جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

نیویورک تایمز نوشت:

چگونه قویترین سلاح عربستان به جای ایران، دامنگیر خودش شد؟

ریاض در ابتدا از بازار نفت به عنوان ابزاری با هدف آسیب زدن به ایران بهره برداری کرد غافل از اینکه در نهایت این وسیله خود این کشور را نابود خواهد کرد.

کد خبر: ۱۲۴۴۷۹
چگونه قویترین سلاح عربستان به جای ایران، دامنگیر خودش شد؟

تمامی شواهد نشان می‌ دهد که مقامات سعودی هرگز توقع نداشتند که قیمت‌ های نفت به کمتر از 60 دلار در بشکه کاهش پیدا کند.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه «نیویورک تایمز» در گزارشی نوشت: در نیم قرن گذشته، اقتصاد جهان اسیر تنها یک کشور بوده است: عربستان سعودی. ذخایر عظیم نفتی به این کشور پادشاهی اجازه داده است تا نقش غیر عادی را در این بازار ایفا کند و هر وقت خواست، سیستم جهانی را پر یا خالی از نفت کند.

تحریم نفتی 74-1973 اولین نشان دهنده این موضوع بود که آل سعود قصد دارد از بازارهای نفتی به عنوان سلاح استفاده کند. در اکتبر سال 1973، ائتلافی از کشورهای عربی به ریاست عربستان سعودی به صورت ناگهانی در انتقام از حمایت آمریکا از تل آویو در جنگ «یوم کیپور» انتقال محموله ‌های نفتی را متوقف کردند. قیمت یک بشکه نفت به سرعت چهار برابر شد؛ شوک ناشی از آن به اقتصاد های وابسته به نفت غربی موجب افزایش ناگهانی هزینه زندگی، افزایش نرخ بیکاری و افزایش نارضایتی اجتماعی شد.

در آن زمان «هنری کیسینجر» وزیر خارجه وقت آمریکا به معاون خود گفت: «اگر من رئیس جمهور بودم، از اعراب می خواستم نفت خود را منتقل کنند.» اما «ریچارد نیکسون» رئیس جمهور وقت آمریکا در جایگاهی نبود که بتواند سیاست های خود را به سعودی ها دیکته کند.

ما در غرب، درس‌ های سال 1974 را فراموش کرده ایم؛ زیرا اقتصاد ما تغییر کرده و دیگر تا آن حد آسیب ‌پذیر نیست. البته دلیل اصلی آن مسئله این است که ما دیگر هدف اصلی سعودی ‌ها نیستیم. پیش بینی ها در این خصوص که تولید جهانی نفت در نهایت افزایش خواهد یافت، بهای نفت را دائما بالا نگاه داشت. بحران کنونی نفت، اکنون بیشتر به واسطه سیاست های منطقه ای نفت تعیین می شود تا شناور بودن بهای این محصول. جنگ های نفتی قرن بیست و یکم اکنون اکنون در حال اجرا است.

در سال‌ های اخیر، سعودی ‌ها روشن کرده ‌اند که بازارهای نفت را خط مقدم مهم مواجهه با ایران می ‌دانند. تاکتیک مورد علاقه آنها این است که مازاد نفت خام را به بازار ضعیف پمپاژ می‌ کنند و این اقدام به مثابه جنگ با ابزار اقتصادی و معادل بمباران خاک کشور دشمن است.

در سال 2006، «نواف عبید» یکی از مشاوران امنیتی عربستان هشدار داد که ریاض آمادگی دارد که به منظور جنگ اقتصادی با ایران، قیمت نفت را پایین آورد. دو سال بعد، سعودی‌ ها با هدف جلوگیری از حمایت ایران از عراق و لبنان و دیگر کشورها چنین برنامه ای را محقق کردند.

سپس در سال 2011، «ترکی الفیصل» رئیس سابق دستگاه اطلاعاتی عربستان به مقامات ناتو اعلام کرد که ریاض آمادگی دارد با هدف تحریک نا آرامی‌های داخل ایران، بازار را اشباع کند. سه سال بعد، عربستان باز هم همین کار را تکرار کرد و شیر نفت را بازگذاشت.

اما این بار این کشور زیاده ‌روی کرد.

زمانی که در پاییز سال 2014 مقامات سعودی وارد عمل شدند و از بازار اشباع‌ شده بهره‌ برداری کردند، بدون تردید امیدوار بودند که کاهش قیمت نفت، صنعت نفت آمریکا را که سلطه بازار سعودی‌ ها را به چالش کشیده بود، تضعیف می‌ کند. اما هدف اصلی عربستان، ضربه زدن به تهران بود. عبید استدلال کرد: «ایران که تلاش می کند اقتصاد خود را که از تحریم‌ ها آسیب دیده، احیا کند، تحت فشارهای اقتصادی و مالی بی‌سابقه ‌ای قرار خواهد گرفت.»

