جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

عبدالباری عطوان نوشت:

پایان ائتلاف آمریکا با عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس

آمریکا از هم پیمانان عرب و جنگ هایشان خسته شده است و به دنبال منافع خود در مکان های«کم دردسر» دیگر مانند آفریقا و جنوب شرق آسیا است. شاید این پشت کردن آمریکا یک نقطه تحول اساسی به شمار می رود که به مصلحت ملت های منطقه است از حیث اینکه به خودشان تکیه کنند.

کد خبر: ۱۲۴۸۴۹
پایان ائتلاف آمریکا با عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس

مصاحبه اخیر اوباما با مجله آتلانیتک و انتقاد شدید از عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس پرده از بسیاری مسائل برداشت و حکایت از ان دارد که اعتماد میان آمریکا و عربستان تقریبا از بین رفته است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر معروف عرب در یادداشتی در بخش سخن سردبیر روزنامه رأی الیوم به تنش در روابط آمریکا و عربستان پرداخت و نوشت:روابط عربستان سعودی و آمریکا در وضعیت«بحران حاد»به سر می برد و ائتلاف تاریخی این دو کشور را تهدید به «کمرنگ شدن»می کند؛ائتلافی که بیش از هشتاد سال امتداد دارد.این بحران در مصاحبه پر از بمب بازتاب پیدا کرد که «باراک اوباما»رئیس جمهوری آمریکا با مجله آمریکایی«آتلانتیک»انجام داد و شاهزاده«ترکی الفیصل»وزیر خارجه در سایه عربستان در مقاله ای بی سابقه که پر از خشم و خشونت بود، پاسخ اوباما را داد؛مقاله ای که از عرف های سیاسی و دیپلماتیک نیز عبور کرد و از سنت های رسمی عربستان که در این گونه شرایط برای چندین دهه در پیش گرفته بود، فراتر رفت.این به سادگی هر چه تمامتر یعنی آمریکا تغییر کرد و عربستان نیز تغییر کرد،اما چه کسی از این تغییر برنده و چه کسی بازنده است؟

همانطور که سخنگوی رئیس جمهوری آمریکا اعلام کرد،اوباما تلاش خواهد کرد که این رابطه متشنج را طی سفرش به ریاض در اواخر ماه آینده به منظور شرکت در نشست سران شورای همکاری کشورهای حاشیه خلیج فارس ترمیم کند اما بی تردید این ماموریت آسان نخواهد بود اگر نگوییم که غیرممکن است،دقیقا همانطور که ماموریت پیشین اش پس از وارد آمدن شوک به عربستان سعودی به دلیل فاش شدن مذاکرات و سپس توافق هسته ای آمریکا با ایران، با دشواری مواجه شده بود.اعتماد میان آمریکا و عربستان تقریبا از بین رفته است و شیشه ستبر روابط دو کشور شکسته است.

اگر در نکته های اساسی که در مقاله شاهزاده ترکی الفیصل آمده دقت کنیم تا خشم یا به عبارت دیگر شدت زخم عربستانی ها که به دلیل سخنان اوباما دچار «خونریزی»شده است را احساس کنیم، می بینیم که اتهام عربستان و کشورهای سنی حاشیه خلیج فارس دیگر توسط اوباما به« انتشار نفرت طایفه ای به شکل مستقیم و بدون تردید و تلاش برای کشاندن ایالات متحده آمریکا به جنگ های منطقه ای به نیابت از آنها»چیزی بود که برای تصمیم گیران عربستانی به طور خاص بسیار دردناک بود.وی به طور مثال انتشار وهابیت توسط عربستان در اندونزی از طریق شمار زیادی از مبلغان و مدارش و ساخت مساجد را به عنوان مثال مطرح کرد و از آن جایی که رئیس جمهوری آمریکا دشمن عربستان یعنی ایران را از این اتهام «تبرئه کرد» برای شان بسیار دردناک بود.اتهام انتشار افراطگرایی و «تروریسم» توسط بالاترین مسئول غربی چه بسا پیامدهای حقوقی و قانونی وحشتناک و پرهزینه ای در آینده خواهد داشت.

به همین دلیل شاهزاده الفیصل مقاله اش را در پاسخ به اتهام و رد آن نوشت به طوری که در پاراگراف نخست آن نوشت:«ما کسانی نیستیم که برای رسیدن به اهداف خود روی پشت دیگران سوار شویم،ما کسانی هستیم که اطلاعاتی ارائه کردیم که از وقوع حملات تروریستی مرگبار به آمریکا جلوگیری کرد...ما کسانی هستیم که نشست هایی برگزار کردیم که منتهی به ایجاد ائتلاف هایی شد که با «فاحش»یعنی«داعش»می جنگند.»

الفیصل افزود:«ما همان کسانی هستیم که با عقاید افراطی که تلاش می کنند دین ما را بربایند در همه جبهه ها می جنگیم،ما تنها حامیان مالی مرکز مبارزه با تروریسم در سازمان ملل هستیم.»وی در ادامه نوشت:«ما همان کسانی هستیم اسناد اوراق قرضه دولتی آمریکا که دارای بهره پایین هستند و کشورت را مورد حمایت قرار می دهند، می خرد.»

