دولت اردن طی دو سال گذشته در گفتمان رسمی اش حضور داعش در اراضی اش را کم اهمیت جلوه داده یا حضور این گروه تروریستی و عناصرش در این کشور را تکذیب می کرد اما «ضربه پیشگیرانه خنثی کننده»در «اربد» چشم ها را به حقایقی متناقض با این روایت رسمی باز کرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در یادداشتی در روزنامه رأی الیوم نوشت:همه نشانه ها حکایت از آن دارد اردن که طی چند ماه اخیر به دلیل انتقال تحولات سوریه به جبهه های شمال غربی و به طور مشخص به مرزهای سوریه با ترکیه، در سایه قرار گرفت اکنون این تحولات دارد به سمت این کشور بر می گردد یا خود اردن به سمت این تحولات می رود؛ چه بسا شدیدتر از آن چه در ابتدای بحران سوریه بود ، آن هنگام که رزمایش«شیر آماده»که در آن تقریبا بیست کشور به رهبری آمریکا و با حضور بیش از 17هزار نظامی شرکت کردند و تبدیل به عنوان نخست روزنامه ها و بخش های خبری تلویزیون های عربی و جهانی شده بود.
دو تحول مهم رخ داده است که در صحنه های سیاسی و نظامی اردن طی روزهای آینده نشانه های متفاوتی شکل می دهند:
نخست:موفقیت نیروهای امنیتی اردن در انجام عملیات پیشگیرانه علیه باند گروه داعش که متشکل از بیست عنصر مسلح بود و قصد داشتند به مقر سازمان اطلاعات اردن در منطقه«اربد»و نیز پایگاه های ارتش در نزدیکی مرزهای سوریه حمله کنند.
دوم:انتشار اخباری مبنی بر قصد عربستان برای اعزام نیروهای ویژه به اردن(برخی اخبار از رسیدن این نیروها به اردن حکایت دارد)برای آن که از آن جا به سمت شمال و به سمت شهرهای «الرقه»،«دیرالزور»و «الحکسه»حرکت کنند تا داعش و عناصرش را از بین ببردند و مقدمه را برای برپایی«امارت»یا «کشور کوچک سنی»در شرق سوریه تشکیل دهند و تبدیل به برگه برنده قوی در مذاکرات درباره آینده سوریه و نقشه راه جدید و طبیعت نظام آن شود.برخی منابع اردنی نزدیک به کاخ پادشاهی اردن گفتند که «باراک اوباما»رئیس جمهوری آمریکا با پادشاه اردن طی سفرش به واشنگتن دیدار کرد و به وی آمادگی برای جنگ سرنوشت ساز در «موصل»و الرقه را اطلاع داد.
بگذارید این جنگ سرنوشت ساز را به کناری بنهیم و بر همتای جدیدتر و کم حجم تر آن تمرکز کنیم و آن «جنگ اربد»است که دو شب پیش رخ داد و هشت ساعت ادامه پیدا کرد و منجر به کشته شدن 7نفر از باندی که مورد هدف قرار گرفت، شده. در این جنگ کوچک یک افسر اردنی نیز کشته و 13 نفر دستگیر شدند که شش نفر از آنها زخمی شده بودند.
به گفته دولت اردن این باند وابسته به داعش بود و در یک ساختمان در نزدیکی اردوگاه پناهندگان فلسطین در شهر اربد سنگر گرفته بود، تا این گونه تلقین شود که بیشتر اعضای آن از پناهندگان فلسطینی هستند، همچنین عناصرش مجهز به جلیقه های انفجاری و مسلسل بودند.
داعش برخلاف عادت همیشگی اش به سرعت وابستگی این باند به این گروه را اعلام نکرد و ارتباط با این باند و افرادش را مورد تایید قرار نداده است؛امری که باعث شد مساله بسیار پیچیده و معماگونه شود و اطلاعات مربوط به این حادثه فقط انحصار یک طرف که دستگاه امنیتی اردن است قرار گیرد.
اگر این گزارش های رسمی درست باشد و تا کنون نیز هیچ اطلاعات دیگری وجود ندارد تا غیر از این را بگوید،عملیات این باند داعش که خنثی شد و در این حجم بزرگ در اردن رخ داده است در نوع خود نخستین عملیات است؛امری که باعث به وجود آمدن نگرانی هایی شود در این زمینه شود که احتمال دارد این عملیات آغاز سلسله عملیات دیگری باشد که بازتاب دهنده تغییر موضع گروه داعش درباره اردن به دلیل نقش احتمالی این کشور یا نقش برنامه ریزی شده برای اردن در جنگ آینده برای کنترل الرقه و موصل و خارج کردن این دو شهر از دست داعش، است.
