یک کلام از «ولادیمیر پوتین»رئیس جمهوی روسیه جنگ سوریه با «ژنو»اش و طرف ها و حامیان شان را در مکانی جدیدی قرار داد.جمله«خروج بخش اصلی نیروهای روسیه»از سوریه تفسیرها و احتمال های زیادی در خود دارد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،روزنامه لبنانی الاخبار نوشت:با اعلام خروج نیروهای روسیه از سوریه در عمل مسکو گامی در مسیر «پیشرفت فرایند سیاسی» برداشت.«مازاد قدرت»را که موزانه ها را در میدان جنگ به نفع ارتش سوریه و هم پیمانانش تغییر داد، از بین برد و اکنون منتظر است که در مقابل آمریکا نیز در مسیر پیشبرد فرایند صلح دست به اقدام بزند.
خلاصه اینکه پوتین روز گذشته به همه گفت که زمان حل بحران فرا رسیده است.
در سایه اندک بودن اطلاعات درباره ابعاد اقدام روسیه و پیامدهای آن،بنابر این قرائت ها و تفسیرها درباره آن مختلف است.یکی از منابع حامی معارضان که در مسکو اقامت دارد بر این باور است که سخنان «ولید المعلم»وزیر خارجه سوریه در هفته گذشته مانند صاعقه بر سر پایتخت روسیه فرود آمد و باعث نارضایتی دایره های تصمیم گیری روسی شد که به مذاکرات ژنو تکیه کرده اند.این منبع که دارای روابط دیپلماتیک در مکان اقامت دائمی اش است روز گذشته گفت که کنفرانس مطبوعاتی المعلم درها را به روی گفت و گو بست.پس از آن «تماس تلفنی پوتین و بشار اسد رئیس جمهوری سوریه صورت گرفت تا دوری میان دو طرف را افزایش دهد و اختلاف میان دو طرف را با تصمیم روسیه برای خروج از سوریه به پایان برساند.»
در مقابل،منابع محور حامی دولت سوریه روایت متفاوتی ارائه می کنند.این منابع می گویند که «روس ها پیش از این و در اواسط ماه جاری مساله خروج از سوریه را به رئیس جمهوری سوریه اطلاع داده بودند.»
به گفته این منابع تصمیم «خروج نیروهای اصلی روسیه»از سوریه در چارچوب توافق میان مسکو و واشنگتن اتخاذ شده است.آمریکایی ها به روس ها تعهد کردند که از هر گونه دخالت ترکیه و عربستان در سوریه که باعث تغییر موازنه ها در سوریه شود، جلوگیری می کنند و این همان چیزی است که بستن جدی مرزها در برخی مناطق توسط ترکیه را تفسیر می کند.رویکرد آمریکا و روسیه اکنون تقویت آشتی ها و توافق با گروه های مسلح برای جنگ با گروه تروریستی داعش است.توافق همچنان ساری می ماند و جنگی که ارتش سوریه و هم پیمانانش با حمایت روسیه در ریف شرقی«حمص»تا شهر«تدمر»که به مرزهای سوریه با عراق نیز می رسد آغاز کرده اند، ادامه می یابد و به موازات آن، توافق شده است که «نیروهای دموکراتیک سوریه»جنگ «الرقه»را با حمایت آمریکا انجام دهند.درباره«ادلب»نیز بر اساس این توافق راه حل آن با آغاز جنگ داخلی با گروه«جبهه النصره»آغاز می شود و پس از آن آشتی با گروه هایی که این گروه «القاعده ای»و هم پیمانانش را از بین می برند، صورت می گیرد.
شاید توافق آتش بس تحمیل شده توسط روسیه و آمریکا رقص دو طرف را بر میدان بازی سوریه نشان می دهد که واضح ترین شکل آن در توافق شان بر سر خلع سلاح شیمیایی سوریه در تابستان 2013 نمایان شد.
این همکاری دوجانبه در سخنان دو روز پیش«سرگئی لاوروف»وزیر خارجه روسیه کاملا نمایان بود هنگامی که آمادگی کشورش برای هماهنگی با ائتلاف بین المللی به رهبری آمریکا برای بیرون کردن داعش از الرقه را اعلام کرد.لاوروف تاکید کرد که «پنهان نیست اگر بگویم در یک مرحله آمریکایی ها پیشنهاد تقسیم کار کردند:نیروی هوایی روسیه بر آزادی تدمر تمرکز کند ،در حالی که ائتلاف آمریکا با حمایت روسیه بر آزادی الرقه تمرکز می کند.
اما به لحاظ سیاسی همین منابع می گویند که به موجب این توافق دور جدید مذاکرات ژنو پس از بیست و چهارم ماه جاری شاهد تحول جدیدی با مشارکت طرف های جدیدی در آن که کردها باشند، خواهد بود.مسکو با واشنگتن تلاش می کنند که موافقت طرفین(مسکو از هیأت دمشق و واشنگتن با فشار بر ترکیه و عربستان و هیأت معارضان)برای آغاز مذاکرات مستقیم میان دو هیأت تحت عنوان «جنگ با تروریست ها»را بگیرند.
خروج جزئی روسیه به دلیل همزمانی اش با آغاز مذاکرات ژنو و با تاکید بر توقف عملیات در اراضی سوریه به استثنای مناطق تحت اشغال داعش و برخی مناطق جبهه النصره،ناگهانی و غافلگیرکننده توصیف شده است.
