فراخواندن ناگهانی سفیر اردن از تهران،چند روز پس از دیدار شاهزاده جوان سعودی غیرمنتظره بود.معمولا دولت ها سفرای خود را در صورتی که کشورهای مربوطه اقدام سیاسی یا امنیتی انجام دهند که نقض مستقیم عرف های دیپلماتیک باشد مانند حمله به سفارتخانه ها یا حمله شهروندان، فرا می خوانند لیکن چنین چیزی هرگز رخ نداد است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،روزنامه رأی الیوم در سرمقاله خود نوشت:اردن به عنوان یک رژیم در مرکز منطقه عربی ملتهب به سر می برد.همه کشورهای همجواراش شاهد جنگ ها و بحران ها یا تحولات سیاسی هستند بنابر این رهبران این کشور تلاش مذبوحانه می کنند که در بدترین حالت بینی خود را بیرون از آب قرار دهند تا غرق نشوند به همین دلیل در برخی مواقع تصمیم هایی اتخاذ می کنند یا اقدام هایی انجام می دهند که به نظر عجیب و ناگهانی است و گاهی نیز اقداماتی انجام می دهد که برخی از آنها متناقض هستند.
هدف بقا یا ادامه کار با حداقل خسارت هاست.این همان عقیده سیاسی اساسی حاکمیت در اردن است.از این زاویه می توان تلاش کرد که برخی تصمیم های حکومت این کشور را تفسیر کرد یا از آنها چنین نتیجه گرفت.تصمیم هایی که آخرین آنها فراخواندن سفیر اردن از تهران و بستن دفترها و مقرهای جنبش «اخوان المسلمین»در این کشور بود که از بستن مقر اصلی در پایتخت شروع شد و به شعبه های آن در شهرهای دیگر کشیده شد.
نکته جالب توجه این است که تحرکات پس از وقوع دو تحول اصلی در منطقه رخ داده است:
نخست:سخنان پادشاه اردن در دیدارش با رهبران کنگره که به بیرون درز کرد و در سطح گسترده ای منشتر شد.در این سخنان پادشاه اردن از اعزام نیروهای ویژه کشورش به لیبی برای جنگ با داعش و تشکیل نیروهای قبیله ای بدوی برای جنگ در «درعا» دم زد.پادشاه اردن همچنین «رجب طیب اردوغان»را متهم به حمایت از اسلام رادیکالی کرد و تاکید کرد که منطقه در آستانه جنگ جهانی سوم قرار دارد.
دوم:سفر شاهزاده «محمد بن سلمان»جانشین ولیعهد عربستان به شهر«العقبه»و دیدار با پادشاه اردن پس از پایان دیدار ملک«سلمان»پدرش از قاهره و امضای توافقنامه های سرمایه گذاری و استراتژیک با «عبدالفتاح السیسی»رئیس جمهوری مصر از جمله استرداد دو جزیره«صنافیر»و«تیران»در مدخل خلیج «عقبه».
فراخواندن ناگهانی سفیر اردن از تهران،چند روز پس از دیدار شاهزاده جوان سعودی غیرمنتظره بود.معمولا دولت ها سفرای خود را در صورتی که کشورهای مربوطه اقدام سیاسی یا امنیتی انجام دهند که نقض مستقیم عرف های دیپلماتیک باشد مانند حمله به سفارتخانه ها یا حمله شهروندان، فرا می خوانند لیکن چنین چیزی هرگز رخ نداد است.
آقای«محمد المومنی»وزیر اطلاع رسانی و سخنگوی دولت اردن این اقدام را این گونه توجیه کرد:«ایران همچنان به درخواست های اردن برای توقف کامل دخالت در امور کشورهای عربی و احترام به حاکمیت کشورها و برقراری روابط متوازن با عرب ها پاسخ مثبت نمی دهد.»این یعنی اردن تصمیم گرفته است که در اردوگاه سعودی قرار گیرد و «قومیت سنی»را در پیش گیرد که مسئولان سعودی به عنوان بستری فکری برای مواجهه با «هلال شیعی» مطرح می کنند که پادشاه اردن نخستین کسی بود که ده سال پیش تقریبا درباره آن سخن گفت و نسبت به آن هشدار داد.
اما اقدام دوم و آن بستن دفترهای جنبش اخوان المسلمین چه بسا بازتاب دهنده تناقض واضح با آن چه در بالا رخ داده به شمار می رود.این جنبش«سنی»که از اهدافش اقامه «خلافت سنی»است و انتظار می رود که سدی برای مواجهه با هلال شیعی شکل دهد و نیز یکی از ادوات جنگ علیه آن باشد.