خطر «عملیات»اربد از این جهت است که توسط یک«گرگ تنها»برنامه ریزی و عملی نشده است زیرا تعداد زیاد کسانی که مقر آنها مورد حمله نیروهای امنیتی اردن قرار گرفت(20 نفر)و نیز سلاح هایی که در اختیار داشتند و «مهارت»های جنگی شان همه نشان دهنده این است که یک گروه محلی یا شاخه داعش در اردن وجود دارد و چه بسا مساله زمانی خطرناک می شود که داعش باندهای خفته ای در اردن دارد و به آنها دستور فعال شدن را داده است.
نکته قابل توجه این است که در سایه فشار و محاصره نظامی داعش در موصل و الرقه و شمال حلب در سایه توافق منطقه ای و بین المللی بر سر پاکسازی اش ،این گروه عملیات انتحاری خود را طی هفته های اخیر افزایش داده است به طوری که بغداد شاهد سلسله انفجارهای خودروهای بمب گذاری شده بود و یک مراسم عزاداری عشیره ای در استان دیالی نیز شاهد حمله تروریستی انتحاری بود که منجر به کشته شدن 20 نفر از جمله چهار نفر از شیوخ بزرگ قبیله تمیم شد که به لحاظ طایفه ای آمیخته است.این حادثه پس از گذشت یک ماه از «آزادی»استان از دست داعش و طرد عناصر داعش از آن رخ داده است.
هدف قرار دادن اردن همزمان با این اقدامات انتقامجویانه جدید آن هم پس از گذشت یک سال از اعدام «معاذ الکساسبه»به شیوه شنیع سوزاندن(در ماه فوریه 2015 اعدام شد)به نوعی اشاره به این دارد که داعش استراتژی خونین جدیدی را در پیش گرفته است زیرا اعضای باند تا آخرین لحظه جنگ کردند و درخواست برای تسلیم شدن شان و محاصره شان توسط بیش از 150 نیروی امنیتی را نپذیرفتند.به معنای دیگر«آتش بس»و توافق نانوشته میان داعش و دستگاه امنیتی اردن که به موجب آن اردن گذرگاهی برای عبور عناصر داعش به سمت جبهه سوریه است و نه مقر آنها به احتمال زیاد و در صورت درست بودن روایت رسمی از این باند وابسته به داعش، از هم فرو پاشیده است؛امری که در هر صورت نگران کننده است.
دولت اردن طی دو سال گذشته در گفتمان رسمی اش حضور داعش در اراضی اش را کم اهمیت جلوه داده یا تکذیب می کرد اما این «ضربه پیشگیرانه خنثی کننده»در اربد چشم ها را به حقایقی متناقض با این روایت رسمی باز کرد.
مشکل اردن در این نهفته است که خودش را بازیگر اساسی در بحران سوریه با فشارهای منطقه ای و بین المللی دید چه از طریق عبور عناصر تررویستی و چه از طریق میزبانی دو میلون پناهنده سوری در اراضی اش.اینها باعث شده است که بار سنگین امنیتی و مادی بر دوشش گذاشته شود و خودش را تقریبا تنها و در شرایط مادی دشواری ببیند به طوری که بدهی عمومی اش به بیش از 35 میلیارد دلار رسیده است یعنی 90 درصد از تولید ناخالص ملی اش.این در حالی است که میزان کسری در بودجه سال کنونی این کشور نزدیک به یک میلیارد دلار رسیده است، این در حالی است که ده ها میلیارد دلار در هر دو سو از بالای سرش عبور می کند و به سمت کشورهایی می رود که هیچ نقشی در بحران های منطقه ای و به ویژه سوریه بازی نمی کنند و این مساله حیرت برانگیزی با تمام معیارهاست.
ما بر این باوریم که اردن بیش از چهار هندوانه سنگین وزن در یک دست بلند کرده و تلاش کرده است که نگذارد طی پنج سال گذشته به تنهایی یا با هم به زمین بیفتند و می بینیم که برایش بسیار دشوار است که به مقابله با چالش های خطرناکی که اکنون با آنها رو به روست ادامه دهد و امیدواریم که در روزها یا ماه های آینده هیچ کدام از هندوانه هایش به ویژه هندوانه «امنیت»به زمین نیفتند زیرا برقراری امنیت مهمترین امتیاز برای ثبات در این کشور و جلوگیری از انفجار خشم مردمی است که شهروندان این کشور به دلیل گرانی و بیکاری و شکاف عمیق میان فقرا و ثروتمندان در آن به سر می برند.