کشورهای تولیدکننده نفت، به ویژه کشورهایی مانند روسیه، بودجه خود را طوری تعیین کرده بودند که قیمت ‌های نفت کمتر از یک حد خاص نرود. اگر قیمت‌ نفت زیر سطح مورد نظر می‌ رفت، بحران مالی نمایان می ‌شد. سعودی‌ ها انتظار داشتند که کاهش شدید قیمت نفت نه تنها به صنعت نفت آمریکا آسیب وارد ‌کند، بلکه به اقتصادهای ایران و روسیه نیز آسیب بزند. و در نتیجه توانمندی آنها برای حمایت از عراق و سوریه ضعیف شود.

این تاکتیک در گذشته به طرز وحشیانه ای نتیجه داده بود.

قیمت نفت همچنین به پایان جنگ سرد کمک کرده بود. در آن زمان شوروی - همانند روسیه کنونی - یک تولید کننده انرژی جهانی بود که به شدت به درآمدهای نفت و گاز وابسته بود. در سال 86-1985 تصمیم سعودی ها برای اشباع بازار - که به عقیده بسیاری با تحریک دولت ریگان انجام گرفت - به سقوط بهای نفت منتهی شد که به شوروی آسیب زد.

«ایگور قیدار» اقتصاد دان روسی نوشت: «جدول زمانی سقوط شوروی را باید در حدود 13 سپتامبر 1985 یافت. در این تاریخ «شیخ احمد زکی یمانی» وزی نفت اسبق عربستان اعلام کرد که این پادشاهی تصمیم به تغییر سیاست های نفتی گرفته است.»

چنین آسیب هایی به ونزوئلا، نیجریه و کشورهای آسیای مرکزی نیز وارد آمد.

در خاورمیانه کاهش درآمدهای نفتی توانمندی عراق را برای جنگ علیه داعش محدود کرده است. تولید کنندگان نفت در حوزه خلیج ‌فارس مانند قطر و امارات متحده عربی برآورد کرده‌ اند که کاهش قیمت نفت، درآمد صادرات نفتی آنها را 360 میلیارد دلار در سال گذشته کاهش داده باشد. چنین شکافی در بودجه، مشکلاتی را برای پاسخگویی به سفارشات در داخل همزمان با جنگ های یمن و سوریه ایجاد کرد و به متحدانی نظیر مصر نیز آسیب وارد کرد.

و بعد به خود عربستان می رسیم.

تمامی شواهد نشان می‌ دهد که مقامات سعودی هرگز توقع نداشتند که قیمت‌ های نفت به کمتر از 60 دلار در بشکه کاهش پیدا کند. و همچنین هرگز انتظار نداشتند که موقعیت خود را به عنوان یک تعدیل کننده نوسان در سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) از دست بدهند. به رغم اظهارات وزرای سعودی، تلاش‌ های ماه گذشته عربستان برای توافق با روسیه، ونزوئلا و قطر برای محدود کردن عرضه نفت و ممانعت از تداوم کاهش بهای نفت با شکست مواجه شد.

این در حالی است که صندوق بین ‌المللی پول هشدار داده است که اگر هزینه‌ های دولت عربستان مهار نشود، این کشور تا سال 2020 ورشکسته خواهد شد. با توجه به شرایط کنونی، عربستان به عنوان دارنده بزرگترین ذخایر طلای سیاه، به دنبال قرض گرفتن میلیاردها دلار از وام دهندگان جهانی است. واکنش «سلمان بن عبدالعزیز» پادشاه عربستان به این اوضاع وخیم، متعهد شدن به ریاضت اقتصادی، افزایش مالیات‌ ها و کاهش یارانه های‌ مردم کشورش بوده است. تمامی این اقدامات، سوالاتی را درباره انسجام داخلی پادشاهی عربستان مطرح می ‌کند - حتی اگر این پادشاهی در نظر داشته باشد در این شرایط مسئولیت امنیت منطقه خاورمیانه را به دوش بکشد و در دو جبهه در خاورمیانه نیز جنگ به راه انداخته است. آیا تا به حال کشور نفتی‌ وجود داشته که در داخل تا این حد مقروض باشد و در خارج نیز تا این اندازه درگیر؟

در عین حال، با توجه به اجرایی شدن توافق تاریخی هسته ای ایران، تحریم های اقتصادی این کشور لغو شده است. این امر به مذاق ریاض خوشایند نیست زیرا یک تولید کننده نفتی دیگر به بازار جهانی که دیگر تحت کنترل سعودی ‌ها نیست، باز می گردد.

انتظار می رود بی ‌ثباتی و مشکلات اقتصادی کشورهای کوچکتر تولید کننده نفت همچون نیجریه و آذربایجان ادامه داشته باشد. اما این یک خسارت ناخواسته است. داستان واقعی این است که سعودی ‌ها چطور با سلاحشان به خودشان آسیب زده اند.

انتهای پیام

دیدگاه شما