بی تردید بستن دفترهای جنبش اخوان المسلمین در اردن پس از بیش از 60 سال حمایت از نظام هاشمی و فعالیت علنی با مجوز این نظام هیچ ارتباطی با حالت قطب بندی طایفه ای یا مذهبی در منطقه ندارد بلکه مرتبط با محورهای سیاسی حاکم است، بارزترین این محورها مصری-اماراتی است که جنگ سیاسی و رسانه ای و امنیتی علیه این جنبش در منطقه و جهان اعلام کرده است.این محور جنبش را«قاره پیما»و خطرناک برای نظام های حاکم در منطقه می داند.
بستن دفترهای جنبش اخوان المسلمین در اردن قلب عبدالفتاح السیسی رئیس جمهوری مصر و نیز قلب های رهبران امارات در ابوظبی را آرام می کند اما در عین حال منجر به افزایش تنش در روابط با رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه به عنوان حامی اصلی این جنبش در حال حاضر می شود.چه بسا غیبت ملک عبدالله دوم پادشاه اردن در نشست سران اسلامی در استانبول و استقبال سرد پیش از این نشست از «احمد داوود اوغلو»نخست وزیر ترکیه طی دیدارش از امان در دو هفته پیش، بازتاب دهنده این تنش در همه احوال است و حکایت از قطع شبه کامل روابط میان این دو کشور است که در یک اردوگاه در ارتباط با بحران سوریه قرار دارند.ما بر این باور نیستیم ترکیه به سادگی اتهام های پادشاه اردن درباره حمایت از افراطگرایی در اشاره به داعش را فراموش می کند و هیچ دودی بدون آتش نیست.
دولت اردن تلاش ها و اقدامات گام به گام برای تضعیف و پس از آن از بین بردن وجود و نفوذ جنبش اخوان المسلمین در پیش گرفت؛جنبشی که از نظر دولت اردن زمانی که در جنبش مردمی در اردن که خواستار اصلاحات شد و با «بهار عربی» و انقلاب آن در مصر همبستگی کرد و با نظام اخوان المسلمین هم پیمان شد و به آن کمک کرد نظامی که با انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی شفاف به قدرت رسید،اشتباه بزرگی مرتکب شد.
این گام به گام عمل کردن حکومت اردن شامل این شد که در ابتدا جنبش اخوان اردن را دو تکه کند.حکومت جناح«زمزم»که با جنبش مادر مخالف است و نخستین نشستش را در هتلی به همین نام برگزار کرد،حمایت کرد.پس از آن نیز نزاع جناح ها در پیکره اصلی جنش را تشدید کرد و در آخر نیز دفترها و مقرها را چند روز پیش بست.
میزان دقت محاسباتی که حکومت اردن در اقدامش در «پاک سازی»رسمی جنبش که همیشه حامی اصلی دولت بود، بر آن تکیه کرده را نمی دانیم.معروف است که باقی ماندن خودش و اعضایش روی سطح و فعالیت زیر نور بسیار بهتر و خطرش بسیار کمتر از آن است که برخی از اعضایش زیر زمینی کار کنند و لابد تصمیم گیران اردنی و دستگاه های امنیتی اش این اطلاعات بدیهی را به خوبی می دانند و نیازی به آگاه کردن ندارند.
بی تردید این اقدام متشنج کردن رابطه با ایران و بستن دفترهای جنبش اخوان المسلیمن بسیار جسورانه هستند اما در عین بسیار خطرناکند و ما در این جا درباره کشور کوچک فقیر در منابع طبیعی صحبت می کنیم که در وسط میدان مین های منطقه ای به سر می برد.
اردن در شرایط مالی و اقتصادی دشواری به سر می برد که شامل بالا رفتن بدهی های عمومی(35 میلیارد دلار) و کسری بودجه(نزدیک به یک میلیارد و نیم دلار )می شود و می بیند که چگونه ده ها میلیارد دلار روانه کشورهای اطرافش می شود و فقط اندکی از این پولها نصیبش شده است.اردن امیدوار است که این «ماجراجویی هایش»با کمک های مالی و سرمایه گذاری هایی پاداش داده شود که از مشکلات حاکمان و محکومان با هم کمک کند اگر چه تردیدهایی در این زمینه داریم زیرا می دانیم که دو کشور و دو ملت باید همیشه در آستانه گرسنگی زندگی کنند و آنها اردن و یمن هستند، آن هم بنابر دلایلی که ما می دانیم و اردنی ها نیز به خوبی آنها را می دانند و در اینجا مجالی برای پرداختن به این دلایل نیست؛این موضوع دیگری است.