خشم سعودی ها قابل درک و قابل توجیه است ولی ما بر این باور نیستیم که بتواند استراتژی خارجی جدید آمریکا را تغییر دهد زیرا این رئیس جمهوری آمریکا نیست که خطوط طویل و عریض آن را تدوین می کند بلکه «موسسه»حاکم بر آمریکا که با تغییر رؤسای جمهوری تغییر نمی کند این استراتژی را تدوین کرده است.بارزترین نشانه های این استراتژی نیز این است که به مصلحت آمریکا نیست که سیاست های قدیمی خود را در حمایت و کمک کامل از عربستان و هم پیمانانش در حاشیه خلیج فارس ادامه دهد.

هنگامی که اوباما در مصاحبه اش می گوید وی به تصمیم اش در ارسال نکردن هواپیماهایش برای بمباران «سوریه اسد»در 30 آگوست سال 2013 به دلیل اتهامش در نقض خطوط قرمز و استفاده از سلاح شیمیایی علیه مخالفانش «افتخار»می کند.این خود نخستین اقدام در عملی کردن این سیاست جدید در وارد نشدن به جنگ ها برای تغییر نظام های عربی است، همانطور که در لیبی و عراق رخ داد.«جان کری»وزیر خارجه آمریکا نیز این سیاست را مورد تاکید قرار داد هنگامی که به تمسخر به پرسش یکی از مخالفان سوری در حاشیه نشستی درباره بازسازی سوریه در لندن این گونه پاسخ داد:«آیا از من می خواهی که به خاطر شما با روس ها وارد جنگ شوم؟»

آن چه به خوبی می دانیم این است که هم پیمانان آمریکا در خاورمیانه مانند ترکیه و عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس مطمئن بودند که دولت آمریکا برای دخالت نظامی جهت براندازی نظام حاکم بر سوریه تردید نمی کند.اما نمی دانستند که همپیمان آمریکایی شان محتاط تر شده است و از دخالت های سابق اش در عراق،افغانستان و لیبی درس های خوبی گرفته است تا جایی که اوباما آشکارا از دخالت در لیبی ابراز ندامت کرد و به شدت از «نیکولا سارکوزی»رئیس جمهوری فرانسه و «دیوید کامرون»نخست وزیر انگلیس انتقاد کرد و آنها را به شکست و ارزیابی نادرست در لیبی متهم کرد چه بسا خود همین دلیلی است برای توقفش در لندن در مسیر ریاض تا دل کامرون را به دست آورد و از او و موضعش در همه پرسی درباره آینده عضویت انگلیس در اتحادیه اروپا که یک هفته پس از دیدار اوباما از لندن برگزار می شود،حمایت خود را اعلام کند.

برخی تحلیل ها و گزارش هایی وجود دارد که نشان می دهد حکومت عربستان سعودی بر این باور است که کار اوباما دیگر تمام است و این حکومت به پیروزی جمهورخواهان در انتخابات ریاست جمهوری ماه نوامبر آینده به منظور بازگرداندن ائتلاف با آمریکا به قوت سابقش دل خوش کرده است لیکن این دلخوشی اگر وجود داشته باشد پر از خطر است زیرا ما بر این باور نیستیم که «دونالد ترامپ»کاندیدای جمهوری خواه که شانس زیادی برای پیروزی در این انتخابات دارد،کسی که دشمنی اش با مسلمانان را آشکارا اعلام می کند، در سیاست و مواضع با اوباما تفاوتی داشته باشد.

شاید برخی این مساله را مطرح کنند که رهبران عربستان سعودی همانطور شاهزاده الفیصل گفت دیگر به خودش تکیه دارد و به کسی تکیه ندارد و این همان چیزی است که«توفان قاطعیت»در یمن و رزمایش«رعد شمال»که نزدیک به 20 کشور به عنوان گام عملی ائتلاف اسلامی که عربستان آن را شکل داد تا «ناتو»ی اسلامی باشد، شرکت کردند را تفسیر می کند اما با نگاهی به اوضاع کشورهای اصلی در این «پیمان»و بحران های امنیتی و اقتصادی که با آن رو به رو هستند ، برای مثال ترکیه (انفجارهای آنکارا)و مصر(بحران اقتصادی شدید و فروپاشی پول ملی)و عربستان(جنگ در یمن که بدون نتیجه وارد دومین سال خود شد)می بینیم که تصویر هرگز خوب به نظر نمی رسد.

مختصر و مفید باید بگوییم که آمریکا از هم پیمانان عرب و جنگ هایشان خسته شد و به دنبال منافع خود در مکان های«کم دردسر» دیگر مانند آفریقا و جنوب شرق آسیا است. شاید این پشت کردن آمریکا یک نقطه تحول اساسی به شمار می رود که به مصلحت ملت های منطقه است از حیث اینکه به خودشان تکیه کنند و نظام های حاکم عاقل و با حکمت روی کار بیاورند و سیستم های امنیتی و سیاسی و اقتصادی عربی جدیدی متولد شوند که اولویت های آن میهنی باشد و جهت نما را به سمت دشمنان واقعی تغییر دهد.

انتهای پیام

دیدگاه شما