - مواجه شد، «متین اوستونداگ» که در آن زمان در هیئت تحریریه پنگوئن بود، معتقد است که این ابراز همبستگی دولت را بیش از پیش در آن زمان زیر فشار برد. او گفت: «ما با عنوان «جهان طیب ها» در واقع می خواستیم بگوییم : «همه ما کارت هستیم.» ما همچنین یک چهره طیب را بر روی پنگوئن کوچکی بر روی یک لوگو کشیدیم که بعدا که انها متوجه شدند، ما را پنج هزار لیر دیگر جریمه کردند. البته این اقدام هماهنگ، دولت را اندکی به عقب نشینی واداشت.»

رهبران گذشته مانند «تورگوت اوزال»، «سلیمان دمیرل»، «نجم الدین اربکان» و «بولنت اجویت» انتقاد پذیرتر بودند؛ هر چند دادگاه ها و زندان های ترکیه به ویژه پس از کودتای 1980، هرگز خالی از روزنامه نگاران، نویسندگان و کاریکاتوریست نبوده است.

کاریکاتوریست محبوب تفاوت فاحشی بین پرونده های گذشته و کنونی در دادگاه این کشور می بیند. اوستونداگ می گوید: «رهبران قبلی به شکل نمادین شکایت می کردند و به دنبال مجازات های بی ضرر مانند 1 یا 5 لیره جریمه بودند. آنها این پیگیری را تنها به عنوان هشدار محسوب می کردند. اما پرونده های حقوقی اردوغان بسیار آسیب رساننده است. او شکایت خود را تا جایی دنبال می کند که به تعطیلی مجلات بیانجامد و کاریکاتوریست ها را ورشکسته کند. دولت حاضر نیست درک کند که طنز همیشه طرف ضعیفان است و آنانی را که قدرت را در دست دارند، هدف می گیرد ... آنها نمی توانند این موضوع را درک کنند.»

«ودات ازدمیر اوغلو» که برای مجله «اویکوسوز» می نویسد، معتقد است «عدم تحمل طنز در سراسر جهان رایج است. آنها نمی توانند ایده های جدید را تحمل کنند.»

اما آیا این بدان معنا است که هیچ کس در حزب عدالت و توسعه طنز را نمی پذیرد؟ اوستونداگ گفت کارکنان مجله پنگوئن می دانستند که «بولنت آریچ» رئیس سابق پارلمان ترکیه سعی کرده بود اردوغان را به پس گرفتن شکایتش وادار کند و حتی دیدار دوستانه ای از دفتر مجله داشت اما وی ساکت شد.

پاسخ اردوغان به طنزپردازان تنها به پرونده های حقوقی محدود نمی شود. او به طور مرتب و از تریبون های مختلف به منتقدان خود حمله می کند و فضای مسمومی را ایجاد می کند تا حامیانش بتوانند قدرت را در دست داشته باشند. به عنوان مثال در ماه مه سال 2012 دفتر پنگوئن به آتش کشیده شد. اوستونداگ و کارمندان دیگر توسط آتش نشانان نجات یافتند. در سراسر خیابان تنها یک ایستگاه پلیس بود، اما دوربین های امنیتی نیز شکسته شده بودند. این بسیار تعجب اور است زیرا دوربین های امنیتی در ترکیه بسیار پلیس پسند هستند و عادت دارند در هنگام تحرکات مجرمان تحت حمایت دولت خاموش شوند.

طنزپردازان در ترکیه ممکن است به دادگاه عادت کرده باشند اما خشونت مورد حمایت دولت، موضوع جدیدی است.

اوستونداگ گفت: «فضا بسیار متشنج شده است. فشار ممکن است باعث خودسانسوری نشود، اما هراس آفرین است. ما از حملاتی مانند آتش سوزی در دفتر مجله می ترسیم. ما حتی موضوع آتش سوزی را نیز به کسی نگفتیم زیرا می ترسیدیم برخی بگویند بهتر است برویم و خرابکاری نیمه کاره آنها را تمام کنیم. ما نگران جان خود هستیم.»

سلوی گفت: «وقتی دولت ما را هدف می گیرد، تهدیدها شروع می شود. ما در یک جنگ تمام عیار گرفتار شده ایم که اردوغان از یک طرف و رسانه های طرفدار دولت از سوی دیگر ما را مورد هجمه خود قرار می دهند. ترور شخصیت ها به طور مداوم در جریان است. ما حتی نگران جان فرزندانمان هستیم.»

آکنار همچنین به سازماندهی کمپین هایی در رسانه های اجتماعی توسط طرفداران حزب عدالت و توسعه اشاره کرد که دائما در حال تهدید و اقدامات تحریک آمیز هستند.وی در مورد اقدامات احتیاطی امنیتی گفت: «ما از پلیس خواسته ایم افرادی را برای حفاظت ازساختمان های ما مامور کند اما آنها گفتند که لازم نیست. آنها تنها به ما یک شماره تلفن دادند تا در صورت مشاهده مورد مشکوک، با آن تماس بگیریم.»

انتهای پیام

دیدگاه شما