ساده است، روس ها می گویند که مثلا جنگ حلب ادامه پیدا نمی کند و جنگ ادلب نیز به زودی آغاز نمی شود.همچنین هدف از آن وادار کردن همه به آتش بس و «بیشتر کردن تلاش های دیپلماتیک به منظور رسیدن به راه حل» است.پوتین دید که نیروهای نظامی روسیه اهداف نظامی خود را تا حدود زیادی محقق کردند و زمینه را برای آغاز فرایند صلح مهیا کردند و این اقدامش اشاره خوبی برای همه طرف های نزاع برای افزایش اعتماد همه شرکت کنندگان در فرایند صلح است.
یک منبع معارض نزدیک به مسکو اقدام روسیه را «آغاز جدی برای راه حل واقعی»دانست.این منبع در گفت و گو با روزنامه «الاخبار»گفت که آمریکایی ها با تحویل پرونده سوریه به روس ها امتیازاتی دادند و کوتاه آمدند.»
به رغم هماهنگی روسی-سوری درباره تصمیم روز گذشته پوتین که پس از تماس تلفنی روسای جمهوری روسیه و سوریه اعلام شد و به رغم تاکید مسکو بر ادامه حمایتش از دمشق در زمینه مبارزه با تروریسم به نظر نمی رسد که سوریه به راحتی بتواند آن را هضم کند.سقف موضوع مذاکرات ژنو و «خطوط قرمز»درباره مقام ریاست جمهوری و قانون اساسی و تعریف سوریه از تروریسم با اعلام روسیه و تمایلش برای هل دادن فرایند صلح به جلو تناسب ندارد.روزنامه الاخبار اطلاعاتی به دست آورده است که بر اساس آن دمشق به مسکو از طریق چندین کانال ها دیپلماتیک طی ماه های گذشته تاکید کرده است که مرحله انتقالی به آن شکلی که در سطح بین المللی مطرح شده و نیز مساله اسد خارج از مذاکرات است.
تناقض در دیدگاه های روسیه و سوریه چیز جدیدی نیست و مربوط به اعلام روز گذشته نمی شود.به طور مثال «ویتالی چورکین»نماینده دائمی روسیه در سازمان ملل از سخنان بشار اسد در گفت و گو با خبرگزاری فرانسه در یک ماه پیش که گفت مسیر گفت و گو از مسیر مبارزه با تررویسم جداست و هدف دمشق بازپس گیری همه اراضی سوریه است، انتقاد کرد و این سخنان را منسجم با اقدامات دیپلماتیک روسیه ندانست.
پس از سخنان چورکین «بمب» معاون وزیر خارجه روسیه «سرگئی ریابکوف»منفجر شد که اعلام کرد فدرالیسم را می توان در سوریه به اجرا درآورد.با وجود آن که این سخنان در پاسخ به یک سووال بیان شد و پس از آن وزارت خارجه روسیه توضیحاتی را ارائه کرد،اما ولید المعلم وزیر خارجه روسیه روز شنبه کار را تمام کرد و گفت که «کشورش با کسی که درباره مقام ریاست جمهوری سخن می گوید گفت و گو نمی کند»و وحدت کشور خط قرمز است.وزیر خارجه سوریه با هر گونه سخن گفتن درباره فدرالیسم نیز مخالفت کرد.
سقف روسیه به نظر با آن چه سوریه از ابتدای جنگ که در حال به پایان رساندن سال پنجمش است،اعلام می کند، هماهنگ نیست.مسکو بر این باور است مقام ریاست جمهوری سوریه را مورد حمایت قرار داده و دشمنان دمشق را مجبور به نشستن پشت میز مذاکره و دادن امتیازهای زیادی کند اما کسانی که از دمشق دیدار کرده اند از مسئولان سوری نقل می کنند که دمشق به رغم آن، مجالی برای«کنار آمدن با تروریست هایی که سلاح به دست گرفته اند نمی بیند بنابر این باید اول سلاح به زمین بگذارند و پس از آن باید مذاکره کرد.»
ریاست جمهوری سوریه روز گذشته در بیانیه ای اعلام کرد که خروج نیروهای روسی بازتاب دهنده اختلاف میان دو کشور نیست و این اقدام با هماهنگی کامل میان دو طرف صورت گرفته است.
در این بیانیه آمده است که این اقدام با بررسی دقیق و در پی تحولات میدانی اخیر که آخرین آن توقف عملیات نظامی است،اتخاذ شده است.»
در همین چارچوب،روزنامه الاخبار اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان می دهد مسکو خروج برخی از هواپیماهایش از فرودگاه «حمیمیم»را از یک هفته پیش آغاز کرده است.پس از گذشت 5 ماه و نیم از عملیات نظامی روسیه،مسکو بر این باور است که به «بیشتر اهدافش رسید»و هفته های آینده مشخص می کند که طرف های مرتبط با واشنگتن در نیمه راه پایان جنگ سوریه و فارغ شدن برای جنگ با«تروریست ها» به مسکو ملحق می شوند یا نه؟
همه منطقه اکنون منتظر واکنش های واقعی ترکیه،عربستان،قطر و نیز ایران و هم پیمانانش است. سقف«رئیس جمهوری ، قانون اساسی و وحدت اراضی سوریه»توسط سوریه از زمان آغاز به کار چتر هوایی روسیه توسط دمشق اعلام شده است.
«سوخوی»از آسمان سوریه غایب نمی شود اما تغییرات ساختاری در بانک اهداف رخ می دهد که برگه برنده های میدانی و سیاسی را به هم می ریزد.