این خود عربستان بود که بحران نفتی را دو سال پیش به وجود آورد آن هنگام که هر گونه کاهش تولید نفت داخل اپک را برای تقویت بهای نفت که بین 118 تا 120 دلار در هر بشکه بود نپذیرفت.این مخالفت عربستان با هر گونه کاهش تولید، برای پایین آوردن بهای نفت بود به گونه ای که منجر به ایجاد اختلال در اقتصاد ایران و روسیه به دلیل حمایت آنها از دولت سوریه و حزب الله لبنان شود.عربستان بر این باور بود که کاهش قیمت نفت از 70 دلار پایین تر نمی رود و این نیز برای مدتی کوتاه رخ خواهد داد اما همه تخمین ها و ارزیابی هایش اشتباه از آب درآمد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،روزنامه رأی الیوم در سرمقاله خود نوشت:برای نخستین بار و پس از چندین ماه عربستان سعودی خودش را صاحب حرف اول و آخر نمی بیند،همانطور که در نشست های سران سازمان همکاری اسلامی در استانبول و پیش از آن در نشست های وزرای خارجه و وزرای کشور عرب حرف اول و آخر را زد.قدرت های بزرگ و متوسطی وجود دارند که در گفتن کلمه«نه»در صورت تعارض موضع گیری های عربستان با منافع شان،تردیدی نمی کنند.
ما در اینجا درباره کنفرانسی سخن می گوییم که روز گذشته-یکشنبه-در دوحه پایتخت قطر برگزار شد و وزرای نفت کشورهای عضو سازمان«اپک»(12 کشور)در کنار شش وزیر کشور تولید کننده نفت خارج از اپک و در رأس آنها وزیر نفت روسیه شرکت کردند.
نشستی که به مدت بیش از شش ساعت ادامه یافت پیشنهاد عربستان و روسیه برای توقف تولید بر اساس میزان تولید ماه ژانویه گذشته تا ماه اکتبر آینده را تا زمان برگزاری نشست دوم در مسکو بررسی می کرد.تنها مانع اصلی اصرار عربستان سعودی بر پایبندی همه کشورهای تولید کننده خارج و داخل اپک از جمله ایران به توافق توقف تولید بود.
ایران نشست را تحریم کرد و «بیژن زنگنه»وزیر نفت این کشور تاکید کرد هیچ گونه توافقی در نشست دوحه را امضا نمی کند. زنگنه همچنین گفت که تولید نفت ایران به دلیل محاصره تحمیلی به یک میلیون بشکه رسیده است امری که بسیار کمتر از سهمیه مقرر شده اش توسط سازمان اپک است و آن 2میلیون 400هزار بشکه است و توقف تولیدش یعنی ابقای تولید بر اساس میزان تولید طی محاصره است و این به نفع ایران نیست.
هنگامی که عربستان سعودی پذیرفت که نقش تولید کننده«دارای نوسان»در سازمان اپک را سال 1990 بازی کند سهم اش 5میلیون بشکه در روز بوده است و اکنون تولیدش به بیش از ده میلیون بشکه در روز رسیده است.این افزایش مستمر از سال ها پیش از سهمیه عراق تحت محاصره و کشوری که صادرات نفتش ممنوع بود و سهمیه اش سه و نیم میلیون بشکه بود و سهمیه ایران که بعدها تحت محاصره آمریکایی غربی قرار گرفت، برده شد.
این خود عربستان بود که این بحران را دو سال پیش به وجود آورد آن هنگام که هر گونه کاهش تولید نفت داخل اپک را برای تقویت بهای نفت که بین 118 تا 120 دلار در هر بشکه بود نپذیرفت.این مخالفت عربستان با هر گونه کاهش تولید برای پایین آوردن بهای نفت بود به گونه ای که منجر به ایجاد اختلال در اقتصاد ایران و روسیه به دلیل حمایت آنها از دولت سوریه و حزب الله لبنان شود.عربستان بر این باور بود که کاهش قیمت نفت از 70 دلار پایین تر نمی رود و این نیز برای مدتی کوتاه رخ خواهد داد اما همه تخمین ها و ارزیابی هایش اشتباه از آب درآمد.
قیمت نفت در عمل بیش از دو سوم کاهش یافت و به حوالی سی دلار در هر بشکه رسید و عربستان سعودی و کشورهای حاشیه خلیج فارس خودشان بزرگترین بازندگان و متضررین بودند.حجم این زیان به مرز 370 میلیارد دلار در سال رسید.اما درباره نفت صخره ای نیز باید بگوییم که این نوع نفت که عربستان به دنبال خارج کردن آن از بازار نفت به طور کامل به دلیل هزینه های کلان تولید آن به ویژه در آمریکا بود(هزینه تولید یک بشکه در حدود 60 دلار است)برخی از تولید کنندگانش توانستند تا حدودی با کاهش بهای نفت با تغییر ابزارهای تولید،خود را سازگار کرده و میزان تولید نفت آمریکا از این نوع نفت در حدود 9میلیون و 500هزار بشکه در روز ادامه یافت.
ایران می خواهد که همان بلایی که عربستان به سرش آورد حالا بر سر عربستان بیاورد یعنی اینکه به خواسته های عربستان در توقف تولید پایبند نماند زیرا به خوبی می داند که عربستان که درآمدهای نفتی اش از هم فرو پاشیده و بخش بزرگی از ذخایر ارزی اش را به دلیل کسری در بودجه(100میلیارد دلار) وهزینه های سنگین جنگ های یمن و سوریه از دست داده و به شدت نیازمند بالا رفتن قیمت نفت است تا بتواند بخش معقولی از نیازهای خود را برآورده کند و مشکلات مردمش در اثر تدابیر ریاضتی را کاهش دهد.
شاهزاده«محمد بن سلمان»جانشین ولیعهد و مرد قوی عربستان سعودی و رئیس کمیته عالی اقتصادی که بر بخش اقتصاد و نفت نظارت دارد، روز گذشته در گفت و گو با خبرگزاری«بلومبرگ» تهدید کرد که عربستان سعودی در صورتی که در در دوحه توافقی حاصل نشود یا توافق حاصل شود و ایران به آن پایبند نماند، تولید نفت خود را یک یا دو میلیون بشکه می افزاید و اگر تهدیدش را عملی کند قیمت نفت به مرز بیست دلار و چه بسا بیشتر سقوط می کند.بن سلمان اکنون در وضعیت کسی که می خواهد به پای خود گلوله شلیک کند.
«عبدالصمد العوضی»کارشناس کویتی نفت و معاون اسبق وزیر نفت به روزنامه «رأی الیوم»گفت که مازاد کنونی نفت در حدود یک میلیون بشکه است و هر گونه افزایش جدیدی در تولید توسط عربستان یا کشور دیگری باعث کاهش زیاد در بهای نفت می شود که اخیرا اندکی بهبود یافته و به بالای چهل دلار در هر بشکه به دلیل امیدواری به توقف تولید در کنفرانس دوحه رسیده است.
العوضی بر این باور است که بازار به حال خود می ماند چه در دوحه توافقی حاصل شود چه نشود،بحران در اصل و اساس آن مربوط به مازاد در بازار است.
عربستان اکنون خود را رو در روی روسیه می بیند و برخی اطلاعات که از نشست دوحه به بیرون درز کرده حکایت از آن دارد که برخوردهای بزرگی میان دو طرف درباره تدوین بندهای توافقنامه و ابزارهای نظارت و کنترل و نیز تولید ایران درگرفته است.
ایران تا پایان سال جاری نیم میلیون بشکه اضافی تولید می کند و چه بسا این میزان در سال آینده دو برابر شود امری که باعث سرگیجه مزمن عربستان سعودی و کشورهای حاشیه خلیج فارس می شود.
عربستاد به باور بسیاری از کارشناسان،این خودش بود که باعث به وجود آمدن این بحران شد هنگامی که بر عدم توقف تولید اصرار کرد و بیش از دو میلیون و نیم بشکه اضافی به بازارها تزریق کرد و اکنون نیز می خواهد سهمیه کنونی اش را حفظ کند و دیگران را مجبور به پاسخ مثبت به شروطش برای توقف تولید کند و گرنه معبد را روی سر خود و روی سر دیگر تولید کنندگان خراب می کند و ما بر این باور نیستیم که در این کار موفق خواهد شد.روسیه،مصر،پاکستان یا دیگر کشورهای خلیج فارس نیست و ایران که خودش و هم پیمانانش در نشست سران اسلامی مورد اهانت واقع شدند، چه بسا این بار به گونه ای دیگر رفتار کند.
بهای نفت به احتمال زیاد کاهش پیدا کند و ملت های کشورهای حاشیه خلیج فارس و کشورهای عربی دیگر تولید کننده نفت باید کمربندهای خود را محکم تر ببندند و منتظر تدابیر ریاضتی بیشتری بمانند مگر آن که معجزه ای رخ دهد.
ما در زمان وقوع معجزه ها نیستیم و نشست دوحه بدون هیچ گونه توافقی به پایان رسید و جهان منتظر واکنش عربستان سعودی است.حالا آیا شاهزاده محمد بن سلمان تهدیدات خود را عملی می کند و بازار را با دو میلیون بشکه نفت اضافی غرق می کند و قیمت نفت را به پایین تر از بیست دلار ساقط می کند؟چنین چیزی را بعید نمی دانیم زیرا ما در زمان «توفان قاطعیت»هستیم.
ساعت های آینده سرنوشت ساز است و هیچ چیزی که امیدوار کننده باشد نیز وجود ندارد.